OCR
us 1467 in manu noftra res illa cæleftis gratia Dei? Atque hic exfpatiatur in locum communem, proferens etiam Codram in medium. Ut rem in pauca conferam: Non hic rantum fpeétatur magnitudo rei, fed ratio. Ab externis eventibus non pendet falus hominis, imo triftia fiepenumero funt utiliora jucundis, fecus eft de his, unde pendet eterna falus hominis. Multos innocentes difcruciatos & occifos legimus ita volente Deo, fed immeritos conjici in gehennam ab uno Latherodidicimus. Ad hxe hominum conatus aliorfum exiffe, quam illi deftinarant crebro legimus in Scripturis, veluti de 7ofeph & Pharaone, de Fdais conantibus abolere nomen ef: (ed in iifdem legimus accufari voluntatem impioram, fua {ponte pereuntium, necellitatem Lurheranam non legimus. Quis autem dixit, Dei gratiam efe in manu noftra? Ipfe difpenfator elt fuorum munerum, ur ait Pandas, diſtribuit cuique prout vult : fed cam dicimus efle Domini bonitatem erga genus humanum, ut nulli velit deefe gratiam fuam, modo ne averfetur ipſe. Atque hoc iplum quod homo poteft naturæ viribus, gratia eft. Ur omnia difputator hiemrahit ad hyperbolas. Homo poteft confequi gratiam, fi perliberum arbitrium fe prabeat pulfanu gratia. Ergo, inquit, Dei gratiam habet in manu. Imo ergo Deusbenignus eft ac juftus, nec damnat nifi commeritum. Similis hyperboles eft illud, Miror, inquit, Drarriben, | gua illed Wiclephi, omnia neceſſario fieri, adeo perfequuta hattenus, nunc ipfamet concedit eventa elle neceffaria nobis. Quantum tædii difputare cum hujufmodi fpermologo. Si quis ingurgitet fe multo mero, huic in manu eft, ut inebrietur. Si quis profundat fua, huic in manu eft, ut egeat. Verùm negavi femper evenire quod homo deftinavit, & ifte colligit nihil evenire. Sed finge in hoc rerum genere nullum effe noftrum arbitrium, quid hoc ad praefens arguñentum, à quo rerum eventa feparavimus? Divus Hieronymus ex hoc Hieremia loco rejicit eos, qui cum Pelagio fentiebant. Erubefcant, inquit, nove pradicatores, qui ajunt unumquenque fto arbitrio regi. Ergo donavimus quidem, ut Prophete verba interpretemur de libero arbitrio, negantes tamen hinc probari neceffiratem, cum id nemo non fateatur, hominem abfque Dei gratia non poffe tenere rectum vite curfum. Nam & oramus quotidie, Dirige Domine Deus meus in conſpetu tuo viam meam, nihilo fecius tamen annitimur interim & ipfi pro viribus. Oramus, Inclina cor meum Dem in teffimonia tna. Qui petit auxilium, non deponit conatum. Hic cum Latherus fimpliciter non intelligat quid agat Diatriba, tamen valde fcurriliter gefticulatur. Obfecro, inquit, an nos irridet, an ludificatur Papiftas 2 Non eft mirum hominem fic ineptire , fed ineptiis hujufmodi nunquam fatiari mirum eft. Diatriba fentit illic de homine jam illuminato, qui non potett tenere rectum vite curfum, nifi auxilio gratia, X ideo praefidium hujus affidue implorat, annitensinterim & ipfe pro viribus, utique per liberum arbitrium. Quod fi homo juftificatus non poteft perfeverare feu perficere abfque gratia, nec tamen interim ceflat liberum arbitrium, confequitur Hieremia verba non excludere liberum arbitrium.. Nam dirigendi verbum auxiliantis eft, non neceflitatis. Et non effe in mans noffra, declarat gratiam noftræ voluntati cooperantem. Probandum, inquit, fait, an nos viribus noftris mtamur , & probat quod orans aliquid conatur. An hoc novum eft, ut laborans imploret auxilium Numinis? Nauclerus moderatur velum & clavum, optans interim 4 Deo ventos, quos in manu non habet, quod in ipfius eft poteftare fedulo confert. Diffimulo interim novum dogma quod hic admifcet, {piritum orarein nobis, non nos. Fingamus Diatriben loguutam de homine vacuo gratia, an non orant frequenter, qui tamen adhuc funt in affećtu peccandi? Et an non conatur, qui eleemofynis, lećtione facra velut ambit Dei gratiam, vel folis naturæ viribus, fi Scholafticis credimus, quam opinionem nunquam rejeci, citius eam ELERIA SSEM 1468 amplexurus, quam Lurheranan, auxiliante gratia pulfante, juxta eos qui propentiores funt ad cxaggerandam Dei gratiam: quanquam fi quis pofita contentione rem propius infpiciat, minimum intereft inter has duas opiniones. Quod eft Proverbiorum xvi. Hominis eft preparare cor, &c. Diatribe refponderat & hoc ad eventa pertinere: Hic requirit autorem, & G quando nominoauorem , flagellat eum conyitiis. Verùm hoc quod preparare, & Domini gubernare linguam. Agit enim illic, ne homo fuis fretus viribus, negligat auxilium gratia, fine qua nihil poteit homo perficere. Velut Apoftoli cum dicerent caufam apud Præfides , animum promtum exhibebant gratia , Dominus gubernabat linguam, In praparando locus eft libero arbitrio, quia non avertit fefe à gratia, dictionis eventum moderatur fuo confilio Deus. Hoc quod partim in nobis fitum elt, exigit à nobis Deus, eventum fibi vult relinqui. Quod'fi animus fit bonus, eventus quifquis erit, infelix effe non poterit: Sin malus, fallet feipfam impictas. Eoque fequitur, Omnes vie bominum patent oculis ejus. Spirituum ponderator eft Dominus. Valisigitur erit eventus, qualis eft animus. Ideoque monet, fi velis exitum effe felicem, exhibe Domino fincerum animum, ac velut illo tefte fac quicquid facis. Revela, inquit, Dominoopera tua , © dirigentur cogitationes tae. Quod ante dixit, preparare animem, hic appellat revelare cogitationes. Habet Larheras quod unum recipit, ex feric fermonis expromtam fententiam. Quidautem agas cum hoc difputatore? Si cites auctorem, arripit occafionem blafphemiz: fi nullum cites, ridet fomnium noftri capitis. Deinde magna cum auétoritate {uam profert interpretationem, pro fua hbidinecontortam. Hic iterum triumphat tali fyIlogifmo ; St Uber tas, inquit, arbitri in rebus & operibus noftris nalla efi, mulio magis nulla eft inrebus © operibus divinis. Quis, obfecro, dixitin operibus humanis nullam effe libertatem arbitrii? Dixi rerum exitus non femper pendere ex noftro arbitrio. An Medicus ideo caretlibero arbitrio in medendo, quia moritur quem fperabat revaliturum? Et hic difputator ridet perpetuo Diatribes acumen. Dixerat, Quomodo eft hominis preparare animum, cum Lutherus affirmer omnia neceffitate geri? Refpondet homo acutus, cum eventa rerum non [int in noftra poteftate, guomodoeft hominis res gerere? Wefpondeo viciflim , quando rixandum cft, qui dat pecuniam filio, ut emat Euangelicum codicem, cum ille commercetur fcortum, utrum libero arbitrio dedit, an non? Farebitur dedifle. Nam in his rebus concedit liberum arbitrium, & tamen fefellit eventus. Quomodo igitur dare pecuniam fuit in illius arbitrio? Tam eft acutus, ut non difcernat actionem rei gerendæ ab eventu. At fi praparare cor, cft hominis, confequitur aliquam hujus rei partem effe fitam in arbitrio hominis. Quod fi neceflario Deus preparat animum, & gubernatlinguam, dixiflet, Der cj? & praparare animum & gubernare linguam, Hic ex{patiatur in locum communem, tanto attentius nobis adlaborandum, quod rerum eventus fit incertus, quafi | nos aliud fuaferimus. Quod fi loquitur de eventu falu| tis xternæ, extra oleas currit , cum Diatriba de hac | non agat. Quanquam equidem citius tribuerim pio viro fiduciam bonam, quam certitudinem. Citat Ecclefaften, Mane femina femen tuum, & defpere ne ceffesy &c. Sed interim utitur verbis imperandi, quæ in Scripturis nihil ponunt. Quid autem hortatur hominem ad operandum, qui nihil agit, fed tantum patitur? Cur colligit ex hoc verbo fèmina, homini operandum elle, cum imperandi yerba nibilaliud declarent, quam: non poffe ficri quod præcipitur? Videtur autem fibi belle rem moderatus hac diftin&tione ; Nobis, inquit, funt incerta cognitione , fed neceffaria eventu. Neceffitas nobis timorem Dei incutit, ne prafamamus & fecuri fimus, Incertitudo vero fiduciam parit ne defperemus. Qui maxime flarnunt liberam arbiirinm , fatentar necefe ut alter