batiflimis Ecclefiæ Doétoribus ? Quis autem dixit,
Scripturam cum Scriptura pugnare ? Sic Diatribe lo¬
quitur, Er ira Paulus reperiecar (ibi contradicere. tha,
quod latum eft figulo, id homo eft Deo, hoc eft, fi
nihilo plus operatur ad falurem aut exitium fuum,
quam lutum quod fingitur fic aut fic pro figuli arbi¬
trio, quomodo Paulus dicit, Si fe emundaverit ab iftis,
qualia loca funt in Scripturis permulra. Si urgeas ver¬
bis fimplicibus exclufo tropo, ne loquitur quidem lu¬
tum figulo, cam homo loquatur luto comparatus. Et
vas impurum nec fe confpurcayit , nec fe poteft ex¬
purgare. Sed quomodo hine elabitur Latherus? Pro¬
junctivis. Prodit hyperbole, qu minimum abeft 4
mendacio. Cantione regnat in tota Scriptura, invitis
Diis atque hominibus ; hyperbole fingit me fumfiffe
probandum, quod liberum arbitrium nihil poffit boni,
cum hoc nufquam profiteatur Diatriba: & fi profite¬
retur, non confequitur, fi nihil poteft efficaciter abf¬
que gratiæ præfidio , nihil omnino poffe. Sic enim
perpetuo ratiocinatur doétor hyperbolus.
At quomodo nobis probat fuum dogma Latherus,
quod verba imperandi , optandi , fubjungendi , nihil
ponunt ? Grammaticis judicibus ? Nefcierunt igitur
Grammaticam, qui haétenus fic interpretantur quem¬
clefiz Doétores. Imo Dialeéticoram potius aut So¬
phiftarum ifthuc eft citius quam Grammaticorum, qui
{fermonem interpretantur juxta fenfum communem. At
diliges Dominam Deam, X diliges proximam, indican¬
di verba ſunt. Per tropzm, inquit, ufurpantur pro im¬
perativis, Atqui hic ipſe tropus indicat, aliquo modo
preftari pofle quod precipitur. Subauditur enim à
precipiente, Si vis effe falvus, fi fungi vis tuo officio,
facies hoc, illud vitabis, ut colligas nolle, fi non fa¬
ciat. Sede a dextris mets, Pofrula a me, & dabo tibi
gentes. Item, Zutra in gandism Domini tm, quoniam
funt verba imperandi , non intelligemus hoc elle fa¬
&um aut fieri pole ?Si nos ad Grammaticos provocat,
fi fenfum communem facit arbitrum divine Scriptu¬
ræ, hæc illi funt recipienda. Non credit interpreta¬
tioni, non dicam Diatribes, fed totius Ecclefia , nifi
adferat alium locum, per quem probet quod interpre¬
tatur. Sed quid retulerit adduxifle fex millia locorum,
fi Luthero liceat fic interpretari , quemadmodum ha¬
tenus interpretatus eft pleraque? Quid proclivius eft,
quam ut is qui nullius interpretationem recipit, fi lo¬
cus ad loci probationem allegetur, utcunque interpre¬
tetur ad fui dogmatis commoditatem , preterm fi
idem fibi permittat quoties commodum eft a {eipfo
diffentire, quod compluribus locis ab aliis demonftra¬
tum, fatis civiliter, ne dicam fcurriliter, diffimulat , jux¬
ta parabolam ab ipfo prolatam, exiftimans fe a nemi¬
ne videri, fi cum pueris ipfe fibi tegat oculos. Cla¬
mat totam Scripturam aliam fieri 5 fi valet confequen¬
tia, hoc Devs pracepit, ergo fiers poteft quod pracepst :&
nihil accidit Scripture , fi credimus Luther u verba
præcipiendi , vetandi , minandi , hortandi > promit¬
tendi, blandiendi, terrendi , quibus undique fcatent
facri Libri, tantum ca (pe&tare, que fieri nullo modo
poflunt, fed hac omnia dici à Deo vel infultante no¬
ftree fuperbia, vel oftendere volente , nos nihil aliud
pofle quam peccare , etiamfi gratiæ præfidium acceffe¬
rit. Et ad hoc paradoxon evincendum habet tria ver¬
ba ex Paulo, Per Legem cognitio peccati, quæ quam
torferit fupra demonftratum eft. Aft urget Diatriben,
ut feipfam liberet, doceatque quomodo ifta cohareant,
liberam arbitrium nibil poteſt velle boni, &, fi quis ſe
emundaverit , ergo poteſt ſè emundare. Difſimulato men¬
dacio quod aflumit , expediam. Juxta meam fenten¬
tiam, liberum arbitrium vitiatum ex fefe nihil poteft
ad confequendam falutem efficaciter, fine gratia ; Er
Gi quis fadtus fic vas ignominiofum, adjuvante gratia
poteſt ſe expurgare a confortio vaforum impurorum,
Operam militis vides, Lector, {peta triumphum. 77
des igitar, inguit, vexatum & vittum fimilitudine illa
figuli, tantum hoc agere, ut iam eludat , nihil interins
cogitans , quantum cafe [ufcepte noceat interprerario,
quamque feipfam confutet & irrideat. Haec triumpha¬
tor. Jam docuimus toties luti & figuli fimilitudinem,
adhibitam ad retundendam Judæorum arrogantiam ,
nec quadrare per omnia, nec pertinere ad liberum ar¬
bitrium in negotio falutis æternæ, fed ad difpenfatio¬
nem Dei, que peragitur in ratione rerum tempora¬
lium , ac præmiorum & pœnarum , nec ulla res me
minus urger quam illa fimilitudo.
tum, Extende manum, id eft, gratia extendet, ec
omnia , inquit , Diatribe fingit de nobis in commodum
cauſe ſua. Sed fic diximus, &c. Diatribe non dixit
hoc feripfifle Lutherum , fed Carolftadium indicavit,
in hoc vere ftulta, quod in re tam feria crederet tan¬
Le fymmyftas confentire. Nunc, ut video, Lutheras
quid Carolftadius {cripferit fecurus, fua tantum tuetur,
interpretans ea {uo commodo, fi forte quid ipfe quo¬
que fcripferit fuerit oblitus, quod arbitror illi non raro
accidere in tanta battologia. Cum autem complura
loca recitet Diatriba, quæ videntur prima fpecie inter
fe pugnare, tamen ille difimulans unum atque alterum
tantum attingit. Cumque Diatriba non omnia loca
fimili ratione redigat in concordiam , tamen Lutherzs
nier tantum occinit cantionem, Hc loca fimilia
(funt. Nuanguid dicit lutum figulo fuo? Er Efa. x. Nen¬
quid gloriabitur fecuris aduerfum cam qui fecar in ca?
&c. His repugnare videtur, fi quis fe emendaverit,
aliaque apud Diatribam recitata. Verum ifta fic redi¬
git in concordiam Diatribe, ut dicat fermonem de lu¬
| to & figulo, item de fecuri & fabro, non tollere li¬
|\berum arbitrium hominis in omnibus , fed retundere
fuperbiam hominis fibi fidentis, fefeque erigentis ad¬
| verſus Deum, itaque non pugrare cum cæteris locis
|hortantibus ad viræ correétionem. Altera concordice
| Tatio eft , fi meminerimus collationem à luto & figu¬
Dlo, è fabro & fecuri, è percutiente & virga fumram,
non per omnia quadrare, cum homo fit vivum inftru¬
mentum, quod fimul'agat aîtum; quale inftrumentum
eft jamentum agricole, aut fervus hero. Quoties er¬
go Scriptura dicit , Recede ab imparis, compellat li¬
berum hominis arbitrium : quoties dicit, azferam cor
carneum , indicat auxiliantem gratiam. Hee non ex
fe fomniat fubmerfa, fuffocata, & corrupta Diatriba,
fed è divinis Libris juxta fenfum communem, &, fi id
parum eft; jùxta Veterum probatiffimorum fententiam
adducit. Jam quod eft 1. Cortnth. xiv. operatur omma
in omunibys, non agit de libero arbitrio, fed de difpen:
fatione donorum Spiritus, que Deus partitur fingulis,
Eat iph vifum eft ad utilitatem corporis. Idque adeo
non tollit arbitrium hominis , ut Pals profiteatur
Spiritus Prophetarum Prophetis effe fubjectos, fic ut
altero furgente, prior licet afatus tacere poflit fi velit.
Quid autem frigidias, quod hos omnes nodos Lurhe¬
| rus diflolvit per diftinctionem verborum indicandi &
imperandi, five fubjungendi. Hoc commentum cum
nullus mortalium aufus {it inter eruditos dicere, tamen
Lutherus oltentat ubique veluti telum longe certifi¬
| mum & inevitabile. Quid autem dicet ad illud Joan¬
nis, Omnis qui habet hanc per in eo, fantlificat fe, fic¬
| a ille fanttus eff ? Ate eft indicandi verbum, & ne con¬
| fùgiat àd tropum, priëfentis temporis. Qui fe fantti¬
F | ficat, utrum agit aliqaid, an non? Apud cundem le¬
gimus, Qui ex Deo efl, non peccat. Qui fe continet
à peccando , nihil agit? Jam verte hac in imperandi
verba, Qui habet hanc fpem in co fanttificer feip(um ,
Et, qui ex Deo natws eft, ne peccer. Ad hune modum
omnia imperandi verba verti poflunt in verba indican¬
di. An qui ex verbis imperandi colligunt poffe fieri
quod precipitur, habent aliam Scripturam? Solus igi¬
tur cum paucis Løtherzs habet germanam Scripturam.
Ei quomodo dicitur ex fuo cerebro hoc fomniafle Dia¬
Sian trio