OCR Output

interpretatur. Imo maxime colimus illam inefiabilem, | A
incogitabilem, & imperſcrutabilem Dei naturam. Et
ne quid hic tergiverſetur Zarherzs , quod Interpres
vertit, q#od coltar , Græcis eft déGalua à eeGoucts y
quod eft religiofe veneror rem majeltate praditam.
Ad hæc quoniam Lasheras hic Coryesi fpecus meminit,
ubi majeftas Numinis fubmovet humanam cogitatio¬
nem., ibi maxime locum habet adoratio. Praterea
quod feparatim diétum eft a Paulo, Lutherzs conjun¬
git, grod dicitur, ant colitur Deus, cum Panli verba
fic habeant, fupra omne qaod dicitur Deus, ant quod :
colitur. Graci fic vel legunt, oon Teva Ney vo Seov,
% (Cafe id eft, fuper omnem qui vel Dem dicitur,
vel aliud quiddam veneratione religiofa dignum, ut per | B
a26a(ue 5 intelligamus fana, aut fimulacra Gentium.
Nam hæc particula, qaod dicitur , ad utrumque dif¬
junctim refertur’, ad Deum & ad nomen «t€a(ue,
quod Interpres expreflit periphrafi. Ideo Paulus addi¬
dit, quod dicitur, ut ottendat nec cos elle Deos, qui
dicuntur Dii, nec cfle feba/mata , que dicuntur feba/¬
mata. Nufquam enim Paulus nomen Dei tribuit, nifi
ycro Deo. Aut fi tribuit aliis, addit aliquid, unde in¬
telligas eum de Diis falfo habitis dicere, veluti cum di¬
cit, Deam hajus feculi. Er 1. Corinth. vur. Nam & fi
Juni qai dicantur Dii. Eodem verbo fignificavit & hîc
fe de Diis falfisloqui. Porrocz€aé(uar@ vocabulo idem
apud Lacam in A@is xvir. uutur : Prereriens enim, | C
inquit, & videns fimulacra veftra, inveni & aram, in
qua fertptum erat ignoto Deo. Quod Interpres vertit ff¬
mulacra, Greece eft cs€c(uare, que vox & templa,
& aras, & facella, & delubra, & fimulacra complecti¬
tur. Er eandem vocem hic Latherus exponit calinm
Deum. Mane lector , nondum habes omnem fucum,
quo Leather eſt in hac interpretatione ufus. Arte in¬
vertit ordinem fermonis. Quis enim nefcit plurimum
intereffe, utrum dicas , hic artifex pradicatur , & hic
praedicatur artifex. Nam in pofteriore fubauditur ver¬
buin fubftantivum effe, in priore nequaguam. In prio¬
Te is qui eft artifex, dicitur effe celebri fama: in po- |p
feriore dicitur quifpiam efle artifex, qui forte non eft
artifex. Jam fi Paulus Deum X febafma præpofuiffer
verbo dicirar, erat utcunque fenfus ambiguus, nunc
cum utrumque poſteriore loco fit, non poteft alius ac¬
cipi fenfus, quam effe qui dicantur Dii,cum non fint:
aut cffe febafmata, cum non fint. Oftendi paucis , qua
religione, qua fcientia, qua fide Latheras, contem¬
tis omnibus & veteribus & recentioribus , tractet nobis
facras Litteras , quo cunétis fit perfpicuum , quid illi
tribuendum fit in ceteris. y

tatis, quandoguidem Deus & voluntate figni, & vo¬
luntate efficaci vult peccatorem, fi perfeveret, ire in
gehennam. Huic diftin&ioni locus erat, fi quis hunc
in modum fuiffet argumentatus, Si quicquid valt Deus
Jt, car non omnes peccatores convertuntur? Vult omnes
converti voluntate figni , voluntate efficaci non item.
Poffert id efficere fi vellet fimpliciter. Ubicunque igi¬
tur Larheras premitur argumentis, confugiet ad illam
voluntatem Dei imperfcrutabilem, & ibi faciet Deum
non predicatum, ubinosaflerimus predicatum. Cum
hoc viro, qui nullas aliorum Jeges agnofcit, & tot le¬
ges fubinde novas nobis praefcribit , pugnare difficilli¬
mum eft. Exigit 4 nobis, ut fateamur effe quandam
Dei voluntatem imperfcrutabilem , Fatemur. Eam vult
adorari, Adoramus. Quid tum poftea? Ergo vera funt | F
Lutheri paradoxa, Quæ? Totam Scripturam facram
plenam effe præceptis, minis, promiffis, & blandi¬
mentis ; nec his omnibus moveri animos hominum,
nifi fi quibus Deus velit impartiri peculiarem gratiam
juftificantem: Per leges & minas tantum indicari pec¬
catum, per promifla & blanditias tantum indicari pa¬
yatam gratiam. Nec his tamen prodefle delatam gra¬
tiam, nec illis intentatam Jegem, co quod neutrorum
voluntas ullo paĉto fit libera, nifi Deus fua volunta¬
te, de qua loqui fas non eft, utrofque trahat ad falu¬

ER AnS AMi ba? 1376

tem. Et tamen illis qui nihil ex fe potuerunt, perin¬
de quafi potuerint., imputatur culpa; & damnantur
immeriti (quod poftea ingenue fatetur) ne Deus videa¬
tur injuftus: & his nihil promeritis, imo ne conatis
quidem aliquid promereri, datur immotrtalitas. Nihi¬
lo fecius tamen interim Deus dicitur juftifimus, cum
juftitie fit tribuere cuigue premia pro meritis. Verùm
hic haber aliud paradoxon, fidem prorfus interifle, niſi
Deus videatur injuftiffimus , & credatur juftiffimus.
Hic eft qui mihi objicit, quod ex indefinita faciam uni¬
verfalem: Precipit quod nec preeftare nec velle poflu¬
mus, & tamen preitare debemus: & imputat volun=
tati noftre vitiata , non per nos, fed per primos pa¬
rentes, & imputat etiam juftificatis. Cur autem im¬
putat, quod neque nos præftare poffumus , nec ipfe
vult mutare? Vocat Deum non prædicatum , & fic
elabitur.

Avis ad nona Cu objicit mihi, quod oblitus fta¬
tus, aliud probem quam propofuerim. Citaturus Scri¬
pturarum reſtimonia fic exordior : Oprans ut ſuperet nbi¬
que veritas, gue fortafis ex collatione Scripturarum vel¬
ut ignis ex collifione filicum emicabit. Principio negari
non poteft, in facris Liiteris plurima effe loca, que plane
fiatuere videntur liberum hominis arburium. Rurfis in
iifdem effe nonnulla, qua videntur in torum tollere. Con¬
fiat antem Scripturam fecum pugnare non poffe, cam ab
codem Spirits tota proficifcatur, Prins igitur recenfebi¬
mu ca qua nofira confirmant, mox ea, que ex adverfo
Jtare videntar , diluere conabimar. Audisexordium hu¬
Jus argumentationis ex locis in Diatriba. Jam fi loca
nec plane ftatuerent liberum arbitrium, nec plane tol¬
lerent, tamen in argumentando fueram meo fun&us
officio. Sic in argumentis ante oppofitum, ut loquun¬
tur Scholaftici , citant & colligunt Theologi ; non¬
nunquam in utramque partem , in fine res componitur
ad æquilibrium veritatis. Mox uno loco citato, refero
varias de libero arbitrio opiniones, quarum aliquot fic
reprobo, ut declarem mihi cum illis pugnam non effe:
quafdam indico non rejiciendas, tales tamen ut fi vel
{ulla vincat, jaceat Lutheri dogma. Ad has commu¬
niter refero quæ ex facris voluminibus profero teftimo¬
nia. Cum quibus autem opinionibus mihi pracipue res
fit, non diffimulo. Et in has communiter torqueo ja¬
cula difputationis. Hoc autem loco quid dico? Hac,
inquam , omnia frigeant oportet femel indutta necefitate,
vel bene faciendi, wel male. An hæc funt verba totum
tribuentis libero arbitrio? an potius excludentis Wicle¬
vi opinionem , quam Lerberss calore raptus in affer¬
tione probat, in qua tamen fibi non conftat. Non igi¬
tur Diatriba frequenter oberrat eadem corda, fic enim
habet codex pro chorda, fed Larheras nimium frequen¬
ter errat corde.

Multis tandem prætermiffis, aggreditur illud Deut.
xxx. Mandatum hoc, quod ego precipio tibi hodie, non
[apra te eft, neque procul pofitum,&c. Hic miretrium¬
phat gloriofusmiles, ex Grammatica nos docens , quid
fit fupra, infra, ante, retro, ad dextram , ad lævam.
Ex his verbis dixi fignificari proclivitatem fervandi
præceptum, argumentans non pronuntians, & fi pro¬
nuntiaflem , quid erat periculi, cum ipſe Dominus in
Euangelio dicat , agam menm [fuave eft, & onus menm
leve. At hic exclamat, quid jam Chriſto, quid jam Spi=
ritn opus? Quam ftultus Chriftus, qui etiam fafo fan¬
guine Spiritum ilum non neceffarinm nobis emit, at fa¬
ciles efficeremur in fervandispraceptis , quales jam ex na¬
tara fumus, aliaque multa bujus farinz blaterat, fem¬
per excludens gratiam a libero arbitrio, Nam hujus
vocis publicum ulum femelimpetravimus, gratiam tot
locis adjungimus, ut efficax fit hominis voluntas. Dif¬
fimulat autem quod hoc loco fubjicit Diatriba: Sé ns¬
hil horam allo patto fitam eft in noftra poteftate. Qui di¬
cit #/lo paéto, non totum tribuit libero arbitrio. Unde
præcepti difficultas? A fegni voluntate. Unde facili¬
tas? À gratia & à promta voluntate. Negat hic fupra
referendum ad vires, fed ad locum, juxta Grammati¬

cam,

112.