Page 57 [57]
1189 EPISTOLAE
fruftulatim comminutum. Nec pretium, necarsimpe¬
travit, ut cuiquam omnino parceretur. Mox in to¬
tum abrogata Miſſa , ut nec privatim domi fas eflet
facrificare , nec in finitimis pagis audire facrum. Ubi
fummus ille metus ademtus eft, ac propemodum {pes
ellet, fore, ut in nullius facultates aut caput faeviretur,
ad hanc clementiam adhortante Oecolampadio, quoti¬
die tamen ex fynodis illorum prodibant nova plebis¬
ſcita, cœpi de migrando cogitare , fed diffimulanter.
Id quo minus fecerim ante Pafcha, fceleratiffima quæ¬
dam pituita fuit in caufa. Anxius vero metuebam,
ne male mihi verteret, vertere folum: nonnihil etiam
verebar, ne quam abituro remoram injicerent: itaque
procuraram à Rege Ferdinando duo diplomata, alte¬
rum quo me accerfit ad fefe , alterum quo tutus & im¬
munis irem per ipfius ac Cæfaris totam ditionem.
Primum omnium immitto clam nummos, annulos, &
vala argentea , quæ potiflimum invitant prædonem. A¬
liquanto poft palam onero duo plauttra feriniis & le¬
ĉtis; hoc facto nuntiatur mihi Oecolampadinm & Ec¬
clefiaftas infenfos cfle, idque duabus de caufis, quas
ex literis adjunétis intelliges plufquam frivolas. Ego
tamen reputans mecum quis eſſet rerum ftatus, feri¬
pto placavi Ozcolampadium, fimulque ad colloquium
evoco. Colloquuti fumus diu, fed abfque contentio¬
ne. Obtulit ille finceram benevolentiam, quam ego
non recufavi, modo pateretur me in quibufdam dogma¬
tibus ab ipfo diffidere. Tandem coepit difluadere, ne
relinquerem Zafileam. Refpondi, me à mihi gratifima
Civitate multis nominibus invitum difcedere, fed me
diutius invidiam perferre non poñe ; viderer enim
probare quicquid hic publice fit. Quum urgeret, re¬
{pondi , cam operam fruſtra fumi, quum tota fupellex
effet Friburgi: inftabat, ut faltem abirem rediturus.
Friburgi, inquam , menfibus aliquot commorabor, il¬
linc profećturus quo me Deus evocaverit. Sic datis
utrinque dextris, difceflum eft. Hunc fermonem com¬
municavit, ut {ufpicor, Tribuno plebis, qui femper
fuit hujus negotii coryphæus, vir prudens, fedatique
ingenii. Egit cum Beato, ne difcedam, multis argu¬
mentis. Mihi nemo verbum fecit. Si dixiflem me
offenfum abire, promififfent fatisfactionem: fi ob id,
quod non probarem ea, quæ illic inftituerentur ,-vo¬
caflent me ad elenchum, coque allepavi iram Princi¬
pum, & invidiam Theologorum. Alioqui exceperam
voces aliquot feroculas ac minaces corum, qui pluri¬
mum valerent in hac factione. Et acciderant quedam
præludia. ltaque non arbitratus fum efle confultum
in ea civitate vivere, in qua nullus effet tam abjectus
quin poffet me ledere. Nec enim confentaneum eft,
magiftratum ac plebem ex animo favere ci, qui di&is
ac {criptis ab ipforum dogmatibus diffentiret. Quum
ipfe confcenfurus efem navim, nefcio quas difficulta¬
tes injecerunt de farcinis ancille. Cupiebam nautam
foivere 4 portu fecretiore, ne populo eflemus fpecta¬
culo. Idconftanter vetuit Senatus, quum antehac fem¬
per fucrit liberum à quovis civitatis portu folvere, Pa¬
rui, & à ponte folvi, comitantibus aliquot amicis.
Mihi nemo verbum. Hee profeétiuncula melius cef¬
fit quam exfpectaram. Hujus urbis magiftratus obtu¬
lit omnem humanitatem fua fponte , priufquam me
Rex Ferdinandas fuis literis commendaret. Dederunt
ædes regias, & Maximiliano exftructas , fed imper¬
fectas. Sedebimus hic aliquot menfes , nifi bellum
oriatur. Complures enim huc confluunt è Bafilea, fer¬
turque totum Canonicorum collegium huc commigra¬
turum. Ea res citius huc invitaret hoftium fevitiam.
Videor hic fatis gratiofus omnibus. An tibi notus fit
Ludovicus Berquinus, nefcio. Ts xv. Calend. Majas La¬
tetia exuftus eft; pridie duodecim Judices pronuncia¬
rant, ut exuftis libris ac peracta palinodia, lingua il
li pertunderetur, & mox eterno carceri dederetur.
Quum is appellaret Regem ac Pontificem, irati Ju¬
A
B
Epit.MXLVHI. MXLIX. 1190
dices refponderunt, fe curaturos ne pofthac quo¬
quam appellaret, ac poftero die tradiderunt hominem
incendio. Id fi non commeruit , doleo ; fi comme¬
ruit, bis doleo: nec enim mihi caufæ ratio fat copni¬
ta eft. Nec Berquinum novi, nifi ex fcriptis & quo¬
rundam commemoratione. Vitam hominis nemo non
probabat, fortuna erat fat {plendida, Regi cum pri¬
mis charus. Quod evenit, femper illi timui : nce ullas
ad illum dedi literas, nifi in quibus non anxie dehorta=
rer ab hac contentione, cujus non poffet non infelix
efle exitus. Primam caufam vicerat. Eam caufam ja¬
ĉtabat etiam fcripto. Deterrui ne faceret, fed fruſtra.
Admonui, ut titulo legationis aliquo fe fubduceret,
fugeret crabrones. Ille plenus fiducie; jubebar me
bene fperare. Retraëtus ett paulo poft in carcerem >
& perierat, ni Rex ab Hi/panis reverfus illum eripuif=
fet incendio. A carcere darus eft aule, ſub cuſtode
tamen. Tandem liber, caufam agere cospit adverlùs
tres Priores, qua: fua fententia illum damnarunt hæ¬
refeos adverfus facultatem facratiffimam. Ego femper
illi vaticinatus fum infelicem exitum, etiamfi caufam
haberet non omnino malam. Ille contra fibi mihique
pollicebatur in dies {peciofam viétoriam. Quid facies
cis, qui devoti funt exitio? Hæc res mire tollit criftas
Bedda adverfus linguarum ac politioris literaturæ cul¬
tores. Proximis literis {cripferam Berguino, me a nul¬
lo hactenus fuiffe infelicius adamatum, nec quenquam
vidifle confiliis fortioribus, fed infeliciffimis > nec as
lium cui fpes eflent zeque pertinaces, fed fallacifima.
Dominus, ut fpero, recepit illum in requiem fuam.
Bene vale. Friburgo 9. Maji, Anno 1529.
EpisroLa MXLIX.
Eraſmus Rot. Dameli Stibaro S.
B INAS ad teliteras dedi, juvenis ornatiflime, prio¬
res te Leretie nonoffenderunt, in caufa fuit gram¬
matophori tarditas; alteris, quas in Brabantiam mife¬
DI
ti
F
ram, idem accidiffe ex Goc/enti mei literis didici. De¬
mirabar quo confilio Brabantiam adires, tam cito re=
lita Gallia, ſed doleo noftram patriam tibi fuiffe pa¬
tum aufpicatam. Utcunque tamen revaluiffe gaudeo:
Volebas, opinor, tibi parare quandam Uh/eam prus
dentiam,
Qui mores hominum multoram novit & urbes,
fed hanc prudentiam, que malorum experientia com¬
patatur, doctiviri miferam appellant. Ex Philofophias
preceptis, ex cofmographia, ex hiftoriis plus veræ fa
pientiæ tibi parabis uno anno, idque tuto, quam Uly
fesannis plufquam viginti, vix credendis calamitatibus
ac periculis agitatus, collegit: quem nifi Mercurius
cala moly premuniflet adverfus Girces veneficia , nihil
adhuc aliud effet quam fus. Nufquam deeruntargumen¬
ta, in quibus virtutem velexplores, velexerceas; at non
expedit accerfere pericula : quum incurrunt, tum opor¬
tet præftare virum & fortem & prudentem. Verum, ut
ftultus eft miles qui prodit in aciem inermis; ita tutum
non eft, cum malorum procellis congredi, nifi priùs
animem fapientiæ decretis diligenter obarmaris. Au¬
dio te patriæ redditum, fed ita ut videaris alio fpecta¬
re; itaque nolui literas prolixiores vento committe¬
re, prefertim quum id bis male ceflerit. Nunc
quoniam Auguftinus Marins commigrat ad vos, con¬
cionatorem ture præftiturus ecclefiæ, tam amicum ac
certum naétus hominem, mitto prime epiftole exem=
plar, miflurus & pofterioris, fi liceat nancifci. Nam
hæc demigratio permifcuit univerfam fupelleétilem
meam chartaceam , cujus fcis me efle ditiffimum.
Ex Ranracis fatti fumus Brifgoi. Mire abhorre¬
bam a relinquendo nido , cui tot annis affueveram,
fed res longe felicius ceflit quam ex{pectaram ,
prefertim quod ad valetudinem attinet. Alioqui
ut multum commodorum reliqui Baflea difcedens ,
ita non parum difpendii mihi conciliavit hæc ho¬
fpitii novitas. Sed pecuniæ jactura recuperabilis eft,
Tom, IL. RE Dts bona
An.
15296