işit
fuperantia de fe proferebat. Ego fi panis vivus, qui
de celo deftendi, & yut quifguis vidit Filinm, & credit
in eum, habeat vitam aternam, & ego refisfcitabo eum
$n noviffimo die. Hxc verba non hominis erant, fed
divinitatem præ fe ferebant. Art illi videbant corpus
humanum, audicbant vocem humanam , noverant ħu¬
miles parentes , & cognatos tenues. Hic itaque Do¬
inini fermo non folum videbatur incredibilis Judæis,
verum ctiam blafphemus & impius, nec vulgo tantum,
fed ipfis etiam difcipulis, adeo ut quidam a preecepto¬
re defécerint. Murmurantibus itaque Judzis Dominus
refpondit, Nemo venit ad me, nij Pater mem traxerit
Non enim hoc eit humani captus.
Hec fenfifle Joannem res ipfa loquitur. Nunc vide
Lutheranam colleétionèm , Liberam arbitrium nature
efè Deam ex Deo natum , ideo nibil'omnino vidit, &
null veritati potnit afentiri. Primum hoc donat , opi¬
nor, nobis, trahend: vocem hic non effe violentiz , fed
invitantis potius & allicientis. Et nos fatemur fidem,
qua purgamur a peccatis, efle donum Dei, & donum
gratuitum. Verùm hoc donum non datur nifi volen¬
Donum autem offertur omnibus. Quod autem
non ab omnibus recipitur, voluntas hominis libera eft
‘ejictani foras. Et alibi Dominus invitans omnes dicit,
Venite ad me omnes qui laboratis & onerati effis. Si
homo venit ad Chriffum , quid opus eft trahi? fi tra¬
“hitur, quomodo dicitur venire? Mifcuit itaque fermo
Chriſti cœleſtem gratiam cum voluntate hominis. Si¬
mul enim trahitur per invitantem gratiam , & venit
‘per liberi arbitrii conatum. Verba Chry/offom: fic ha¬
bent: Verzm hot noftram non tollit arbitrium, fed divi¬
no egere #nxilio oftendit, neo invitum, fed omni conatu
contendentes veniree Hæc os illud aureum. Et Za¬
therm conatus verbum in meis fcriptis ferre non poteft.
audiat, quam audivit Hieronymus. Rejicitur quod Dia¬
“quemadmodum vyinctus catena, fed quemadmodum tra¬
“hitur ovis oftenfo ramo. Ait, hoc quod {cripfit As¬
geftinus, ad pios tantum pertinere, qui jam funt oves,
êc Spiritu Dei ducuntur quo Deus voluerit. Hæc ref¬
ponfio non poteft expeditius folvi , quam fi dicamus
eam effe falfam. Non enim Aagaftinas illic loquitur
de juftificatis Spiritu Dei, fed jaftificandis. Nec omnes
öves Chrifti fant , nec fequuntur Spiritum , fed funt
lupo. Hee enim Aggaffam verba lunt, Non traheris,
ora ut traharis. Si quid tribuit Argaffino, qui orat ut
trahatur , nonne conatur , ut fidem accipiat , quam
nondum accepit ? Nec ideo Principis donum gratui¬
‘tum non eft, fi quis per amicos ambiit , ut impetraret.
Et Dominus , Qui venit ad me non excludam. Fide
itur ad Chriftum: Fides autem ex auditu eft, nec omnes
tamen credunt cum audiunt. Fruftra enim verbum fo¬
nat foris, nifi gratia trahat intus: fed à gratia non tra¬
hitur qui fe non præbet gratiæ.
_ Nectit nobis alium fyllogifmum. 7oannes, inquit ,xv1.
dicit, Spiritus arguet mundam de peccato, quia non cre¬
‘diderunt in me. Hic vides peccatum dici, non credere
in Chriſtum. At hoc peccatum non utique in cute vel
capillis haret, fed in ipſa ratione & voluntate. Totus au¬
tem mundus arguiar incredulivatis, idgue peccatum igno¬
rarum erat mando, Honec arguente Spirity proderetur :
O in mundo eft liberum arbitrium cum ratione fua &
Wolantate , reum igitur © damnatum , quantum qaan¬
tam eff. Deum immortalem, qux eft hec tam per¬
plexa difputatio! que tortura Scripturarum contra id
quod fentiunt ! Non enim illic agttur‘de libero arbi¬
trio, fed de Judxorum inexcufabili pertinacia, quorum
incredulitas utcunque ‘poterat aliqua caufatione præte¬
xi, quod Chrifft divinitatem non crediderant, eo quod
offenderat illorum fenfus corporis humani infirmitas.
Verùm quod ubi miffo Spiritu, viderent per Apoſto¬
los majora fieri prodigia in nomine crucifixi, quam
ipfe vivus geflerat, nihilo minus tamen perfifterent in
incredulitate , nullo prætextu poterant excufare pec¬
catum ſuum. Porro quod ait, totum mundum reum
fuifle peccato ineredulitatis ignorato, puto hanc fidem
ignoratam, de qua hic verba fiunt, nec Judæis fuiffe
imputatam ante preedicatum Euangelium, imo ne in
primordiis quidem Euangelii nafcentis, cum Apoftoli
Chriftum appellarent virum jultum è Deo deftinatum,
filentes de divina natura. Neque enim myfterium Tria¬
dis exigebatur ab hominibus, antequam eflet divinitus
re per adventum Filii Dei. Non igitur hoc
nomine reum erat liberum arbitrium , quod tum, ut
ait, erat in mundo , cum alias negarit efle in rerum
natura, alioqui perifent omnes Judæi quamvis jufti,
exceptis paucis, quibus hoc fortafle peculiari revelatio¬
ne fuerat patefactum. Quod fi contendit liberum ar¬
bitrium nihil potuifle credere viribus naturæ , palam
contradicit Paulo. Qua de re jam ante fatis ditum ar¬
bitror. Verùm demus hoc quoque, quod fuis viribus
non potuerit promereri donum fidei ; certe pulſanti
gratia fe preebere poterat , aut etiam ab ea avertere,
Sc. qua jam toties commemoravimus. Neque enim
liberum arbitrium gignit gratiam , fed reformatur à
gratia fic operante in homine, ut ipfa etiam hominis
voluntas cooperetur, & in concipiendo, & in tuendo,
& in agendo ; fimiliter in repellendo, minuendo, a- _
mittendo. Addit hyperbolen: Chriftus in Litteris fa¬
cris femper nominatur per antithefin, at wbicnque Chri¬
ftus non fit, ibi fit. Satanas , error, impietas y tenebra,
peccatum, mors, ira Dei, inferi > quid non? Quoniam
antem tota Scriptura logaitur de Chrifto, tota pugnat
aduerfus liberum arbirium. Param eft quod dictum
eft, fingul etiam apices, ut ait, profternunt liberum ar¬
bitrinm nfque ad minimum jora. O fortes hyperbolas!
fed nihil aliud quam hyperbolas. Judæorum natio Chri¬
rabant. Exfpeétabant enim fortiflimum Regem, qui
populum Ifraeliticum redimeret è fervitute gentium,
quique totius Orbis imperium transferret ad Judæos.
Et tamen hæc rudis crafaque fides duficiebat ad falu¬
tem. Itaque probabile eft ante Legem ſuffeciſſe ad fa¬
lutem credere unum Deum. Quod fi à prifcis Judæis
exigimus Filii talem notitiam, qualem à nobis exigit
Ecclefia, pariter exigemus & Spiritus San@i notitiam:
quod fi non imputatur illis ignoratus Spiritus Sanus,
nec Gentibus imputabitur Filii ignoratio. Divinamina¬
turam ex rebus conditis utcungue deprehendere licuit,
Dei Filium nullis indiciis potuerunt deprehendere. Fal¬
fum eft igitur quod affumit Letherus, ubicunque Chri¬
as incognitus eft, ibi fuifie Satanam, ‘impietatem &
mortem. Nunc fatemur extra Chriftum cognitum non
effe falutem, Euangelica luce per univerfum terrarum
Orbem corufcante. Profitemur & nos, ut ait, duo re¬
gna, Chrifti & Satan, Aquo Chrijfus fuos eripit au¬
zilio gratia: fed regnum Chriſti ponimus in perfectis,
regnum Satanz in perverfis: in medio funt infantes &
languentes in Chrifto. Subitus ifte raptus olim in qui¬
bufdam factus eft, cum Spiritus ederet miracula,cum
inftrueret vaviis Linguis. Nunc bene nobifcum agitut,
fi paulatim Chré/fws adolefcat in nobis. Sed ut maxime
fateamur ifta duo regna, iftum raptum, quoniam ne¬
mo rapitur nifi volens , non tollitur funditus liberum
arbitrium.
vir. & Galar. v. de pugna fpiritus & carnis. Id jam
di ipfius affertioni, cum nominatim defignarit fibi rem
efle cum abfoluta neceffitate , quanquam nec omnino
tranffit intaétum, fi quis Jegat Diatribam. Sed videa¬
Eriam in juftis pugnat
caro