Page 68 [68]
OCR
97 1363 DESIDERI Lutheri dogma explodatur, hominis voluntatem nec A ad bonum nec ad malum vel tantillum pofle. Alioquin quibus placet opinio Scholattica, refponderent n hominis ele poteftate utram veller eligere viam. Ergo prorfus excluditur gratia? Nequaquam, fed praeftantibus quod in ipfis ftum eft, nunquam deeft, neque defuit, neque defutura ef divina gratia.. Nec definit nobis veterem occinere cantilenam, coccycem imitans, Verba Legis non oftendunt quid poflit voluntas z fed hoc agunt, ut humanam cæcitatem illuminent. An ftarim agnofcit peccatum , qui novit Legem? Multi criminati {funt Legem ut iniquam, Deoque indignam. Nec defuerunt qui Mofe» dicerent fucis ac prættigiis B impofuiflé craffe multitudini, quemadmodum Adios impofuit Crerenfibzs. An ftatim illuminatus eft, qui cognofcit peccatum fuum? Multos ca res conjecit in de{perationem, multos efferavit ad immanitatem. Aut igitur non nafcitur ex Lege, aut inutilis eft cognitio peccati, nifi adfit gratia; qua fi deft, quid ad rem | facit cognitio? Sed efto, fir homo fanabilior agnito | peccato , an peccatum non pollit cognolci > mo tot | preceptis ageretur, ut homo intelligat nihil precipi, | quod ab ipfo preeftari queat? Si dicit, pole auxilio gra-| tie, nobifcum facit, fed ubi eft interim illud parado- | xon, nec hominis illuftrati per fidem & caritatem ul- | lum efle opus bonum? An fervare præceptum , opus ma- | lum eft? An qui fervat, nihil agit? nam id docuit Ca- C rolftadius. Ex ubi eft illud apud iftos morvbevanrov, ho- | minem nec in bonis nec in malis quicquam agere, fed Deum omnia agere in nobis? Ab hoc {copo non oportebat Lutherum difcedere. Itaque illa tria verba, quæ fine fine nobis recinit, per Legem cognitio peccati , fatis opinor demonftratum eft in fuperioribus, quam impu- | denter torqueat ad fui dogmatis defenfionem. Nec ad} id folum valent præcepta Legis, & alia ratione poteft homo cognofcere peccatum fuum, quam fi præcipiantur impoflibilia. Quomodo Panlm cognovit peccatum fuum? Admonitus eft erroris. Citius homo cognofcat ‘fuum peccatum, fi Lex prafcribat equa, rationi con: | fentanca & poflibilia; Citius homo credat fe vacare D peccato, fi Deus omnia præcipiat impoffibilia; Citius hac ratione fiat, ut homo pejus de Deo, melius de feipfo fentiat. Et tamen hoc nugacifimo nugamento fic fidit Zætherus, wt minitetur fefe nobis ad univerfa Scripturarum teftimonia, cantionem eandem cantaturum. At quoties id faciet, toties viciflim à nobis audiet impudens Scripturarum contortor. Rurfus ingeritur illud egregium dogma de differentia praeceptorum & promifionum, & a Grammaticis petitur difcrimen imperativi modi, & indicativi. Imperandi verba non docent hominem poffe, fed indicativa, id cum pueris fit notiffimum, miratur nos Theologos bis pueros fic ineptire. In quem dicit hoc convitium? In me? Nunquam hoc docui. Quis autem Theologorum tam vecors eft, ut ignoret, quod ifte tanto docet fupercilio? Imperandi modum præfcribere non pronuntiare, #t mox, inguit, fervata , fatta , eleita © impleta velitis, idque noferis viribusz fimul atque andieritis vocem imperantis , fac, ſerva, elige. Quis credat hunc hominem effe fobrium? Quis unguam dixit illico faftum, quod imperatum eft? Verùm ni fic loquutus effet, oratio non habuiffer hyperbolen Lutheranam. Norunt idiote quod qui optat, non ftatim habet quod optat, & conditionem effe fufpenfam, & tamen fi quis dicat avaro, Si tanto ſtudio ſervaſſes uxorem guanto fervafti pecuniam, haberes caftam , aut utinam tam diligenter fervalles axorem quam pecuniam, idiota {cribet dicam injuriarum, Reus clamabit verba optandi & fubjunétiva nihil ponere, at Judex ex fenfu communi dicer illi mulétam. Quid amem {ciunt pueri in triviis? Imperandi verba præfcribere quid debeat fieri, non quid poffit cui loguimur. Verùm fidem pueri fciunt, fi quis imperet quod nullo modo fieri poffit, aut cffe ftultum „aut ridi F HAER ALA Mir 1364 culum, aut tyrannum. Faciat hujus rei periculum Zatherm, f mihi parum fidit, ingreflùs ludum litterarium, præcipiat huic elementario ut Æomericam Iliadem recitet memoriter, -illi prafcribat, ut Terentinm vertar Hebraice, alii ur fubvolet in teftum, aliis item atque aliis fimilia, quid diéturi funt? Quid? nifi hic ‘homo aut infanit aut eft ebrius, aut deridet nos. No\ funt puéri difcrimen inter imperandi modum & indi| candi. Sed quis docuit illos hane illationem, quam Luthers vantopere ridet in Theologis? Nimiram natura fenfufque communis, è quo mirum quam excidit Lutherus, dum undiquaque captat fuo dogmati nimium adamato patrocinium. Et tamen qui fic loquitur pueris, minus ridicule faciat, quam Lutherus qui hoc tribuit omnibus Dei preceptis. Nam ille quædam præfcribit quæ progreflu remporis fieri poffent. Deus, fi Lathero credimus, ea pracipit qua nullo ftudio, nullo temporis fpatio queant perfici, ne Spiritu quidem in nobis operante : cujufmodi leges nullus adhuc tyrannus tulife legitur, neque quifquam legum nomine dignaretur : ac fententiam tam abfurdam, & tantopere pugnantem cum fenfu communi, quem Lathervs facit judicem Scripturarum , tribus verbis approbat è Panlo decerptis, Per Legem cos gnitio peccati: quaſi Lex ea præfcribens, quæ ficri pof{unt , non oftendat peccatum improbis, ut vel metu pœnæ abftineant a fcelere, quo vel minus fint nocentes, vel cerre minus noxii, vel fi non abflinent, careant excufatione : bonis, ut vitatis malis expetant honeſta. Pofteaquam aperuit fbi viam expeditam difcutiendi quicquid adfertur è facris Litteris, eadem bipenni folvit que profert Diatriba ex Deut.'tertio & trigefimo: Verba, inquit, imperativi modi, & teſtimonia citata, alind probant quam ipſe propoſuerat. Propoſueram liberum arbitrium nihil poffe fine gratia, & hac do: cent illud omnia poffe, ac fe folo, ut Lutheranice dicam. Hujufmodi naenie nobis tota hac difputatio= ne perferenda funt. Quare velim te femel meminiffe | leÆor, meam Diatribam propofuifle varias opiniones | non rejectas ab Ecclefia: & im difputando non refpicio tantum ad unam : nec hoc hîc proprie agitur, ut illam probem, cui in fine teftor me potiflimum herere, fed ut Luthero telum è manibus excutiam, per Scripturas quæ tribuunt aliquid libero arbitrio, five plus juxta quofdam , five minus juxta alios: nam in hoc variant etiam Orthodoxi. Utcunque horum quifque rapuit Scripturam, certe hoc efficimus quod volebamus, nimirum declarare falfum efle quod Lutherws affeverat, ex Litteris facris nihil aliud doceri quam nullum efe li| berum arbitrium. Jam cum ipfe fuas Scripturas impu| dentiffime torgueat, fi ego viciflim meas torfifiem ad viétoriam, duntaxat inter pugnandum, ut oftenderem Scripturarum loca cum locis in {peciem pugnare, quo collatione fata poflint in concordiam redigi, quid abfurdi feciflem, præfertim cum id & profefla fit, & præftiterit Diatriba ? Adeo-ne rudis eft difputatoriæ palæftræ, ut nefciat difcrimen inter pugnantem & docentem inter argumentantem & pronuntiantem ? Quoties divus Thomas colligit hunc in modum. Joannis vi. | dicit Dominns: nifi manducaveritis carnem filii homi| nis, & biberitis ejus fanguinem, ergo hoc fucramentum eſt de neceſſitate ſalutis. Ex Scriprura produ&a falfam | colligit fententiam, nonnunquam blafphemam, & a| gnofcimus jus bujus palæftræ. Mihi fine fine Lutherns | exprobrat meas JmQoews, imo ne meas quidem , fed quas depravatione jam fecit fuas. Quod f maxime inter pugnandum hoc agens, ut quocunque modo tela excuterem adverfario, eumque vinciam, abfurdis epi> | phoris fuiffem ufus, nihil alienum à confuetudine Theologorum feciffem. Nunc in meis verbis nufquam eft illatio, Cut toties tam fcurriliter infultat, liberum ar\bitrium omnia poffe fine gratia, & fe folo. Ubi | Latherns didicit cam Dialecticam: poref, ergo per fe | po
