Page 58 [58]
TIQI
bona valetudo nullo precio potett æftimari. Uno no¬
mine fum felix , quod nihil cuiquam debeo, crediti
titulo; & fi res defecerit , habeo, prater alios, fatis
opulentum amicum , inclytum Avagarie Bohemieque
Regem Ferdinandum , cujus benignitas mihi nihil non
offert. Honorificis literis evocavit me è Baflea , ne
qua remora profectionem meam impediret. Addidit
diploma, per quod liceat per totam ditionem ipfius,
& per univerfam Czfaream, ire immunem. Hujus ur¬
bis magiftratui me diligenter & amanter commenda¬
vit , qui fua fponte jampridem omnem detulerat hu¬
manitatem; Defignavit ædes plane regias, confaluta¬
tionibus, xeniis, conviviis, cateroque officiorum ge¬
nere profequuturus, ni literis ad Glareanum miflis figni¬
ficaflem mihi fore gratius, fi è folennibus illis abftine¬
rent. Pofterioribus literis fignificaram tibi de Carolo
Utenbovio, qui cum Andrea Zebridovio Venetian adiit,
venans & ipfe prudentiam quandam U/y/feazz , brevi,
ut fufpicor, duéturus uxorem. Excuditur volumen E¬
piftolarum mearum cum dignitate , cum acceffione
grandi: hic curabo ut pofteritas quoque norit , inter
Erafmum & Stibaram amicitiam haudquaquam vulga¬
rem interceflifle. Bene vale. Datum Fribargo Brifvoe
14. Maji, Anno 1529.
Epistora ML.
Eraſmus Rot. Emilio ab Emiliis Brixiano S.
Crro utranque epiftolam tuam , vir ornatiflime,
mihi redditam efle, quibus nunc de eodem , quod
ajunt, oleo refpondeo : quanquam quid opus refpon¬
fo, quum M4azginm habeamus yegpyueatogseov y quem
opinor ad te recurfurum. Non omnino mentiuntur
Dominicani ac Francifcani , qui me mortuum predi¬
cant, fubinde mihi luctandum eft cum mortis fatellite
calculo : ut omittam fene&utis onus , de qua tamen
non admodum habeo quod querar, ut fileam ftudio¬
rum labores immodicos, neve commemorem affiduas
confli&ationes cum tot monftris nunc hinc nunc illinc
adorientibus. An. hæc vita dicenda fit nefcio. Me qui¬
dem nullius laboris tæderet ,nifi perfpicerem hifce tem¬
poribus omnia in- pejus ruere. Audio orthodoxos &
heereticos, audio Catholicos & Antichriftos, fed nuf¬
quam video Chréffum. Jamdiu parturit mundus, uti¬
nam aliquid boni pariat obftetricante Chrijfo , alioqui
nullam video. fpem. Dum Pharifaifmus pugnat cum
Euangelii vigore, repullulat Paganifmus. Multi fpe¬
rant per eos pofle fopiri malum , qui præcipue malo
dedere caufam. At vercor, ne magis exafperent. Uti¬
nam Enchiridion meum. tam cffet eruditum , ut tuam
operam promereatur , aut tantum conduceret ad pie¬
tatem, ut te nec opere peeniteat, nec invidiz pigeat.
Siquidem apud Æifpanos populari lingua verfum miros
picarum & graculorum tumultus excitavit , nec fub¬
flitiflet nifi procerum quorundam , fed præcipue Cæ¬
faris favore fublevatum, Cur autem tantopere fata¬
gunt, ne quid mearum lucubrationum loquatur lin¬
gua vulgi, caufa in promtu eft. Ifti nufquam non di¬
gna atque indigna in me deblaterant, & perfuadent
plurimis, quidni vincant zejuly dixtw; quod fi libelli
mei loquerentur fermone vulgari , mox deprehende¬
rentur illorum impudentiflima mendacia. Minus tamen
fuerit invidia, fi prefationem ad: Paulam Volzinm
omiferis, fique nonnulla ambigue di&a, ut trahi poſ¬
ſint ad,calumniam, explanes, & odiofius diéta , arte
lenias. Mos gerendus eft huic feculo cuxeqavrinurera y
& Paulus nobis qua licet imitandus eft, qui omnia fie¬
bat omnibus, ut omnes lucrifacerer. Porro:, tantum
abeft, ut editionem Operis velim remorari, ut ma¬
gnopere cuperem idem factum in cateris meis lucu¬
brationibus, prefertim iis quae minus habent invidie,
& plus conducunt ad pietatem; quod genus funt Com¬
mentary in quatuor Pfalmos , Compavatio Virginis &
Martyris., Mifericordia Domini, Matrimonium Chri¬
A
B
D
E
F
ERASMI TI92
valeat. Ex laudibus, quas mihi plena manu tribuis, ni¬
hil aliud accipio , nifi quod me vehementer diligis,
qui fic in judicio de me cæcutias. Ubi prodierit Opus
tuum, rem adprime gratam feceris, fi codicem unum
miferis, ut & ipfe difcam Etraſce loqui. Bembi vero
pictatem magnopere probo, qui hoc quoque decus re¬
vocat {ux Zralie , quam tot egregiis virtutibus hacte¬
nus illuftravit. Hæc ut legas vereor : fcripfi enim
plufquam ex tempore , quo vel hinc intelligas, quam
à me familiariter ameris, Ætli charifime. Reliqua
cognofces ex /iucentio Adagio, vito, ut mihi vifum
eft, & pio & perhumano. Bene vale. Datum apud
Friburgum Brifgoe 16. Maji, Anno 1529.
EpisroLa MLI.
Eraſmus Ror. Conrado à Dingen, Epifcopo Wirtz¬
burgenf, SD.
R HETORES quoties colorem non inveniunt, quo
crimen defendant , confugere folent ad ftatum
tranflativum, ita faétum agnofcentes, quoniam nega¬
ri non poteft, ut facti caufam in alium rejiciant. lti¬
dem ego, qui & humilis & ignotus ad tantum Princi¬
pem ultro {fcribere non vereor, quoniam impudentiæ
crimen alia ratione non poflum effugere, hujus auda¬
ciæ caufam in Augujfinam Marism rejicere cogor:
qui quum iftuc adornaret iter, fub tuis fignis Ecclefiæ
Dei militatarus, noluit ab{que meis literis difcedere,
mira facundia mihi depingens ingenii tui naturæque
fimulachrum , quod nemo pietatis amans non poffet
non tum amare, tum fufpicere. Rarum exemplum eft
hifce temporibus, fumma dignitas cum egregia dodtri¬
na parique morum integritate conjunéta : fed mihi
pracipue calcar ad audendum addidit mira quædam
morum tuorum comitas. Quo nomine vehementèr
gratulor etiam Ecclefiæ Chrifi, tot rerum undis, tot
diflidiorum tumultibus undique flu&uanti. Magnos &
exitnios naucleros poftulat hac inaudita rerum huma¬
narum tempeftas. Videtur hactenus dormiffe Chrifm,
is ut fpero, piorum hominum precibus excitatus, im~
perabit tandem mari & ventis, & poft has turbas fac¬
cedet optata tranquillitas. Olim Apoftoli vellicarunt
Dominum, ut expergifceretur: nunc idem, ut fpero,
facient hi qui in Apoftolorum vicem fuccefferunr : mo¬
do populusad Domini merito in nos fævientis miferi¬
cordiam confugiens, commutata in melius vita , di¬
gnum fe præbeat pro quò piorum hominum clamorem
exaudiat Chriftus. Haétenus quid Monachorum ad ple¬
bem clamoribus, quid Theologorum articulis, quid
carceribus, libellis, bullis, & incendiis profectam fit
nefcio. Clamatum eft affatim, & clamatur hodie, fed
perpaucos video qui clament ad Chriffam. Ad illum fi
ſincero pectore clamaverimus , non alio refpicientes
quam ad illius gloriam, & gregis falutem, protinus ex=
pergifcetur , ac mari frementi dicet, Obmurefce, mox¬
que fequetur magna tranquillitas. Non enim paffus eft
hane tempeftatem exoriri, ut perdat fuos , fed ut ex¬
ploret, ut purget, ut gloriofius coronet. Solent pri¬
{ci lætos rerum exitus ex avium occurfir conjicere :
mihi vero felix augurium videtur, quod video locis ali¬
quot , Epifcopos exoriri, qui pietate morum » qui facra
dottrina, qui prudenti moderatione leetiora promittunt :
nam à graculorum ; picarum & corvorum clamoribus
nihil unquam boni ominis mihi promittere potui. Au¬
{picatiffimas aves arbitror R. P. Alphon{um Fonfecana
Archicpifcopum Tolesanzze in fitfpaniis , Goannem E¬
pilcopum Roffenfem in Anglia, Chrifophorun E pifco»
pum Auguftanum in Germania , aliofque complures
inter quos tua virtus non infimum promeretur locum
Habcbit tua pietasftrenuum ac fidelem TUWE0Y0V 5 IM TC=
ftituendis Ecelefix collapfis rebus Anguftinum Marium,
quem tibi non commendo > quum fciam & pro fuo;
merito, & pro tua humanitate tibi eſſe commendatifi¬