OCR Output

1447 D ES I DER

men in Diatriben proprie jatum, verùm ex progreflù
fermonis declarat hoc ad univerfos Ecclefiæ Doétores
pertinere. Hic oratione lugubri deplorat Deum, cui
per cos qui ftatuunt liberum arbitrium non licear face¬
re quicquid velit : deplorat Paulum, cujus fimilitudo
de luto & figulo rejicitar. Si Deus fibi noluit licere
quod pugnat cum juftitia, quid mirum, fi illi tale ni¬
hil tribuunt homines pii ? Et fi Panli fimilitudo valet
ad id , cujus gratia fumta eft, que fir Pazlo injuria?
Similitudo adimit homini temeritatem de rebus divi¬
ais judicandi, etiamfi homo non poffit affequi divini
confilii rationem. Ad hoc adhibita eft fimilitudo. Ad¬
monetur homo ut pareat voluntati Dei, quemadmo¬
dum argilla fequitur manum figuli. Ad id valet fimi¬
litudo :ad fententiam , quæ fuftollit liberum arbitrium,
quæ docet Deum & bona ob quæ fervamur, & mala
ob quæ damnamur , operari in nobis, non valet, quia
non in hoc adhibitam demonftravimus. Quid autem
abfurdi, fi Deus non impartit gratiam iis qui invitati
recufant accipere , aut quos {cit male ufuros? Quis dat
beneficium recufanti? Utnihil aliud fit, hoc pro me¬
rito imputatur, quod homo pulfanti gratia aperit o¬
ftium, fubdu&o peffulo, quod illato lumine intendit
oculos. Hic Lutherus, Si fic operatur Deas, ut meri¬
ra fpeëlet, cur illi murmurant & expoffulant ? In fer¬
vando non eft necefle, ut Deus {pectet meritum prio¬
ris vite, quanquam hîc quoque fpeétat futura merita,
& animum gratia morigerum. In damnando tollere
refpeétum meritorum impium eft. Cur igitur ifti ob¬
murmurant? Quoniam erant impii, Quoniam invide¬
bant Gentibus Dei benignitatem, Quoniam fibi vide¬
bantur jufti, cum effent impii, Quoniam Legis gloria
tumebant , quam non fervabant. Hinc eft illud im¬
pium murmur. Quod fi feipfos agnoviffent , & Dei
bonitatem erga Gentes adoraffent , nimirum & ipfi
territi juftitia Dei, confugiffent ad gratiam. Poftre¬
mo Judzorum murmur ortum erat ex co quod ipfis
rejectis, ad Gentes honos filiorum Dei transferretur.
Quis, inquit, miratur, non dicam indignatur aut ex¬
poftalat, fi quis meritus damnetur? Haec Lutberi verba
quo tandem fpe&ant? Nifi ut nobis perfuadeat homi¬
nem immerentem damnari.. Deinde, Ub:, inquit, po¬
teffas figeli faciendi quod valt, fi meritis © legibus fub¬
jetu, non finitur facere qaod velt, fed exigitur facere
quod debet? Imo ubi immutabilis Dei juftitia, fi non
licet illi quicquam injufte facere? Ubi nativa veritas,
quam nihilo magis poteft deponere quam ipfam Dei¬
tatem, fi non poteft fallere in promiffis, de quo Paz¬
las non veretur dicere , Sespfam abnegare non poteſt è?
Et hic rarfus urget parabolam, ubi non oportet, que
magis ad non exquirendam Dei difpenfationem in præ¬
miis aut punitionibus erat adhibita. Pagrat, inquit,
refpettus meritorum cum poteftace ac libertate faciendi
quod vult. Deus igitur qui fidem fuam obftrinxit ho¬
minibus, non facit libere quæ vult, nifi quoties volet
fallat in promiffis? Erit igitur & incerta vis facramen¬
torum. Et tamen hoc libere fit ad quod volens fefe
obftringit. Huc allegatur ex Euangelio paterfamilias,
qui operariis de inæquali mercede murmurantibus op¬
pofuit libertatem voluntatis in fuis bonis. Idem hoc
fatetur Diatribe, non exigendam à Deo rationem , cur
huic det decem talenta, huic quinque, huic tria, huic
unum. Euangelica parabola non loquitur de eleétis ac
rejectis , fed de Judæis prius, & Gentibus pofterius
vocatis, omnibus tamen idem datur præmium. Hoc
ad Dei difpenfationem pertinet , nec ibi cuiquam fit
injuria , tantum per fimilitudinem exprimitur livoris
dolor ex alieno bono conceptus, qui non eft in piis,
fed fingitur in parabola docendi gratia, qualia funt il¬
lic multa, quæ in collatione funt omittenda. Debe¬
bar hîc meminiffe parabole de invitatis ad convivium,
Qui excufant, pronuntiantur indigni, & pronuntian¬
tur fuifle priufquam vocarentur. Non erant, inquit,
digni. Cur igitur vocantur? Ne juftam haberent ex¬
cufationem. Cur excufant? Quia liberam habent yo¬

B

C

D

FERA MEH 1448
obftat quo minus ampleétantur? Animus irretitus curis
& voluptatibus hujus mundi. Vocavit Petrum, & il¬
lico fequutus eft. Si fimiliter vocaflet danam & Caja¬
pham , ivrififlent vocantem. Vides, Leétor,rem magni¬
fice geftam: Nunc audi ducem ovantem : Hac , in¬
quit, fant, que Diatribes gloffan non finunt valere.

Sed pergit argumentari, & difputator commodus,
quod eft ex Scripturarum oraculis indubitatum > fingit
efe, ut Deus in damnandis refpiciat merita, Eadem,
inquit, ratione merita ſpeitabit & in fervandis. Pri¬
mum refpondi non efle parem caufam in damnandis &
fervandis. Rex qui vitam donat mortem commerito,
nulli facit injuriam, aliis non condonans , fed in hunc
dicitur clemens. Traque fenfus etiam communis judi¬
cio falfum eft, quod afleverat Lutherus , æque iniquum
effe, indignos coronari, atque indignos puniri. Ve¬
rùm in genere Deus & in fervando & in damnando re¬
{picit hominum merita, merita , inquam , non quibus ex
pari refpondet premium, fed fine quibus non dantur
premia. Ergo, inquit, Deus juftificat ex meritss pra¬
cedentibus. Quid ni? fed que Deo prefentia funt,
antequam nafcantur homines. Verùm hic mihi pone
triplex meritorum genus, ac triplex item pramiorum
genus. Vita fimplicius acta , fi non fine peccatis ,
certe fine malitia, multis interim humano more bene
geftis commendabilis , habet merita quedam , qua
quadamtenus reddunt hominem dignum gratia voca¬
tionis. Sit igitur hujufmodi meritorum premium gra~
tia pulfans. Rurfus animus non averfans pulfantem
gratiam, fed fimpliciter ampleétens Dei donum, pro
premio imputatur, quo quodammodo meretur acci¬
pere gratiam juftificantem. Denique voluntas homi¬
nis ftrenue gratix duétu per opera pia contendens ad
æternæ vitæ brabium, aliquo modo meretur regnum
cœlorum. Deus autem qui ab ævo deftinavit his gra¬
tias fuas & vitam æternam, ideo deftinavit , quia præ¬
fcivit in illis fuam gratiam non fore ſterilem. Contra
quos deftinavit gehennæ, ideo deftinavit, quia ab æ¬
terno præfcivit , qualia forent gefturi. Non tamen
necefle eft, ut juxta nos merita bonorum operum,
hoc eft, vel primi vel tertii generis præcedant gra¬
tiam juftificantem. Hoc enim promifit Propheta, hoc
profitetur Chriftus, fe veniffe, ut gratis falurem offer¬
Hic nec
Panlus habet refpectum meritorum vite priors , fed
fiducie de promiflis. Proinde ut eft impudens quod
Lutherus multis hic verbis inculcat, paris effe iniquitatis
fervare immerentes , atque damnare immerentes: ita
fimpliciter impium eft dicere , quod Deus aliguem: da¬
mnet immerentem, imo neminem damnat nifi levius
quam pro meritis, ut habet probabile Theologorum
dogma. Quos autem Lutherus appellat indignos? Im¬
pios? Eos non fervat Deus; Sed impios vocat ad po¬
nitentiam, & poenitentes pro fua mifericordia recipit
in gratiam. Itaque quomodo juftum fit, ut indignos
coronet , ctiam nunc intelligi poteft. Juftum eft,
quia promifit falutem credentibus; Alioqui clementiæ
eft, non juftitiz , recipere impios ad poenitentiam.
Czterum quomodo damnet immeritos , nee creditur
hic, nec intelligitur, ne tum quidem intelligetur aut
credetur, cum revelabitur filius hominis : non enim
intelligitur aut creditur à piis quod falfum eft. Quid
autem fbi volunt ifta verborum portenta , quod ait,
[justa noftrum fenfum xque iniqaum, fi Cain ob par¬
\ ricidium laudes, Regemgue facias, atque fi Abel inno¬
| centem occidas? Quis extollit fcelerofos ob malefa&a,
aut quis punit pios ob benefaéta ? Hujufmodi monftris
delectatur doétor hyperbolicus.

17

hominis glorias , convitia , battologias ferre ? Fingit
hic Diatriben ftomachabundam , conferre loca Scri¬
pturarum inter fe juxta fpeciem pugnantia, ut ex con¬
fliétatione colligatur fenfus germanus. Quid ni? An
hoe Diatribes exemplum eft? An non idem fit à pro¬

ba¬