Page 84 [84]
OCR
1243 Erisvtora MLXXXIII Eraſmus Rot. Andree Alciato S. D. 1 inter tot Bellonæ tumultus, incolumis ch præfidio Mufarum Alciatus, eft quod vehementer gaudeam. Lougolizm immatura morte præreptum fane doleo. Cupiebam illum vel ftudiis promovendis fupereffe, utcunque in nos fuit animatus. Jacit enim in fuis cpiftolis nefcio quas ftomachi in me fignificationes, nunc Adoriam taxans, nunc in Butavem oratorem nc{cio quid vzrocxezluv, quafi ipfe natus fuiffet Athenis. Ego de hominis ingenio femper candidiflime fenfi. Quum Lovanii nos inviferet, hominem quanta per occupationes licuit, humanitate traĉtayi. Nec divinare poſſum unde hoc ftomachiin me conceperit, nifi quod conjecto duas fuiffe caufas. Quum expetiflet fecretum colloquium, dedi. Exorfus prolixam fabulam quomodo Romea in Capitolio caufam dixerit, magno capitis peiiculo: hic, opinor, vifus fam parum attentus, præfertim quum ferio vultu fubinde repeteret , admonens ut cjus facinoris alicubi meminiffem in {criptis meis. Refpondi, ut foleo in re que mihi leviter eft cordi. Hoc illum, opinor, male habuit. Deinde nonnihil expoitulavit mecum de epiftola quadam ipfius inter meas excufa, in qua confert me cum Bsdeo, in qua mihi placebant omnia præter hoc quod addit juxta calcem epiftole, Demirari fe cur Rex exterum fuo civi præferendum putarit. Verum, hoc quamvisprater caufam -di&um, non obftitit, quo minus honoris illius gratia vulgatem epiftolam. Quum oftenderet que perperam effent excufa, fic mutavit quædam , ut meliora fuerint quæ videri volebat depravata. Etin hac re decreverat totum diem infumere, nifi ego pertæfus, pro mea fimplicitate fermonem abrupiffem. In tequoque torfit allegoriam fatis mordacem. Sed rem ingeniofamfecit, injeéto, quod ajunt, fpiculo fugit. Prorfus in illo defidero candorem. Nam gloriz cupiditatem ignofcerem ætati, nifi fuiffet immodica, fed hoc vitii vel correxiffet, vel certe mitigaffet ztas. Toto triduo, quo mecum egit, nunquam vidi hominem vel leviter fubridentem, ne in conviviis quidem. Qua res mihi fane non mediocri fuit admirationi. Et tamen in epiftolis nonnunquam conatur efle feftivus, ne parum videatur Ciceronianus , quanquam invita , ficuti videtur, Adinerva. Exorta eft nova fetta Ciceronianorum, que mihi videtur non minus fervere ifthic , quam apud nos Lutheranorum. Pofthac non licebit Epifcopos appellare patres reverendos, nec in calce literarum {fcribere annum à Chrifto nato, quod id nufquam faciat Cicero. Quid autem ineptius, quam toto. feculo novato, religione, imperiis, magiftratibus , locorum vocabulis, ædificiis, cultu, moribus, non aliter audere loqui, quam loquutus eft Cicero? Si revivifceret ipfe Ci cero, rideret hoc Ciceronianorem genus. Verum de his alias ridebimus. Cupio fcire quid agas, quod, opinor, ſcribes Bonifacio, tui nominis ftudiofiffimo. Bene yvaJe. Datum Baflea, Anno 1529. EpisroLa MLXXXIV. PRAEFATIO IN AVGVSTINVM. Erafmas Rot. Alphenfo Fonfece , Archiepifcopo Taletano, S. D. N totus, folitoque nitidior, venit in tuos amplexus, E Præfulum amplifime, incomparabilis Ecclefiæ DoGor, & invictus propugnator, divus Aurelius Anguflinus , quem tu non fine caufa fic adamare pre ceteris, fic in deliciis femper habere confuevifti. Quid enim habet orbis Chriffzanus hoc Scriptore vel magis aureum, vel auguftius? ut ipfa vocabula nequaquam fortuito , fed Numinis providentia videantur indita viro. Auro fapienti nihil preciofius: fulgore eloquentie cum fapientia conjunéte nihil mirabilius. Sunt aliis alize dotes , prout vifum eft +4 dweodory Spiritui, A B C D E F 1244 di perfpicuitatem. In Baflio, præter{ubtilitatem, exofculamur piam ac mitem fuaviloquentiam. In hujus fodali Chryfoffomo {ponte profluentem orationis copiam ampleGtimur. In Cypriano fpiritum veneramur martyrio dignum. In Hilario grandi materiæ parem grandiloquentiam, atque, ut ita loquar, cothurnum admiramur. In Ambrofo dulces quofdam aculeos, & Epi{copo dignam amamus verecundiam. In Averonymo divitem Scripturarum penum optimo jure laudamus. In Gregorio puram nulloque fuco piéturatam fanétimoniam agnofcimus. Ac, ne longum faciam, habet itidem & creterorum quifque cx ejufdem Spiritus munificentia virtutes fuas, quibus fele piorum hominum affcétibus varie commendant. At non arbitror alium efle Doétorem, in quem opulentus ille juxta ac benignus Spiritus dotes {uas omnes largius cffuderit quam in Aggafinum, quafi voluerit in una tabula vividum quoddam exemplar Epifcopi repræfentare 5 omnibus virtutum numeris abfolutum, quaspoft Chrifum , Epifcoporum principem, Paules & Petrus requirunt in his, qui pafcendum Domini gregem fuſceperunt. Cæteris quidem non imputatur, quales fuerint antequam facro lavacro renafcerentur: in Epifcopo tamen requirit beatus Panlus, ut & corum, qui foris funt, teftimonio comprobetur. Quid divus Auguftinus? Taliserat , etiam quum ipfe foris eflet, ut ab his, qui crant intus, vir bonus haberi poflet, in fuo quidem genere. Adolefcens habuit concubinam, quod humanæ permittunt leges , & hac non repudiata , fed erepta, adfcivit alteram. Verum utrique fervavit conjugii fidem, quam probitatem hodie non temere reperias in facerdotibus aut abbatibus. Tnduétus eft in fectam ALanicheorum, quo quidem hominum genere vix aliud habuit orbis peftilentius ,adeo confiétis titulis, prodigiofa ciborum abftinentia, fimulatione paupertatis, falfa continentiæ fpecie, aliifque prælcriptis immanibus, ac fupra modum rigidis, tum portentofis fabulis Philofophiæ fuco lenocinioque commendatis, fumos ac præftigias quafdam offundebant hominum mentibus, ut poffent vel eleétis imponere. Ab his hiftrionibus impofitum eft juveni, nondumbaptizato, nondum catechumeno, ſed per omnes rerum fpecies veritatem velut in fomnis adamatam perfequen= ti. Affectuserat pius, error fimplex & humanus. Nec tamen illorum vitiis inquinatus eft, nec diutius hæfit impio dogmati , & fortaffis ob hoc ipfum Dominus paffus eft illum ad tempus labi, ut efficacius alios ab errore peftifero vel arceret, vel revocaret. A catechi{mo vero fic protinus ad Chrifti regulam vitæ rationem inftituit, perpetuoque tenore femper ad meliora proficiens, inftitutum perfequutus eft , ut etiamfi quod cfimen in illum ab hereticis impingeretur , nequaquam hereret: & qui intendere funt aufi, nihil aliud quam impudentiæ lucrifecerint opinionem. Hoc de teftimonio. Quod ad fobrietatis faudem attinet, quanquam erat corpore delicato, quemadmodum raro folent ingenia,infigniter felicia , robufta fortiri corpora, fic dif penfante natura , ut quod animi viribus additum e&, corporis detrahatur, tamen illius menfa fere nihil habebat præter olera & legumina, nifi quod interdum nonnihil eriam carnium admifcebatur, idque vel propter hofpites, vel ob imbecilliores, ut agnofcas fobrietatis ftudium cum humanitate conjunétum. Bibebat vinum, fed fic ut Timotheus Paul confilio, neminem prafcriptis adigens, {ed firmiores exemplo fuo provocans, infirmioribus clementer indulgens, in his duntaxat quæ per fe nec pium faciunt, nec impium, ut facile perfpicias non Pharifaicam juftitiam, fed vere Chriftianam pietatem , fummo judicio , fummaque manfuetudine conditam ac temperatam. Hc eft illa fobrietas , quam Apoftolus cum primis requirit in Epi{copo, cui comes eft Vigilantia, quam & ipfam fingularem quandam in hoc mirari licet, Diem totum prc cationibus, facrificio, do&rine, difputationibus, audien
