LIJI DEsIpERII-ERASMIM 1172
quaedam operarum confpiratio fuit impedimento, quo | A | næ libris indulgent. Bene vale. Datum Bafilea 24. An.
1529. minus hoc verno mercatu prodierit dugu/tinus , de- Martii, Anno 1f29. 1529
cem magnis voluminibus abfolutus, in quibus nihil eft
quod non majufculis formulis fit excufum , id quod {cis
in Hieronymo non ele fatum. Id malum nobis bene
vertit. Non enim aufurus eram hunc laborem dicare
Præfuli Toletano , nil certior factus hoc illi fore non
ingratum: nam effe fcio nonnullos, qui folent hoc ge¬
nus officiis offendi. Quanquam autem ne nunc quidem
vel ex ipfius, vel tuis, vel Maldefż literis, certum ha¬
beo reſponſum ; tamen multæ res mihi fiduciam ad¬
dunt, ut quod animo conceperam, audeam. Non eft
ingratum munus, quod cum {tudiofis aliquot > qui in
conferendis exemplaribus nonnihil operæ fubfidiariæ
preftiterunt , partiar, imo jam bona ex parte præ¬
tumfi; fic enim interpretor , cam pecuniam Azgæſti¬
no datam efie, non Erafmo. Herefewn negotium à li¬
bellis venit ad arma , quantum video rerum proœmia.
Rex Ferdinandes cum Germanie Principibus confultat.
Hic medio brumæ frigore mire caluit idolomachia,
ne mufca quidem imaginum reliéta eft in templis ,
fublata funditus Mifla, ritufque Ecclefiaftici, tif
quod habetur interdum concio; deinde mulieres cum
pueris canunt Pfalmum Germanicis rhythmis compofi¬
tum, & interdum datur panis corporis Dominici fym¬
bolum. Monachi fimul & Monachæ jubentur ponere
facram veftem , aut alio demigrare. Haétenus tamen
in nullius ædes privatas facta elt irruptio, & à fangui¬
ne temperatum eft, quod utinam fit perpetuum. ‘Tot
enim Germanie , Helvetieque civitates in hoc fœdus
dedere nomen, ut fi res agatur ferro, malim abefle
procul. Eft quidem magna Principum potentia, fed
ubi reperies militem pro facerdotum jure pugnare pa¬
ratum? Mea fententia res exiit hominum poteftatem ,
ad divina præfidia confugiendum eft. Ego interim
non inftrenuum militem præftiti Ecclefie , fi nihil
aliud, certe nunquam qu) rew array, & ingenue pro¬
fellus me ab Ecclefie confortio digitum latum nolle
difcedere: deinde tribus preliis cum Luthero conflixi,
idque in ea Germania parte , quae maxime tenebatur
hoc novyo fervore , quod ante me nullus eft aufus, ut
tibi Thrafonem è Comædia referam : nam Parifienfes
extra telorum jactum pofiti mittunt fortes articulos,
qui hic tantum ridentur. Porro, quidam fic tuentur
{ua dogmata fcriptis & argumentis , ut præftiterit il¬
los omnino filuiffe, mea quidem fententia. In Braban¬
tia poteram tuto fcribere, verum illic mihi fuiffet
acrior pugna cum quibufdam, penes quos nunc eft co¬
gnitionis auétoritas. Adverfus horum odia tutus effe
non poteram , nifi aulæ præfidio : aulam habere fa¬
ventem non potui, nifi coluiflem. At hæc valetudo
non patitur , ut cuiquam hominum inferviam. Inte¬
rim tamen aliquo demigrandum , nec fatis video quo.
Adeo nufquam affulget fpes tranquillitatis. Itaque
prorfus juxta Grecorum proverbium, §r@ dveu@:, ere
péva, gre xnav 4. Ob cubiculum mutatum, ob a¬
liud vinum, ob veftem mutatam fubinde periclitor.
Quid futurum cenfes, fi reli&o nido, cui tot annis al
fuevi, reliétis amicis, quos habco diutina confuetudine
perfpectos & exploratos , alii veluti mundo me com¬
mifero? Sed tamen hoc tentandum eft, quicunque fe¬
quetur exitus : nam hic diu manere nihil aliud habe¬
retur, quam profiteri quod hic geritur jam publici¬
tus, nec dubito quin rumor multum addat veris. U¬
falutem. lubens accepi , quam illi multo cum fœnore
viciflim opto. Bellum eft eum fexum ad prifca exem¬
pla fefe poftliminio recipere. Habemus Anglie Regi¬
nam foeminam egregie doétam , cujus filia AZaria feri¬
bit bene Latinas epiftolas. Thome Mori domus nihil
aliud quam Mufarum eft domicilium. Cefaris germa¬
na Maria Latinos codices habet in deliciis, cui nuper
ſcripli Viduam Chriftianam. 1d cflagitarat 4 me qui¬
dam Eccleſiaſtes illi chariffimus. Scena rerum huma¬
narum invertitur, Monachi literas nefciunt, & foemi¬
Erafmus Rot. Alphonfo Fonfece Archiepifcopo Tolea
tano, S. D.
avLvs ille magnus Ecclefiæ propugnator , & di¬
P vinitus electum organum Euangelicæ Philofophiæ ,
ille, inquam, homine major, & coeleftibus affuetus col¬
loquiis , non raro fatetur ingentem cordis dolorem ac
triftitiam ufque ad vite tedium, atque interdum lite¬
ras mittit lachrymis interlitas, requirit ex piorum col¬
loquio folatium aliquod , precaturque levari moleftia
fatana colaphite; quo minus mirum, fi ego, qui ad
Panlini ſpiritus robur minus ſum , quam ad aquilam
lumbricus humi reptilis „aliquid humanum fentio, mul=
to pluribus malis exercitus, quam uthis commemoran¬
dis velim tanti Præfulis aures onerare. Sunt enim quæ¬
dam minuta fordidague , quæ partim numero , par¬
tim improbitate gravius interdum infeftant hominem ,
quam ingentia mala, veluti cimices , culices & puli¬
ces, qui quofdam infomnia nonnunquam ad vitæ tæ¬
dium adigunt, nonnullis etiam mortem adferunt. Men¬
tiar itaque, Præful ampliflime , fi in tanta undique al¬
latrantium , lapidantiam , mordentium improbitate di¬
cam me perpetuo vacare omni fenfus ægrimonia : fed
tamen auxiliante Chrifto, & tentationum procellas gra¬
tiæ fuæ afflatu temperante, nunquam yaluit hæc car¬
nis moleftia, ut aut de loco deferendo cogitarim, aut
animum defponderim , quin potius {entio me ex his ho¬
minum infultibus aliquid etiam roboris collegifle. Ita
vilum eft divine Providentie , malorum improbitate
abuti ad explorandam fuorum finceritatem : contra,
bonorum charitate uti ad confolationem corum qui la¬
borant afflictionibus, ne deficiant. Noitrum autem eft,
alterum patienter ferre , veluti flagellum à patre no¬
ftree falutis amantiffimo adhibitum ad correétionem :al¬
terum grate ample&i , veluti folatium a propitio Deo
immiflum ad confirmandam imbecillitatem noftram.
Quanquam hic minima doloris pars eft mea privata
contumelia : quantulum enim detrimenti rebus huma¬
nis acceflerit , fi Erafmus quantus eft redigatur in ni¬
hilum apud homines ? Sed illud ferio difcruciat ani¬
mum meum, tantum impiæ malitiæ deprehendi in
plerifque Chriffianis, potifimum in his per quos opor¬
tebat vulgarium condiri fatuitatem. Nec enim video
fpem ullam orbis ad Ecclefiafticam redituri con¬
cordiam , nifi pofitis humanis affectibus , confentien¬
tibus animis agamus Chrifi negotium. Quod fi fuc¬
ceflerit, meam fortem facile deplorare definam. Pro¬
cellam iftam {ævire jam mitius, fane gaudeo, neque
non intelligo, quantum debeam veftre tum pietati
tum prudentiæ , quanguam ifti nec confilefcent un¬
quam, & ad quamvis occafionem renovabunt tumul¬
tus. Habent Lwtetie propugnatorem quemdam San¬
lum, hoc eft, turbulentum, hominem adeo non do¬
&um , ut fenfu communi careat, fednatumexcitandis
hujufmodi tragædiis. Apologiam meam non omnino
difplicuiffe vehementer gaudeo, Moderationem mihi
videbar vobis approbaturus, reputantibus quid iftorum
mereatur ftoliditas. Quis unquam vidit tales articulos
talibus viris proponi ? Auguftinus totus fumma cum di¬
gnitate feliciter abfolutus hifce vernis nundinis pro¬
diffet in lucem, nifi pertinax quædam operarum con¬
{piratio remoram injeciflet. Abfolvetur tamen intra
menfes duos, curabitur ut in finum tuum quamprimum
veniat , non fine caufa tantopere femper abs te adama¬
tus. Solus enim præftat omnes Chriftiani Scriptoris do~¬
tes „in docendo fedulus , in redarguendo nervous ,inex¬
hortando fervidus, in confolando blandus , ubique pius
& vere Chriftianam fpirans manfuerudinem. Reliqua
tua cpiftola me multis argumentis hortatur, vel urget
potius , ne defim Ecclefiz , tot fe&is atque opinio¬
num diffidiis periclitanti , prafercim apud Germanos,
ubi