Page 48 [48]
OCR
LIJI DEsIpERII-ERASMIM 1172 quaedam operarum confpiratio fuit impedimento, quo | A | næ libris indulgent. Bene vale. Datum Bafilea 24. An. 1529. minus hoc verno mercatu prodierit dugu/tinus , de- Martii, Anno 1f29. 1529 cem magnis voluminibus abfolutus, in quibus nihil eft quod non majufculis formulis fit excufum , id quod {cis in Hieronymo non ele fatum. Id malum nobis bene vertit. Non enim aufurus eram hunc laborem dicare Præfuli Toletano , nil certior factus hoc illi fore non ingratum: nam effe fcio nonnullos, qui folent hoc genus officiis offendi. Quanquam autem ne nunc quidem vel ex ipfius, vel tuis, vel Maldefż literis, certum habeo reſponſum ; tamen multæ res mihi fiduciam addunt, ut quod animo conceperam, audeam. Non eft ingratum munus, quod cum {tudiofis aliquot > qui in conferendis exemplaribus nonnihil operæ fubfidiariæ preftiterunt , partiar, imo jam bona ex parte prætumfi; fic enim interpretor , cam pecuniam Azgæſtino datam efie, non Erafmo. Herefewn negotium à libellis venit ad arma , quantum video rerum proœmia. Rex Ferdinandes cum Germanie Principibus confultat. Hic medio brumæ frigore mire caluit idolomachia, ne mufca quidem imaginum reliéta eft in templis , fublata funditus Mifla, ritufque Ecclefiaftici, tif quod habetur interdum concio; deinde mulieres cum pueris canunt Pfalmum Germanicis rhythmis compofitum, & interdum datur panis corporis Dominici fymbolum. Monachi fimul & Monachæ jubentur ponere facram veftem , aut alio demigrare. Haétenus tamen in nullius ædes privatas facta elt irruptio, & à fanguine temperatum eft, quod utinam fit perpetuum. ‘Tot enim Germanie , Helvetieque civitates in hoc fœdus dedere nomen, ut fi res agatur ferro, malim abefle procul. Eft quidem magna Principum potentia, fed ubi reperies militem pro facerdotum jure pugnare paratum? Mea fententia res exiit hominum poteftatem , ad divina præfidia confugiendum eft. Ego interim non inftrenuum militem præftiti Ecclefie , fi nihil aliud, certe nunquam qu) rew array, & ingenue profellus me ab Ecclefie confortio digitum latum nolle difcedere: deinde tribus preliis cum Luthero conflixi, idque in ea Germania parte , quae maxime tenebatur hoc novyo fervore , quod ante me nullus eft aufus, ut tibi Thrafonem è Comædia referam : nam Parifienfes extra telorum jactum pofiti mittunt fortes articulos, qui hic tantum ridentur. Porro, quidam fic tuentur {ua dogmata fcriptis & argumentis , ut præftiterit illos omnino filuiffe, mea quidem fententia. In Brabantia poteram tuto fcribere, verum illic mihi fuiffet acrior pugna cum quibufdam, penes quos nunc eft cognitionis auétoritas. Adverfus horum odia tutus effe non poteram , nifi aulæ præfidio : aulam habere faventem non potui, nifi coluiflem. At hæc valetudo non patitur , ut cuiquam hominum inferviam. Interim tamen aliquo demigrandum , nec fatis video quo. Adeo nufquam affulget fpes tranquillitatis. Itaque prorfus juxta Grecorum proverbium, §r@ dveu@:, ere péva, gre xnav 4. Ob cubiculum mutatum, ob aliud vinum, ob veftem mutatam fubinde periclitor. Quid futurum cenfes, fi reli&o nido, cui tot annis al fuevi, reliétis amicis, quos habco diutina confuetudine perfpectos & exploratos , alii veluti mundo me commifero? Sed tamen hoc tentandum eft, quicunque fequetur exitus : nam hic diu manere nihil aliud haberetur, quam profiteri quod hic geritur jam publicitus, nec dubito quin rumor multum addat veris. Ufalutem. lubens accepi , quam illi multo cum fœnore viciflim opto. Bellum eft eum fexum ad prifca exempla fefe poftliminio recipere. Habemus Anglie Reginam foeminam egregie doétam , cujus filia AZaria feribit bene Latinas epiftolas. Thome Mori domus nihil aliud quam Mufarum eft domicilium. Cefaris germana Maria Latinos codices habet in deliciis, cui nuper ſcripli Viduam Chriftianam. 1d cflagitarat 4 me quidam Eccleſiaſtes illi chariffimus. Scena rerum humanarum invertitur, Monachi literas nefciunt, & foemi Erisrora MXXXIII. Erafmus Rot. Alphonfo Fonfece Archiepifcopo Tolea tano, S. D. avLvs ille magnus Ecclefiæ propugnator , & diP vinitus electum organum Euangelicæ Philofophiæ , ille, inquam, homine major, & coeleftibus affuetus colloquiis , non raro fatetur ingentem cordis dolorem ac triftitiam ufque ad vite tedium, atque interdum literas mittit lachrymis interlitas, requirit ex piorum colloquio folatium aliquod , precaturque levari moleftia fatana colaphite; quo minus mirum, fi ego, qui ad Panlini ſpiritus robur minus ſum , quam ad aquilam lumbricus humi reptilis „aliquid humanum fentio, mul= to pluribus malis exercitus, quam uthis commemorandis velim tanti Præfulis aures onerare. Sunt enim quædam minuta fordidague , quæ partim numero , partim improbitate gravius interdum infeftant hominem , quam ingentia mala, veluti cimices , culices & pulices, qui quofdam infomnia nonnunquam ad vitæ tædium adigunt, nonnullis etiam mortem adferunt. Mentiar itaque, Præful ampliflime , fi in tanta undique allatrantium , lapidantiam , mordentium improbitate dicam me perpetuo vacare omni fenfus ægrimonia : fed tamen auxiliante Chrifto, & tentationum procellas gratiæ fuæ afflatu temperante, nunquam yaluit hæc carnis moleftia, ut aut de loco deferendo cogitarim, aut animum defponderim , quin potius {entio me ex his hominum infultibus aliquid etiam roboris collegifle. Ita vilum eft divine Providentie , malorum improbitate abuti ad explorandam fuorum finceritatem : contra, bonorum charitate uti ad confolationem corum qui laborant afflictionibus, ne deficiant. Noitrum autem eft, alterum patienter ferre , veluti flagellum à patre noftree falutis amantiffimo adhibitum ad correétionem :alterum grate ample&i , veluti folatium a propitio Deo immiflum ad confirmandam imbecillitatem noftram. Quanquam hic minima doloris pars eft mea privata contumelia : quantulum enim detrimenti rebus humanis acceflerit , fi Erafmus quantus eft redigatur in nihilum apud homines ? Sed illud ferio difcruciat animum meum, tantum impiæ malitiæ deprehendi in plerifque Chriffianis, potifimum in his per quos oportebat vulgarium condiri fatuitatem. Nec enim video fpem ullam orbis ad Ecclefiafticam redituri concordiam , nifi pofitis humanis affectibus , confentientibus animis agamus Chrifi negotium. Quod fi fucceflerit, meam fortem facile deplorare definam. Procellam iftam {ævire jam mitius, fane gaudeo, neque non intelligo, quantum debeam veftre tum pietati tum prudentiæ , quanguam ifti nec confilefcent unquam, & ad quamvis occafionem renovabunt tumultus. Habent Lwtetie propugnatorem quemdam Sanlum, hoc eft, turbulentum, hominem adeo non do&um , ut fenfu communi careat, fednatumexcitandis hujufmodi tragædiis. Apologiam meam non omnino difplicuiffe vehementer gaudeo, Moderationem mihi videbar vobis approbaturus, reputantibus quid iftorum mereatur ftoliditas. Quis unquam vidit tales articulos talibus viris proponi ? Auguftinus totus fumma cum dignitate feliciter abfolutus hifce vernis nundinis prodiffet in lucem, nifi pertinax quædam operarum con{piratio remoram injeciflet. Abfolvetur tamen intra menfes duos, curabitur ut in finum tuum quamprimum veniat , non fine caufa tantopere femper abs te adamatus. Solus enim præftat omnes Chriftiani Scriptoris do~tes „in docendo fedulus , in redarguendo nervous ,inexhortando fervidus, in confolando blandus , ubique pius & vere Chriftianam fpirans manfuerudinem. Reliqua tua cpiftola me multis argumentis hortatur, vel urget potius , ne defim Ecclefiz , tot fe&is atque opinionum diffidiis periclitanti , prafercim apud Germanos, ubi
