Page 75 [75]
377 Hiv P ERTA SERISI A D DT AER Ur ES ib. IL 1378
cam, quam fciunt & elementarii pueri. Accipio: er- {A lin populi auribus. At quomodo in corde, cum mul¬
go quæ fupra nos funt , intelliguntur effe in tectis, | |ti Legem avcrfarentur ? Parlas interpretatur in corde
que infra, in cella vinaria. Imo apud pueros Gram-| |per fidem, in ore per confeflionem. Et hac ipfa yer¬
maticos ; fupra , infra , procul, prope , frequentius ba, babere in ore, habere in corde, utcungue interpre¬
referuntur ad dignitatem aut facultatem, quam ad lo-| |teris, per tropum indicant illis in proclivi effe ferva¬
ci fitum. Cum fcribit Ovidias, re fi velint, Nimirum parata gratia, quod tencbant,
guamuis abjetins & infra intelligebant, meminerant, ore recitabant , ut nihil
Te quoque fam, inferins quo nihil efe poteft, fupereflet ; nifi ur faétis exhiberent. Nec hic delinic
num intelligit fe jacuiffe fub pedibus hominis, qui &| |nobis ftatum & opinionem probabilem, & plenam hu¬
ipſe fubftratus fuerit pedibus omnium. Rurfum cum manæ voluntatis exclufa gratia, poteftatem occinere,
dicimus, procul abes ab eo quem exprimere fades, lon-| | non exiftimans exoriturum quenquam, qui leéta noftra
go locorum intervallo diftat ab illo? Item qui dicit,| | Diatriba deprehendat ipfius improbitatem in mentien¬
Propins accedis ad rem, fignificat brevius effe fpatium? | B| do. Quid agas cum tali dilputatore , qui fingulis
Cum legis in Euangelio, fupra omnes eft, utrum in-| | capitibus hac iterum atque iterum repetit, infigir,
telligis Chriftam omnes excellere dignitate, an effe in inculcat , quo vel tedio fubmoveamur è refellendo.
editiffimo loco? Hac ad Grammaticam , quam nos do-| |'Neque Deus yoluit & videri crudelis ac injuftus, &
cet Lutherus. Sed donemus id quod eft, Asofen non credi mifericors ac juftus. Imo plurimis argumenti
abfque tropo quidem , tamen fignificare præceptum| | declaravit nobis fummam juftitiam & cleme:
illis fic exhibitum, ut fit in promtu, ut non fit élon- fam, ut his perfpeétis, crederemus eandem in
ginquo petendum: quo tendit hxc oratio, nifi ur A40-| | abi nofter intelleétus non affequitur confilium diy
es adimar populo omnem excufationem, fi quodipre-| | providentiæ.
ceptum eft negligant fervare. In quem fenfum citat hoc Hactenus fibi videtur flrenue depulife que prolata 116.
teftimonium & Pazlus ad Rom. x. fi credimus Chryfofto- funt ex Vetere Teftamento, ac promittit fe iifdem ar¬
moac Theopbylatto. Jamut hic non fit fenfus 4405, ta-| | mis depulfurum quæcunque vel prolata funt, vel pro¬
men ego jure argumentantium verba pro me torqueo:| | ferri queant ex aliis Scripturæ locis. Quibus armis?
Deinde quod in promtu eft, utique proclivius et, quam| | Aliquot paradoxis , quibuscum nobis bellum eft, &
id quod aliunde petendum cft, Nunc videamus inter-|C} aliquot mendaciis. Quorum unum elt, me aliud pro¬
pretationem Lutheri: Moſes, inquit, reftatur ſe ſuo poluille, aliud defendere. Er fi quis: argumentis pu¬
funttum officio, propofuiffe Legem , in qua nihil erat,| | gnans plus extorqueat ab adverſario quam propoñtum
quod quifquam fervare poterar, ne quid baberent quod | effet, tanto magis jacet is qui oppugnatur, veluti fi
expoftularent cum Mole, qui quod juffus erat praffitcrat, quis bellans cum: Principe ob unius arcis ditionem,
fed cum Deo, qui Legemtam duram impoftiffet (40 popa-| |toto eum regno expellat: quod tamen falG (imum eft,
113.0, quam debebant fervare, ni mallent perire. Erta-| |aufquam enim ſeparo liberum arbitrium 4 gratia, Al¬
men qui juffit fieri Legem, {ciebat illos nihil omnium terum eft, quod fingit toties, me unam probabilem
x14. efficere poffe. Nec idem latebat Mofen, opinor, qui Opinionem propotuiffe, cum ut minimum tres propo¬
tot prolixis concionibus agit cum populo, tot facra- luerim, quarum nullam rejicio. Tertium, quod quo¬
mentis ac ceremoniis obftringit , haud in aliud, nifi| | ties dicitur voluntas hominis aliquid pofle, ait confe¬
ut fallat, & in foveanì illiciar, quo lapfi cognoſcant | |qui, quod fuis viribus totum pollit: perinde quafi qui
fe non poffe preeftare quod exigitur. Luthervs pulchre| | puero bono ingenio nato, cui adfit idoneus præceptor,
declaravit, excufatum effe 440fer, fed impudenter ad- |D|dicar, Pores in dollum viram evadere, fi velis, fentiat
jicit, nullam excufationem habere populum, impu-| | illum id poffe citra præceptoris operam, citraque ftu¬
dentius etiam fingit Deum talem, quitam multapre-| | dium. Et hee totics recinit, ut 4 toties refellam , nul¬
cipiat, exigat, inculcet, territans, minitans, interfi-) |lus fit futurus modus voluminis. Omitto hic {curriles
ciens, quorum nihil omnino poflit fervari. Interim hominis jocos de acie muſcarum, deque Achille talis
faum dogma nobis recinit. At hoe ipfum eft cur illi exercitus. Senferunt cA gyptit > quid pofint muicæ.
reclamamus. Probationem ex Paulo, Per legem co- Et nobis domi funt fimiles facetiæ, fed nec liber, nec
gnitio peccati, demonftravimus efe duram, ablurdam vacat fcurrari, etiamfi fales ifti tam infulfi non tam in
& inconfiftentem. Ub, inquit,n his Mofi verbis lbe- | | me cadunt, quam in probatiffimos Ecclefix Do&ores,
ri arbitrii mentio? Non dixi mentionem elfe, fed hinc & in primis Axgu/tinum , cujus auctoritate jactat fe
manifefto colligi aliquid in homine pofle voluntatem, niti in hoc dogmate. Quibus autem armis fubmover
quod ni adhibuerit, fua culpa damnari: fi adhibuerit , Achillem muſcarum? Matth. XXIII. Quoties Golni con¬
per gratiam opitulantem fervari. Jam frequenter audi- | | gregare filios tuos, © noluifti ? Unde fic ratiocinabar,
vimus xoxxveycy illum , verba imperandi , exigendi, E St canta fiunt neceſſitate, cur accufatur nofira volunlas,
minitandi, hortandi, non ftatuere factum, aut facul- qua nella ef, juxta Lutherum? Refpondet ille, pro:
tarem faciendi, fed ex his juxta fenfum communem , babilem opinionem ftatuere liberum arbitrium nibil
cui Lasberas fupra detulit arbitrium interpretandi Scri- poffe fine gratia: & hic locus docet ejus omnipo¬
pturam facram , colligitur- Idem refpondimus ad ca- tentiam. Refpondeo , utramque falfum. Nam nec
villum de verbis fubjunétivis, optativis , imperativis, argumenta diriguntur ad unam opinionem , nec hic
& indicativis imperandi fenfa ufurpatis. Non ftatuunt} | tam agitur de confirmanda Opinione mea , quam de
fa&tum aur facultatem faciendi, fed indicant effe facul- refellenda Latheri neceflitate. Id verba mea. indi¬
tatem aliquam, nifi qui præcipit, aut fultus eft, aut cant 3, Si canela, inquam , fiunt neceffirate. Si hac
infanus, aut tyrannus. Jam de voluntate inferutabili, mufca excludit neceflitatem meram , quam Luther is
ut fatemur alicubi locum habere , ita clare negamus | afeveravit , quamque femper exfecrati funt omnes
in tot preceptis habere locum. Affeverationes nihil pére & in bonis & in malis, nonne fatis pu¬
moramur, Scripturam & argumenta requirimus. Hoc goavit ? Nec probatur voluntas libera ac potens in
loco fibi canit encomium: Ear, inquit, nance Diatri- F| omnia , quæ Prophetæ dixerunt, fed auxilio para¬
ba, & dicat, qui fieri poſit ut homo unus privatus| |tæ gratiæ fuis viribus aliquid poſſe in bis quæ exi¬
videat, quod tot feculorum proceres non viderant. Quid guntur. A E :
autem docuit hoc dignum triumpho? Supra & infra, Verùm hic recurrit ad duos illos Deos, quo com- U
procul 8 prope, effe adverbia loci. Sed tacuit frequen-| | mento fibiunice placet, quorum alterum nunc muta¬
tifimo omnium ufu ad dignitatem, fimilitudinem aut tis vocabulis appellat incarnatum & crucifixum, alte¬
facultatem ufurpari, quemadmodum ufurpat Apotto- rum appellat Deum reverendum , antea dixerat ado- 2
lus. Quod fi Latherus nullo pacto vult à fimplici ver-| | randum, non colendum , quafi qui adoret in fpiritu non
borum ufu difcedere, quomodo populus habebat præ- colat. Siquidem Deum nominatum, quem interpre¬
ccptum in ore Mofe narrante? In ipfius magis cratore, | tatur pradicatum, docuit cundem efle cum culto, figni¬
Tom. IX. SCM ficans