i547 DE SUI Deer
lo, & pre populo : Divina inffirarione formati aude- |
møs dicere, Pater nofter, &c. Proinde audiendi ver- |
‘bum non torquet Erafmus, ſed Lutberss nihil non tor¬
quet ad calumniam. Nondum fe rémiSt paroxyfmus.
Manifeffam, inquit, mendaciam efl, Veteres non anfos
efe Spiritum Santum appellare Deum, nifi Veteres pro |
fa palchra figura intelligat. Democritum aut Epicu¬
rum, aut Deum intelligat materialiter , id eft , iftas
quatnor litteras, D. E.U. M. Concinne vero hic me¬
minit Democriti & Epicari, cum agatur de Divinirate
Spiritus Santi. Si AZarsénus facevur fuille Prifcos ali¬
quot, qui has quatuor litteras religiofo quodam tremo¬
re non audebant tribuere Spiritui Sancto, mecum fa¬
cit. Neque enim ego aliud dixi, quam Prifcos aliquot
tam fuiſſe religioſos in pronuntiando de rebus divinis,
ut à vocabulisabitinerent, quæ non exprefle haberen¬
tur in facris Voluminibus, donec Ecclefiæ auétoriras é
divinis Litteris perfuaderet pium efe fermonem. Quod
f contendit hoc cfe falfum , aperiat nobis caufam,
cur in vetuſto Symbolo, quod in Miffa canitur , Filius
appelletur Dexs de Deo, Dens verus de Deo vero. Spi¬
ritui multa tribuantur, ex quibus evidenter colligas il¬
lius Divinitatem , Dei cognomen aperte non tribua¬
tur. Aut expediat nobis, quare beatus Hilari in tot
voluminibus, in quibus traétat de Trinitate, cum tot
locis afferat Chrifto Dei vocabulum, tot locis religiofe
profiteatur , quid credat de Spiritu Sanéto, nufquam
aperte tribuit illi cognomen Dei, hoc eft, illas qua¬
tuor litteras in quas ludit Aarrinzs. Quid in caufa?
An parum magnifice fentiebat de Spiritu Sanéto ? Non
arbitror. Sed religione guadam exfpe&abat eviden¬
tem Ecclefiæ auétoritatem , quibus verbis de Spiritu
profiteri oporteret. Olim enim qui non audebant Chri¬
Stam appellare verum Deum, iidem multo minus au¬
debant tribuere Spiritui Sanéto. Hic nobis profertur
homufios & ingenitus. Ab bomufi verbo non Ariani
tantum, fed & Orthodoxi quidam putabant abftinen¬
dum , nec aliam ob caufam, nifi quod ea vox, hoc
eft, quatuor illa fyllabe , in facris Litteris nufquam
invenirentur, atque adeo ne in Prifcorum quidem lit¬
teris, cum tamen de eadem Patris ac- Filii natura ca¬
tholice, fentirent. Sed horum religiofus metus ceffit
auétoritati Synodorum : attamen poft quis aufus eft
profiteri Spiritum Sanctum Patri bomsfion elle, cum
pariter eadem fit trium natura ? Equidem nihil aliud
arbitror in caufa fuiffe, nifi religiolum metum loquen¬
di de rebus divinis. Neque enim Filius magis cf cux¬
31 Patri, quam Spiritus Sanctus utrique. Ariani re¬
ligiofivideri poterant, nifi de re diffenfiflent a Catho¬
licis. A’yéy7@ femper ambiguum & infidiofum ver¬
bum merito fuit fufpeétum , tandem & rejectum. Quis
enim nunc inzafeibilis cognomen ceu proprium tribuit
Patri? Si dyéyr@ fonat idem quod non natus, nec
Spiritus nafcitur, fed procedit. Si dy44r@> dicitur
qui nunquam cœpit efle, nomen eft omnibus Perfonis
ex æquo commune. Omitto quod hic Arianos patres
mcos appellet, quafi jam fuis contumeliofis deliramen¬
tis docuerit, me fentire cum Artanis. Cujus fanitatis
& illud eft, quod ait me hoc malitiofa verfutia figni¬
ficare nimis nihili efe, nifi quod iftæ quatuor litteræ,
D. E. U. S. non ponuntur omni loco ubi ego polem
exigere, arbitror Oreftem olim dixiffe faniora etiam ex¬
tra lucida intervalla. Verùm ne perfequar omnia, per¬
inde quafi jam liquido docuerit me prorfus Arianum
efle, nec admiffurum ut Chriffus dicatur verus Deus,
nifi hæ duæ voces, veras Dew, exprimantur in facris
Litteris ; nec ullo pacto paflurum ut Spiritus Sanctus
dicatur Deus, nifi his quatuor litteris appelletur in
Scriptura canonica, fictitiis comparationibus rem ex¬
polire conatur. Sic pofet, inquit, Diabol ad Chri¬
ftum ipfum dicere, etiamfi vera dicas, tamen quia non
dicts talibus verbis qualibus ego velim , nihil dicis. Velim
antem nullis verbis dici: Sicur Marcolphus ſ#ſpendi vos
lait ab arbore à ſe eletta, nullam tamen volait eligere,
Hoc genus facetiis tuctur gloriam Chrifi, qui folus
1548
Nunn heee
tam delira videntur efe mentis fobriæ ? Mirum vero
quam libenter inducat perſonam Diaboli. Et tamen
profitetur fe fuper his plura di&turum, fi Dominus o¬
tum & fpatium vitæ dederit. Statuit enim poft fe re¬
linguere teftimonium de Era/mo fidele & certum, cu¬
jus hoc fpecimen & guftum effe voluit. Horrendum
profe&o judicium hominis, qui fe profitetur & Ange¬
los & mundum judicare. At fi fuum teftimonium velit
habere pondus, prebibendum eft veratram, ut fanio¬
ra {cribat quam hæc funt. Quid quod interim Lyrhe¬
rvs fui videtur oblitus, ipfius enim dogma eft, nihil
aflerendum, quod non fit expreflum in Canonicis lit¬
teris, Nam ipfe fateor me in multis acquiefcere ju¬
dicio Ecclefiæ. Hic igitur pugnat cum füo ipfius do¬
gmate. Poterat hic definere, fed.ingreditur campum
declamandi adverfus voces ambiguas , quas putat fu¬
giendas non tanquam feopulum , ut ille dicebat, fed
quod ef regyixerecor, tanquam Diabolum. Quafi facri
Libri, cumque his Orthodoxorum monumenta, non
fint plena verbis ambiguis. Quod fi ambiguum eft,
quicquid translatitium eft, nulla ſunt humana verba,
quibus proprie lequamur de rebus divinis. Non jam
loquor de typis, quibus omnia tribuuntur Deo, dum
dicitur leo, lapis, agnus, vitis, & cetera, fed cum
illi tribuitar odium, amor, ira, furor, peenitentia,
mifericordia. ;
Verùm illud horribilis eft blafphemiz, quod in Ea
piftola quadam, ut ait,appello, coitum Dei cum Vir¬
gine. Non indicat quæ fit Epiftola; cum innumeras
emiferim, tamen illud aufim dejerare , ea verba nuf¬
quam effe in Epiftolis meis ; nee ufquam in feriptis
meis: aut fi funt, multo aliter pofita, quamy refert Lu
theras. Quid enim ille citat bona fide, pofteaquam
femel induxit animum calumniari ? Hic miris modis
exaggerat coitum effe verbum abominanda obfeceni=
tatis. Stepram fignificat coitum illicitum, & tamen
eſt verbum verecundum, quemadmodum X inceftøs.
Cognofcere malierem verecunde dicitur, furzere (lit ho=
nos auribus) obfceene dicitur : iva cacare verbum eft
mejere non fit obſcœnum. Cum igitur non omnis yox,
que rem turpem declarat fit ob{coena , ut inceftus y
nee que fignificat rem aut aétionem, que licet reve¬
ra turpis non fit, tamen pudore quodam humano tea
genda eft, {upereft, ut ufus hominum diftinguat ver¬
bum obfccenum è verecundo: veluti, fi quis apud Bras
bantos Lingua vulgata nuptias dicat aut amari, obfcæ¬
ne loqueretur. At ufus popularis varius eft, cujus
tamen fateor habendam rationem ei qui loquitur popu¬
lo. Ar qui fcribit eruditis, non-tenetur hac fuperiti¬
tione , cui fas elt quibuslibet uti verbis: , quæ repe¬
riuntur vel in Scripturis canonicis, velin probatis &
caftis Auctoribus, modo fint accommoda ad exprimef=
dum quod intelligi volumus. Alioqui vulva apud mul¬
tos ineptos eſt verbum obſcœnum , & tamen hoc au¬
ditur in templis, nec Divus Ambrofins his yerbis loqui
veritus eft de Chrifo & matre ejus: Bic eft qui folus
apernit matris fua vnluam at immaculatus exiret. Nec
eruditos hodie terret ineptorum confuctudo, quo minus
hujufmodi verbis utantur. Coezndi autem verbum non
eft proprium ad congreflum maris &fœminæ, (ed ve¬
recundiæ caufa huc translatum eft, quemadmodum
congredi & convenire, quo Mattheus uritur, cwvenhdy.
Concubitus propius exprimit carnalem copulam maïs
tholica recitans Paulum loquentem de Ifaac S Rebeca
ca, Ex nno concubitu habens: Duplici autem nomi¬
ne yerecundius eft nomen coitzs, tum quia verecunde
translatum , (nam interdum translata propriis funt ob¬
feceniora) tum quia frequentiffime in caftos ufus ufurs,
patum, Veluti cum dicimus, Male ſarta gratia nes
quicquam coît. Ivem prima coitio acerrima ef, Sy cos
ta fœdera. Concubites autem tantum ad declarandum
congreflum maris & faminx ulurpatur, coda &
CAES