Page 68 [68]
1529.
1215 DESIDER
quem undique fpirant illius epiftole , magno ftudio,
multifque argumentis illud agebat , ut aliquo monu¬
mento literario, & tibi in ifto longe pulcherrimo fta¬
dio ftrenue currenti, calcar , ut ajunt, adderem, &
alios adolefcentes generis imaginibus claros ad æmula¬
tionem tam felicis exempli provocarem. Ab hoc offi¬
cio adeo mihi non abhorrebat animus , ut beneficii
loco ducerem admonitum fuifle. Verum, quod in an¬
nos aliquot diftulimus officium, nihil aliud, mihi cre¬
de, fuit in caufa, nifi quod non obtigitargumentum ,
quod tue magnitudini aliqua ex parte refpondere vi¬
deretur: nam ille fic temperavit orationem fuam , ut
appareret non quolibet munere fore contentum. Quum
igitur non occurreret quale volebam , cœpit tandem
me pudere promifli mei, vifumque eft tenues quofdam
fed callidos clientes imitari, qui cum ingentem fum¬
mam debeant patronis fùis , nec adhuc folvendo fint,
hortenfibus quibufdam munufculis eos deliniunt , quo
patientius ferant recraftinatam folutionem, hoc paéto
teftantes non animum facultatibus , fed facultates ani¬
mo deefe. In Zralia deliniaram Opus De verborum
reramgue copia. Adjeceram exemplum ejuſdem ar¬
gumenti, quam potuit in compendium contratti , &
ejufdem fufius copiofiufque traétati. Is, cui Reze tra¬
dideram defcribendum , reddidit hanc partem muti¬
lam ac vix dimidiatam , ut quod fupererat mihi fru¬
{tra fupereflet. Deinde cum ab eruditis amicis fubin¬
de rogarer , ut excitandis ftudiis, qua jam refrige¬
{cere videbantur, Opus illud abfolverem: animum ve¬
hementer abhorrentem , tamen huc perpuli, ut in¬
{peta divifione , qua totius argumenti propofitiones
ceu columnas habebat, denuo receptum in manus per¬
texerem. Puta hoc efle munufculum aliquod cerafa¬
ceum. Adjeci duos libellos nunquam antehac editos,
puta hee effe duo mala Cydonia ex horto paupere fe¬
letta. Que rufticana munufcula non in hoc damus,
adolefcens generofiffime , quod his fidem noftram li¬
beratam velimus , fed ut liberandi voluntatem adeffè
teftemur. - Solent autem humani creditores minus ap¬
pellare eos, qui fubinde veluti feipfos appellantes pro¬
fitentur xs alienum. Quod qui diffimulant , meditari
videntur inficiationem. Quanquam hæc caufa mihi
potius agenda fuerat cum Heresbachio, qui me ex fli¬
pulatione poterat in jus vocare. Sed apud te malui,
quem mihi {ciebam aquiorem fore in negotio proprio,
quam ille foret in alieno. Sic enim ille te deamat, fic
favet commodis, honori, dignitatique tue , ut, fi
ufquam poffit, in his procurandis videatur ab illa ge¬
nuina verecundia pofle recedere. Age, Princeps orna¬
tiffime, perge in ifto pulcherrimo certamine , ut ille
tuam Celfitudinem optimis difciplinis, tu illius do&tri¬
nam, fortune ac dignitatis acceffione illuftres. Libel¬
lum non laborabo tibi commendare , nifi hoc nomine
quod & novus eft, & totus meus. Deinde, quod do¬
cet multa paucis comple&i, quod di&ionis genus nul¬
los magis decet quam fummos Principes. Unicum ex¬
emplum a nobis proditum eft, ex divo Aygaftino plu¬
ra {uppetunt , qui nonnunquam Pfalmum mira brevi¬
tate complectitur, quem mox largiflima rerum ac ver¬
borum copia differit. Poftremo, quod hac inftituendi
ratio, Principum liberis potiflimum eft accommoda ,
quippe qui cum mazime omnium egeant rećta inftitu¬
tione, tamen non convenit fecus, quam liberaliter
erudiri. Bene vale. Apud Friburgum Brifgoia 1. Julii,
Anno 1529.
EpisroLa MLXII.
In D. Amgrosut libellos de Apologia Davin,
Et, De Davip Interpellatione.
Tlaftrifimo Principi Guilielmo , Daci Clivienfi, Jalia¬
cenfi, Montenfi, Comiti Marchia, & in Ra¬
venfparg , Gc. Erajmws Rat. SD.
x J os in opacis faltibus, clariffime Princeps, nos in
vetuftis bibliothecis venari folemus , in quibus
I
B
E
E
IL ERASMI 1212
Ambrofinm auctorem preeferentes , fed ipfa phrafi dm¬
brofiane di€tionis emulum , verum ita feliciter æmu¬
lum, ut dotibus aliquot pracurrat : nam & explicat
dilucidius, & minus a re digreditur , nec apte pariter
ac denfe citandis Scripturarum teftimoniis , nec pie¬
tate fententiarum , nec allufionum gratia , nec acu¬
leorum acrimonia , -4brofio tot fufpiciendo nomini¬
bus inferior, mea quidem fententia. Hujus arbitror
chè libellos duos, quos habemus Ambrofiż titulo De
vocatione Gentium. O nos felices , fi Theologi, quorum
bona pars nunc Sophifticis argutationibus infenefcit,
hujufmodi progymnafmatis , in adytis arcanarum lite
rarum ad Ecclefiafticas conciones exercerentur! Sic
enim nemo loqui poteft , nifi qui Scripturas divinas
omnes penitus excuflerit 5 imbiberit , concoxerit, tan=
toque ufu contraétarit, ut in naturam abifle videan¬
tur. Habes, ornatiflime Princeps, duos heroas , exi¬
miæ pietatis exempla; quorum alterum Deus in gra~
ve crimen prolabi paflus eft , ut in co cunctis quidem
hominibus, fed præcipue Principibus oftenderet poe¬
nitentiæ remedium : alterum facultatibus univerfis
exfutum, liberis ac nepotibus orbatum , diris etiam cor¬
poris ulceribus excruciari paflus eft, ut in hoc ede¬
ret omnibus invidta: tolerantize formam. Gravior erat
Davidis calamitas quam ‘fobs: hic enim externis tanz
tum fpoliatus eft , incolumi pofleffione omnium opti¬
ma, bona mente: At is, qui ab amore Numinis exci¬
dit, plus ja&ture fecit quam fi mundum univerfum,
una cum vita corporis, amitteret. Proinde David tam
miſere, tam ſine fine plorans, nos admonet, quam ad¬
vigilandum fit, ne quid hujus pofleffionis nobis pereat.
fobus gratias agens , docet hominem , nec in fumma
rerum profperitate tollendos animos , nec in quamli¬
bet gravibus fortune procellis exanimari oportere ,
modo hoc fit incolume, quod unum beat hominem,
nec nobis nifi noftro vitio poteft eripi. Confido futu¬
rum , ut Chrifto tuam eximiam indolem moderante,
nec in Davidis lachrimas, nec in Fobi calamitatem in¬
cidas: expedit tamen fapientis animum ad omnes ca¬
fus, qui poflunt homini accidere, præmunitum atque
inftru&um effe. Bene vale. Datum apud Friburgum
Brifgoie 1. Juli, Anno 1529.
E pista VERI]!
Eraſmus Rot. Carolo Sucqueto S, D.
E: literis tuis, Carole fuaviflime, que miram quan¬
dam in me fpirant benevolentiam , aut, ut verius
dicam, pietatem, facile poteram agnofcere germanam
Antoni Sucquets prolem; in cujus affectum quum tua
{ponte fuccefferis, aequum eft, ut ego viciffim mutua
pietate illum tibi referam. Proin illud tibi perfuafum
habeto, mi Carole , nihil à me petes , modo tibi vel
ufui vel ornamento futurum videatur , quo tua caufa
fim gravate facturus , & fi fors deerit facultas ,: certe
promta voluntas nunquam eft tibi defutura, Age quod
agis, optime adolefcens , fac totum Aztonizzz nobis
exprimas , ut cujus mortem juftiflimis de caufis acer¬
biffime tulimus, cum in te veluti fuperftitem efle gau¬
deamus : nam oris habitu, forma corporis, geftuque,
& fermone fic illum reddis, ut non te filium , fed il¬
lum ipfum in te repubuiffe credamus, Idem eft inge¬
nii morumque candor , cadem humanitas , eadem in
amicitia fides, cadem fimplicitas veritafque. Quin &
judicia fere confentiunt, qua per atatem in te matu¬
refcent. Sed eft in quo parentem ornatiflimum etiam
fuperaturus yideare , quod illius manibus gratiffimum
cfle fcio. Quid ni fit, quum vivus nihil magis habue¬
rit in votis , quam ut in liberis fuis feipfum yinceret ?
Quid hoe eft, inquies ? Quod abfolutæ Juris pruden¬
tia, utriufque literatura decus pergis adjungere; que
nif accedant, Deum immortalem que balbuties , quam
pudendi errores, quam multa fupervacanea folent hoc
ftudiorum genus confequi? Laudabatur a multis Jodo¬
An
15291