OCR Output

107.

108.

1373
tumvis Euangelicis non abfurde colligi liberum arbi¬
trium efe nonnihil in rerum natura 5 quod negat La¬
thers. Tale eft quod refert ex Exod. xx. Ego facio
mifericordiam in multa millia. Hoc verba funt Euan¬
gelii, fateor: ‘at fequitur; iis qai diligunt me. Eft hoc
fatis? Non. Sed adjecit, @ cuftodiunt pracepta mea.
Hoc additamentum callide reticuit Lurherus, qaemad¬
modum & illud quod praeceflerat, Ego fum Dem for¬
tis zelotes, vijfitans iniquitatem patrum in filios, in ter¬
riam Ọ quartam generationem. Vides promifa jungi ter¬
roribus, nec mifericordiam promitti quibusliber, {ed
amantibus & precepta obfervantibus, De eo quod ad¬
fert ex Matth. x1. Venite ad me omnes, jam ante dixi¬
mus. Hujus generis eft Sc illud apud Paulum, Serge
gui dormis, & exfurge a mortuiss& illucefter vibi Chri=
fiw. Surge & exfarge verba {unt gratia pulfantis: i//#¬
cefcet tibi Chriffas, verba funt confolationis & promif¬
fionis. Quoniam autem omnium Orthodoxorum con¬
fenfu , mortui, quos ad vitam revocavit Dominus , re¬
præfentant nobis formam peccatoris ad pietatem refi¬
pifcentis, non arbitror efle fine myfterii fignificatio¬
ne, quod Dominùs neminem unguam excitarit, nifi
prius appellatum , quod tamen ab Apoftolis non eft
item obfervatum, Lac. vix, dicit adoleſcenti , Adole¬
Jeens tibi dico furge. Marc. y. Archilynagogi filiam ap¬
pellat, Thabitha cumi, id eft, puella tibi dico ſurge.
Quo loco monent Hebraice periti, cams efle verbum
geminæ tranfitionis, quafi dicas, attolle teiplam. Si¬
militer & Martha fratrem inclamat, Lazare ven fo¬
ras. Unde falfum eft quod hic colligit Luther, nec
ex verbis Legis, nec ex verbis Euangelii confirmari
vim liberi arbitrii , cum declararim ex utrifque pro¬
bari.

Quid autem mea Diatriba colligit ex his verbis,
Nolo mortem peccatoris? An aliquid precipi, quod exi¬
gatur? Imo fic ratiocinatur Diatriba, An deplorat pins
Dominus mortem populi fni, qaam ipfe operatur in illis.
Si ille non vult mortem , utigne noftre volantati impra¬
tandum, fi perimus. Hæc Lutherus diffimulat, multi
que verborum involucris obfcurat rem, proferens no¬
bis novas leges, quasarbitratu fuo figitac refigit: Vox,
inquit, Legis non fertur nifi ad eos qui peccatum non
fenttane nec agnofeunt, Ita verbam gratia non venit nif
ad eos qui peccatum fentientes affigentur, & tentantur
defperatione. Leges iftas hyperbolicas fortiter rejicimus.
Imo Lex & bonz mentis hominibus prelucet , ne pec¬
cent: & promiffionis verba toties apud populum fiunt
rebellem, ac Dei bonitatem fibi vertentem in licen¬
tiam peccandi., Nec hoc præcepto, Diliges Dominam
Deam, Xc. indicatur hoc nos debere, quod præftare
non poffumus, fed admonemur Deum omnibus rebus
conditis efe piæferendum, & in hoc amando femper
effe proficiendum , id quod eit in poteftate hominis,
opitulante gratia.

a ut triumphum agat Lutherus, fi
modo illi concedimus, nolo mortem peccatoris, fignifi¬
care, non irafcor peccanti, fed volo ut convertatur,
ideft, nihil fervet praceptorum, qua fervare nonpo¬
teft, tantum accipiat gratiam , & faciar que velit.
‘Quomodo triumphat igitur ? Ratiocinatur nullum lo¬
cum adduci potuiffe , guz magis doceret liberum arbi¬
“trium fe folo non poſſe » nifi ad pejus, niſi Dens tanta le¬
“nitate ojferret paratam mifericordiam. Quid fentit Lu¬
‘tberus, cum ait Je flo An quifquam hoc docet, libe¬
Tum arbitrium aliquid ad juftitiam efficaciter poffe, fe¬
clufa gratia? Cum fe gratia pulfanti accommodat,, aut
fi mavis præbet, folum non eſt. Rurfum quid ſentit»
cum air, nf in pejss? Arqui dogma ipfius erat, libe¬
yum arbitrium prorius efle nomen inane, nec in bo¬
num quicquam poffe, nec in malum, nec cum gratia,
aut fine gratia quicquam agere, fed agi à Deo. Alias
tribuit homini liberum arbitrium in rebus inferioribus,
alias negat cum feftucam de terra poffe tollere vi libe¬
ri arbitrii Sic fibi conftat, qui mihi toties objicit,
quod cauſæ ftatum non obfervem. Ut reliquam homi¬

Drarribes Lib. il. 1374

verbis, nif Deum ejus levitatis efe credas; quod nulla
neceffitate falutis noftre, fed mera voluptate loguacitatiss
verba promiffionis effundat tam copiofe. Quod hoc no¬
vum eloquentie genus? An non videtur hoc velle di¬
‘cere, quod hac tam multa verba, quibus in Scriptu¬
ris Deus invitat peccatores ad refipifcentiam, nihil fa¬
| ciunt ad noftram falutem, fed ita libuife Deo pro fua
levitate, proque loquacitate voluiffe garrire. At fi dis
zillet, nif credis, fortaftis effugifler {ermonis abfurdi¬
tatem. Noncredimus hoc,6 bone, imo perfuafum ha~
bemus Deum & minis, & terroribus; & blandimentis
ac promiflis idem agere , ut noftram: vincat duriticm,
& ad vitæ correétionem inducat, nifi quod fecundum
eventum feroces & elatos magis terret minis & affliétio=
nibus, ad delperarionem tendentes revocat blanditiis.
Illis remittit minas fi convertantur, his pollicetur pa¬
ratam gratiam, fife recipiant. Ad hoc autem ut ad¬
moniti minis, autinvitati promifis convertamur, non=
nihil agit liberum hominis arbitrium. Alioqui cur alii
convertuntur, alii magis indurefcunt ? Hic Larherws
ut excludat omnem humanz voluntatis aétionem, res
perit aliud fophifma, Dei voluntatem arcanam in his
rebus non effe requirendam , fed adorandam. Habet
iterum bipennem, qua poffit omnes quæftionum no¬
dos diffécare. Nos non negamus Dei voluntatem in
quibufdam fic agere, ut confilium illius fit nobis ado¬
randum magis quam fcrutandum; verùm hic ex Scri¬
pluris argumentamur aliquid effe fitum in voluntate
hominis, quod tantum habeat momenti, ut hic pulfa¬
tus gratia, convertatur & fervetur , ille magis adver¬
fus pereat. Quod fi nihil eft imputandum hominis ar¬
bitrio, fed foli divina voluntati, cur Deus toties cx¬
poſtulat in Scripturis, quod nec pracipiens, nec pel¬
licens , nec territans , nec blandiens fit auditus ? Aut
qua fronte clamat, car moriemini domus Ifrael, cujus
arcana & adoranda voluntate fit ut moriantur?

Hie prodit nobis diftinétio Dei prædicati, & Dei
ut eft in fua natura, quo novitate verborum videatur
rem hactenus inauditam adferre, cum tritiflima diftin¬
&ione potuerit folvi quæftio , quomodo Deus nolit mor¬
tem peccatoris, & idem velit: non vult enim volun¬
tate figni, & idem vult voluntate efficaci. Aut vult,
& non vult, juxta conditionem. Non vult, fi ipfe ve¬
lit converti: valt, fi nolit refipifcere. Quanquam hane
diftinétionem , Dei prædicati & non prædicati, jam
exclufimus; nos enim hic colligimus Dei voluntarem
in facris Litteris nobis expreffam. Arcanam illam in
fua caligine reconditam adoramus, non excutimus.
Quoniam autem frequenter nobis occinitur Deus præ¬
dicatus & non prædicatus, ne Lartherms videatur hoc
commentum de fuo proferre capite; citat nobis Paw¬
tum 2. Thef 1. de Antichrifto loquentem , Extollitar
fupra omne quod dicitar Dems, ant quod colitur. Hie
novus interpres exponit, guod dicitur ant quod colitur,
Deum pradicatum. Verba Pash non adfert de fuoca¬
pite, fateor, fedinterpretationem & coaétam nec con¬
fiftentem commentus eft ex fuo cerebro. Primum
quis Veterum fomniavit hoc quodhîc adfert Zarberw?
num Hieronymus, num Ambrofzs, mam Chryfoftomus,
num Theephylattas, num Augaftines num Beda, num
Thomas? Theophylatius interpretatur Antichriftum ever=
furum cultum idolorum, quo folus ipfe pro Deo habea¬
tar, annotans & illud quod Antichriftus non dicet fe
elle Deum, fed factis ambiet, ut pro Deo habeatur.
Vertim interpretationes Veterum contemnit Leathers,
Ex iplo igitur _Pazli fermone novum illius commen=
tum examinemus, cujus verba data opera non recen¬
fuit, ne bæc ftatim proderent plus quam ferrcam in»
terpretationem. Primum dictum & cultum Deum, in¬
terpretatur Deum non ut eft, fed ut nobis innotuit,
Quero 4 Larhero, an qui adorat Deum, recte dicatur
illum colere. Fatebitur, opinor. At iple paulo ante di¬
xi, arcanam illam voluntatem, hoceft, Dei naturam
ut eft, fumma veneratione adorandam , & hic aliud

in¬

E

Log.