15907
Neque enim nos proprie nafcimur ex Deo, cum ex
Deo nihil proprie nafci poft, nifi Deus, quemadmo¬
dum ex homine nihil nafcitur, nif homo. Verùm dum
commemorat {emina , dum voluntatem viri & foemi¬
næ, verecunde fubindicat in renafcentia complexum
quendam efe gratiæ & liberi arbitrii: gratiam quidem
fu, non feri conceptum hunc fpiritualem. Fortaffis &
illud indicat, non fubito feri filios Dei, fed primum
datur poteftas oblata per verbum gratiæ, quam fi mu¬
tuocomplexu receperimus, tum infundi Spiritum, in
quo clamamus, Abba pater. Necideo poteft homo fabi
vindicare gratiam, quam non habuifler, nifi fuiffet obla¬
ta gratis, {ed non datur invitis, nec averfantibus.
236. Sequitur , de plenitudine ejus accepimus omnes, G
gratiar pro gratta, Rurfus hic adducit novam interpre¬
tationem, gratiam, id eft, nullo merito ftudiove, fed
pro gratia ef Chriftz,quemadmodum & Paulus Rom. v.
Gratia Dei & donum, in gratia unius hominis Fefu Chrifti,
Quid his verbis agit Paras? Quid, nifi gratiam Euan¬
gelicam omnibus collatam, per Chriftum redemtorem?
Hoc nemo negat Chriftianus. Nam hic #, ufarpatum
pro per, declarant que fequuntur: St enim unins delito
mors regnavit per anum , multo magis abundantiam gratie
© donationis & juffitia accipientesin vitam regnabant per
unum Fefum Chriftum. Non igitur hîc oftenditur nova
gratia, per quam confertur gratia : fed indicatur auctor
gratia ex quo fluxit, & minifter gratia, per quem fluxit
ad omnes homines , unde & abundantiam appellat , quod
largiffime per Chriftune effufa fit inomnesnationes. Por¬
ro Joannes gratiam pra gratia dixit, non ſignificans ge¬
minam gratiam , fed aliter datam, quemadmodum Paz¬
las dixit, ex fide in fidem. In Lege fides erat promiffio¬
num, in Euangelio fidesexhibitorum. Sic in Lege erat
gratia ex Chriſto exfpe&ato , in Euangelio ex Chrifto
exhibito, illa parcior, hac uberior. Et tamen fatemur
donum hoc à Deo per Chriftum nobis gratis donatum :
non quod nulli fucrint, qui quicquam boni fecerint, fed
quod inadmiffione ad Euangelium non fpe&arentur me¬
rita vita prioris, modo promto animo reciperetur obla¬
tum donum. Quoties autem Pa#/4s utitur his verbis,
gratia X gratis, non opponit libero arbitrio comple¬
&&enti gratiam oblatam, fed Judæorum inſolentiæ, qui
freti fuis operibus, putabantotiolam effe gratiam. Jam
quod addit Diatriben cum Sophiftis dicere, & nos no¬
ftro conatu Dei gratiam impetrare, & ad illam reci¬
piendam præparari, licet non de condigno , fed de con¬
gruo, tropus eft, qui Græcedicitur Yddoroyia. Hanc
opinionem recenfui, non defendi. Reliqua deſtoma¬
chatio , qua vociferatur nos negare Chriſtum {celera¬
tius quam Pelagzanos,nihilad nos pertinet, cum ex lọ¬
co perperam expofito nafcatur.
237... Profertur tandem nobis Nicodemus ad fubruendum
liberum arbitrium. Siliberum arbitrium eft caro, im¬
pictas, odium Dei, & quid non? nequaquam eft ap¬
tum exemplum Nicodemus. Nam eum arbitror in eo
ftatu fuifle, ut fervandus fuerit etiamf tum non venif¬
fet Chriffus. Nec mirum fi non intelligebat arcanam
Chrifii do&trinam vi liberi arbitrii, quam foli Prophe¬
tæ aut prophetico afati Spiritu intelligebant. Verùm
ca cognitio non requircbatur à vulgo Judæorum : & haud
fcio , an Prophete fingula tam dilucide noverint, quam
Chriftws adveniens fuis aperuit. Proinde quod multa com¬
memorat, quæ mundus nullis naturæ viribus affequi
potuerit, veriffima loquitur , & nobisaffentientibus præ¬
dicat: Verum per hæc non efficit, quin, homo per libe¬
rum arbitrium, & multa perfpiciat, & nonnihil etiam
238. conari poffit invitante gratia. Neétiralium-fyllogif{mum,
per contentiorem yere contentio{um : Chriftws , inquit, per
contentionem, hoc eft, ad diftinétionem contrariorum , di¬
citar , via, Veritas, & vita, proinde quicquid neneft Chri¬
ftus, error eft, mendacium eft , mors eff. Quod ni conce¬
dimus, Chriſtum facimus fapervacanenm, qui venerit
homini redimendo ,qui liberum arbitrium babebat fanum,
injufium facimus ,qui totum hominem damner, eum pra¬
ſantiſſima ſui parte fanus effet. Requiram à Luthero, ut
mihi refpondear , an Dialeética fit methodus, hoc
eft, via ad inveniendum verum. Si negabit, recla¬
mabit omnis Scholarum chorus: Sin fatebitur , aut
fatebitur DialeGticam efle Chriffum, aut concedet.ali¬
quam efle viam, quæ neque fit Chriftus, neque fit er¬
ror. Monftrat hoc Dialeética, necefario verum efie,
quod homo fit, idem effe animal. Rurfus quod animal
non fit, nec hominem efle. Habent Mathematici cer¬
tifimas ac demonftrabiles veritates ,quarum nulla Chri
fas fit, neque tamen mendacium. De vita nihilattinet
difpurare: Chriffus lux eft, igitur tenebræ funt, quic¬
quid Chriſt non eft? Pharifæus ille Lace x. qui tenta¬
bat Dominum, interrogavit quod effet maximum man-~
datum , quomodo laudatur à Chriſto , quod rette re¬
fpondifler, fi falfum erat quod refpondit? Et quomo¬
do cernebat, fi totus erat tenebræ? Dicet hoc illi per
Legem fuifle patefa&tum, non per liberum arbitrium.
Efto, fed undenovit hoc effe mandatum omnium maxi¬
muminter tam multa mandata? Hoc certe per liberum
arbitrium perfpexerat. Quid multis? Si tenebree funt
quicquid Chriffus non eft, cur iple Esther probat in
calce hujus voluminis Scholafticorum diftinétionem de
luce naturæ, gratiæ & gloriæ? De Philofophis jam di¬
um eft, qui tefte Panlo: per lumen nature perfpexe¬
runt Dei virturem ac fempiternam illius divinitatem ,
& tamen in eis non erat Chrifis, quemadmodum nec
in tentatore Legisperito. Sed quid attinet de Philo¬
fophis dicere, cum Dæmones impii tanta polleant re¬
rum cognitione, qui fic credant, ut etiam contremi¬
feant, & in his certe nulla portio refider, nifi quod
erat natura. Religuam argumentationem jam ante refel¬
limus. Non ftatim fanum eft , quod aliquid habet non ob¬
noxium morbo. Nec ftatim fapervacaneus eft Medicus,
fi febricitans careat podagra. Ert fi quid valet liberum
arbitrium in ampleétenda gratia, non ftatim poteft fibi
dare falutem. Nec injuftus eft judex fi damner parrici¬
dam; quitamen non commiferit adulterium. Meræ ver¬
borum turba funt haec. Nec ideo ftella tenebra funt,
felicitatem, quæ nihil habet erróris. Solus eſt æterna ve¬
ritas, quæ necfalli poteft, nec fallere. Solus eft vita, per
quem folum contingit torius hominis immortalitas.
nide, ur vix unquam novit definere , manumque de tabu¬
la tollere. Mirum enim quam hîc @xveed verbis nuga¬
libus: Qui credit in eum „uon judicatur: qui non credit,
jam judicatas efè , quia non credit in nomen wnigeniti Filit
Dei. Siliberam , inquit, arbitrium eft de numero creden¬
tinm , non eget Chriſto : Sinon eft, damnatum eft: Si da¬
mnatum , igitar © impium: Si impium ; non poteft ad pie¬
tatem conari. Non excutiam hic, quod ante dixit ho¬
minem etiam immerentem damnari , quemadmodum
& immerentem fervari.. Quod fi impietaseft perverfus
affe&us in Deum, quemadmodum pietas eft religiofus
affeétus in Deum, quid dicet de infantibus, qui de¬
cedunt abfque lavacro regenerationis , certe perverfum
affectum non habent, & tamen damnantur: Verùm
ne his 7agéeyos moremur tempora leétoris , Joannes
illic agit non de quavis credulitate , fed de fide in Fi¬
lium Dei. Hanc quoniam liberum arbitrium non po¬
terat affequi, nec Deus imputabat. Conftat enim plu¬
rimos fuiffe Judxos ; qui non noverunt Filium Dei,
licet exfpeftarent Mefiam quendam Judaice gentis
redemtorem; plures autem qui non noverunt Spiri¬
tum Sanétum: hee fides nunc à nobis exigitur, qui¬
bus Scripturis, prædicatione , miraculis, & Orbis con¬
fenfu fufficienter perfuafum eft: Alioqui multacredunr
homines per liberum arbitrium , Deum effe, & effe
eternum, initii juxta ac finis expertem, immenfum ,
incomprehenfum, omnia moderantem , fimplicifi¬
mum, omnipotentem, quo nihil majus meliusye
nec fit, nec efe poffit. An non hæc eft aliqua fi¬
dei pars? Credidere Gentes Deum efle malorum ulto¬
rem, & remuneratorem piorum. Huc ufque perve¬
nit