OCR Output

us

1467
in manu noftra res illa cæleftis gratia Dei? Atque hic
exfpatiatur in locum communem, proferens etiam Co¬
dram in medium. Ut rem in pauca conferam: Non
hic rantum fpeétatur magnitudo rei, fed ratio. Ab ex¬
ternis eventibus non pendet falus hominis, imo triftia
fiepenumero funt utiliora jucundis, fecus eft de his,
unde pendet eterna falus hominis. Multos innocentes
difcruciatos & occifos legimus ita volente Deo, fed im¬
meritos conjici in gehennam ab uno Latherodidicimus.
Ad hxe hominum conatus aliorfum exiffe, quam illi
deftinarant crebro legimus in Scripturis, veluti de 7o¬
feph & Pharaone, de Fdais conantibus abolere nomen
ef: (ed in iifdem legimus accufari voluntatem impio¬
ram, fua {ponte pereuntium, necellitatem Lurheranam
non legimus. Quis autem dixit, Dei gratiam efe in
manu noftra? Ipfe difpenfator elt fuorum munerum,
ur ait Pandas, diſtribuit cuique prout vult : fed cam
dicimus efle Domini bonitatem erga genus humanum,
ut nulli velit deefe gratiam fuam, modo ne averfetur
ipſe. Atque hoc iplum quod homo poteft naturæ vi¬
ribus, gratia eft. Ur omnia difputator hiemrahit ad
hyperbolas. Homo poteft confequi gratiam, fi perli¬
berum arbitrium fe prabeat pulfanu gratia. Ergo, in¬
quit, Dei gratiam habet in manu. Imo ergo Deusbe¬
nignus eft ac juftus, nec damnat nifi commeritum. Si¬
milis hyperboles eft illud, Miror, inquit, Drarriben, |
gua illed Wiclephi, omnia neceſſario fieri, adeo perfe¬
quuta hattenus, nunc ipfamet concedit eventa elle necef¬
faria nobis. Quantum tædii difputare cum hujufmodi
fpermologo. Si quis ingurgitet fe multo mero, huic
in manu eft, ut inebrietur. Si quis profundat fua, huic
in manu eft, ut egeat. Verùm negavi femper evenire
quod homo deftinavit, & ifte colligit nihil evenire.
Sed finge in hoc rerum genere nullum effe noftrum ar¬
bitrium, quid hoc ad praefens arguñentum, à quo re¬
rum eventa feparavimus?

Divus Hieronymus ex hoc Hieremia loco rejicit eos,
qui cum Pelagio fentiebant. Erubefcant, inquit, nove
pradicatores, qui ajunt unumquenque fto arbitrio regi.
Ergo donavimus quidem, ut Prophete verba inter¬
pretemur de libero arbitrio, negantes tamen hinc pro¬
bari neceffiratem, cum id nemo non fateatur, homi¬
nem abfque Dei gratia non poffe tenere rectum vite
curfum. Nam & oramus quotidie, Dirige Domine Deus
meus in conſpetu tuo viam meam, nihilo fecius tamen
annitimur interim & ipfi pro viribus. Oramus, Incli¬
na cor meum Dem in teffimonia tna. Qui petit auxi¬
lium, non deponit conatum. Hic cum Latherus fim¬
pliciter non intelligat quid agat Diatriba, tamen val¬
de fcurriliter gefticulatur. Obfecro, inquit, an nos
irridet, an ludificatur Papiftas 2 Non eft mirum ho¬
minem fic ineptire , fed ineptiis hujufmodi nunquam
fatiari mirum eft. Diatriba fentit illic de homine jam
illuminato, qui non potett tenere rectum vite curfum,
nifi auxilio gratia, X ideo praefidium hujus affidue im¬
plorat, annitensinterim & ipfe pro viribus, utique per
liberum arbitrium. Quod fi homo juftificatus non po¬
teft perfeverare feu perficere abfque gratia, nec tamen
interim ceflat liberum arbitrium, confequitur Hiere¬
mia verba non excludere liberum arbitrium.. Nam
dirigendi verbum auxiliantis eft, non neceflitatis. Et
non effe in mans noffra, declarat gratiam noftræ volun¬
tati cooperantem. Probandum, inquit, fait, an nos vi¬
ribus noftris mtamur , & probat quod orans aliquid cona¬
tur. An hoc novum eft, ut laborans imploret auxilium
Numinis? Nauclerus moderatur velum & clavum, o¬
ptans interim 4 Deo ventos, quos in manu non habet,
quod in ipfius eft poteftare fedulo confert. Diffimulo
interim novum dogma quod hic admifcet, {piritum ora¬
rein nobis, non nos. Fingamus Diatriben loguutam
de homine vacuo gratia, an non orant frequenter, qui
tamen adhuc funt in affećtu peccandi? Et an non co¬
natur, qui eleemofynis, lećtione facra velut ambit Dei
gratiam, vel folis naturæ viribus, fi Scholafticis cre¬
dimus, quam opinionem nunquam rejeci, citius eam

ELERIA SSEM 1468
amplexurus, quam Lurheranan, auxiliante gratia pul¬
fante, juxta eos qui propentiores funt ad cxaggeran¬
dam Dei gratiam: quanquam fi quis pofita contentio¬
ne rem propius infpiciat, minimum intereft inter has
duas opiniones.

Quod eft Proverbiorum xvi. Hominis eft preparare
cor, &c. Diatribe refponderat & hoc ad eventa perti¬
nere: Hic requirit autorem, & G quando nominoau¬
orem , flagellat eum conyitiis. Verùm hoc quod

preparare, & Domini gubernare linguam. Agit enim il¬
lic, ne homo fuis fretus viribus, negligat auxilium gra¬
tia, fine qua nihil poteit homo perficere. Velut Apo¬
ftoli cum dicerent caufam apud Præfides , animum
promtum exhibebant gratia , Dominus gubernabat
linguam, In praparando locus eft libero arbitrio, quia
non avertit fefe à gratia, dictionis eventum modera¬
tur fuo confilio Deus. Hoc quod partim in nobis fitum
elt, exigit à nobis Deus, eventum fibi vult relinqui.
Quod'fi animus fit bonus, eventus quifquis erit, infe¬
lix effe non poterit: Sin malus, fallet feipfam impic¬
tas. Eoque fequitur, Omnes vie bominum patent oculis
ejus. Spirituum ponderator eft Dominus. Valisigitur erit
eventus, qualis eft animus. Ideoque monet, fi velis
exitum effe felicem, exhibe Domino fincerum ani¬
mum, ac velut illo tefte fac quicquid facis. Revela,
inquit, Dominoopera tua , © dirigentur cogitationes tae.
Quod ante dixit, preparare animem, hic appellat re¬
velare cogitationes. Habet Larheras quod unum reci¬
pit, ex feric fermonis expromtam fententiam. Quidau¬
tem agas cum hoc difputatore? Si cites auctorem, ar¬
ripit occafionem blafphemiz: fi nullum cites, ridet fo¬
mnium noftri capitis. Deinde magna cum auétorita¬
te {uam profert interpretationem, pro fua hbidinecon¬
tortam. Hic iterum triumphat tali fyIlogifmo ; St Uber
tas, inquit, arbitri in rebus & operibus noftris nalla
efi, mulio magis nulla eft inrebus © operibus divinis. Quis,
obfecro, dixitin operibus humanis nullam effe liberta¬
tem arbitrii? Dixi rerum exitus non femper pendere ex
noftro arbitrio. An Medicus ideo caretlibero arbitrio in
medendo, quia moritur quem fperabat revaliturum? Et
hic difputator ridet perpetuo Diatribes acumen. Dixerat,
Quomodo eft hominis preparare animum, cum Lutherus
affirmer omnia neceffitate geri? Refpondet homo acutus,
cum eventa rerum non [int in noftra poteftate, guomodoeft
hominis res gerere? Wefpondeo viciflim , quando rixan¬
dum cft, qui dat pecuniam filio, ut emat Euangeli¬
cum codicem, cum ille commercetur fcortum, utrum
libero arbitrio dedit, an non? Farebitur dedifle. Nam
in his rebus concedit liberum arbitrium, & tamen fe¬
fellit eventus. Quomodo igitur dare pecuniam fuit in
illius arbitrio? Tam eft acutus, ut non difcernat actio¬
nem rei gerendæ ab eventu. At fi praparare cor, cft
hominis, confequitur aliquam hujus rei partem effe fi¬
tam in arbitrio hominis. Quod fi neceflario Deus pre¬
parat animum, & gubernatlinguam, dixiflet, Der cj?
& praparare animum & gubernare linguam, Hic ex{pa¬
tiatur in locum communem, tanto attentius nobis ad¬
laborandum, quod rerum eventus fit incertus, quafi
| nos aliud fuaferimus. Quod fi loquitur de eventu falu¬
| tis xternæ, extra oleas currit , cum Diatriba de hac
| non agat. Quanquam equidem citius tribuerim pio
viro fiduciam bonam, quam certitudinem. Citat Ec¬
clefaften, Mane femina femen tuum, & defpere ne cef¬
fesy &c. Sed interim utitur verbis imperandi, quæ in
Scripturis nihil ponunt. Quid autem hortatur hominem
ad operandum, qui nihil agit, fed tantum patitur?
Cur colligit ex hoc verbo fèmina, homini operandum
elle, cum imperandi yerba nibilaliud declarent, quam:
non poffe ficri quod præcipitur? Videtur autem fibi belle
rem moderatus hac diftin&tione ; Nobis, inquit, funt
incerta cognitione , fed neceffaria eventu. Neceffitas nobis
timorem Dei incutit, ne prafamamus & fecuri fimus,
Incertitudo vero fiduciam parit ne defperemus. Qui ma¬
xime flarnunt liberam arbiirinm , fatentar necefe ut al¬
ter¬