Page 68 [68]
97
1363 DESIDERI
Lutheri dogma explodatur, hominis voluntatem nec A
ad bonum nec ad malum vel tantillum pofle. Alio¬
quin quibus placet opinio Scholattica, refponderent n
hominis ele poteftate utram veller eligere viam. Ergo
prorfus excluditur gratia? Nequaquam, fed praeftanti¬
bus quod in ipfis ftum eft, nunquam deeft, neque de¬
fuit, neque defutura ef divina gratia.. Nec definit no¬
bis veterem occinere cantilenam, coccycem imitans,
Verba Legis non oftendunt quid poflit voluntas z fed
hoc agunt, ut humanam cæcitatem illuminent. An
ftarim agnofcit peccatum , qui novit Legem? Multi cri¬
minati {funt Legem ut iniquam, Deoque indignam.
Nec defuerunt qui Mofe» dicerent fucis ac prættigiis B
impofuiflé craffe multitudini, quemadmodum Adios
impofuit Crerenfibzs. An ftatim illuminatus eft, qui co¬
gnofcit peccatum fuum? Multos ca res conjecit in de¬
{perationem, multos efferavit ad immanitatem. Aut
igitur non nafcitur ex Lege, aut inutilis eft cognitio
peccati, nifi adfit gratia; qua fi deft, quid ad rem |
facit cognitio? Sed efto, fir homo fanabilior agnito |
peccato , an peccatum non pollit cognolci > mo tot |
preceptis ageretur, ut homo intelligat nihil precipi, |
quod ab ipfo preeftari queat? Si dicit, pole auxilio gra-|
tie, nobifcum facit, fed ubi eft interim illud parado- |
xon, nec hominis illuftrati per fidem & caritatem ul- |
lum efle opus bonum? An fervare præceptum , opus ma- |
lum eft? An qui fervat, nihil agit? nam id docuit Ca- C
rolftadius. Ex ubi eft illud apud iftos morvbevanrov, ho- |
minem nec in bonis nec in malis quicquam agere, fed
Deum omnia agere in nobis? Ab hoc {copo non opor¬
tebat Lutherum difcedere. Itaque illa tria verba, quæ
fine fine nobis recinit, per Legem cognitio peccati , fatis
opinor demonftratum eft in fuperioribus, quam impu- |
denter torqueat ad fui dogmatis defenfionem. Nec ad}
id folum valent præcepta Legis, & alia ratione poteft
homo cognofcere peccatum fuum, quam fi præcipian¬
tur impoflibilia. Quomodo Panlm cognovit peccatum
fuum? Admonitus eft erroris. Citius homo cognofcat
‘fuum peccatum, fi Lex prafcribat equa, rationi con: |
fentanca & poflibilia; Citius homo credat fe vacare D
peccato, fi Deus omnia præcipiat impoffibilia; Citius
hac ratione fiat, ut homo pejus de Deo, melius de fe¬
ipfo fentiat.
Et tamen hoc nugacifimo nugamento fic fidit Zæ¬
therus, wt minitetur fefe nobis ad univerfa Scriptura¬
rum teftimonia, cantionem eandem cantaturum. At
quoties id faciet, toties viciflim à nobis audiet impu¬
dens Scripturarum contortor. Rurfus ingeritur illud
egregium dogma de differentia praeceptorum & pro¬
mifionum, & a Grammaticis petitur difcrimen impe¬
rativi modi, & indicativi. Imperandi verba non docent
hominem poffe, fed indicativa, id cum pueris fit notif¬
fimum, miratur nos Theologos bis pueros fic inepti¬
re. In quem dicit hoc convitium? In me? Nunquam
hoc docui. Quis autem Theologorum tam vecors eft,
ut ignoret, quod ifte tanto docet fupercilio? Imperan¬
di modum præfcribere non pronuntiare, #t mox, in¬
guit, fervata , fatta , eleita © impleta velitis, idque no¬
feris viribusz fimul atque andieritis vocem imperantis ,
fac, ſerva, elige. Quis credat hunc hominem effe fo¬
brium? Quis unguam dixit illico faftum, quod impera¬
tum eft? Verùm ni fic loquutus effet, oratio non ha¬
buiffer hyperbolen Lutheranam. Norunt idiote quod
qui optat, non ftatim habet quod optat, & conditio¬
nem effe fufpenfam, & tamen fi quis dicat avaro, Si
tanto ſtudio ſervaſſes uxorem guanto fervafti pecuniam,
haberes caftam , aut utinam tam diligenter fervalles axo¬
rem quam pecuniam, idiota {cribet dicam injuriarum,
Reus clamabit verba optandi & fubjunétiva nihil po¬
nere, at Judex ex fenfu communi dicer illi mulétam.
Quid amem {ciunt pueri in triviis? Imperandi verba
præfcribere quid debeat fieri, non quid poffit cui lo¬
guimur. Verùm fidem pueri fciunt, fi quis imperet
quod nullo modo fieri poffit, aut cffe ftultum „aut ridi¬
F
HAER ALA Mir 1364
culum, aut tyrannum. Faciat hujus rei periculum Za¬
therm, f mihi parum fidit, ingreflùs ludum littera¬
rium, præcipiat huic elementario ut Æomericam Ilia¬
dem recitet memoriter, -illi prafcribat, ut Terentinm
vertar Hebraice, alii ur fubvolet in teftum, aliis item
atque aliis fimilia, quid diéturi funt? Quid? nifi hic
‘homo aut infanit aut eft ebrius, aut deridet nos. No¬
\ funt puéri difcrimen inter imperandi modum & indi¬
| candi. Sed quis docuit illos hane illationem, quam
Luthers vantopere ridet in Theologis? Nimiram na¬
tura fenfufque communis, è quo mirum quam excidit
Lutherus, dum undiquaque captat fuo dogmati ni¬
mium adamato patrocinium. Et tamen qui fic loqui¬
tur pueris, minus ridicule faciat, quam Lutherus qui
hoc tribuit omnibus Dei preceptis. Nam ille quæ¬
dam præfcribit quæ progreflu remporis fieri poffent.
Deus, fi Lathero credimus, ea pracipit qua nullo
ftudio, nullo temporis fpatio queant perfici, ne
Spiritu quidem in nobis operante : cujufmodi leges
nullus adhuc tyrannus tulife legitur, neque quif¬
quam legum nomine dignaretur : ac fententiam tam
abfurdam, & tantopere pugnantem cum fenfu com¬
muni, quem Lathervs facit judicem Scripturarum , tri¬
bus verbis approbat è Panlo decerptis, Per Legem cos
gnitio peccati: quaſi Lex ea præfcribens, quæ ficri pof¬
{unt , non oftendat peccatum improbis, ut vel me¬
tu pœnæ abftineant a fcelere, quo vel minus fint no¬
centes, vel cerre minus noxii, vel fi non abflinent,
careant excufatione : bonis, ut vitatis malis expetant
honeſta.
Pofteaquam aperuit fbi viam expeditam difcutiendi
quicquid adfertur è facris Litteris, eadem bipenni fol¬
vit que profert Diatriba ex Deut.'tertio & trigefimo:
Verba, inquit, imperativi modi, & teſtimonia citata,
alind probant quam ipſe propoſuerat. Propoſueram li¬
berum arbitrium nihil poffe fine gratia, & hac do:
cent illud omnia poffe, ac fe folo, ut Lutheranice
dicam. Hujufmodi naenie nobis tota hac difputatio=
ne perferenda funt. Quare velim te femel meminiffe
| leÆor, meam Diatribam propofuifle varias opiniones
| non rejectas ab Ecclefia: & im difputando non refpicio
tantum ad unam : nec hoc hîc proprie agitur, ut illam
probem, cui in fine teftor me potiflimum herere, fed
ut Luthero telum è manibus excutiam, per Scripturas
quæ tribuunt aliquid libero arbitrio, five plus juxta
quofdam , five minus juxta alios: nam in hoc variant
etiam Orthodoxi. Utcunque horum quifque rapuit
Scripturam, certe hoc efficimus quod volebamus, ni¬
mirum declarare falfum efle quod Lutherws affeverat,
ex Litteris facris nihil aliud doceri quam nullum efe li¬
| berum arbitrium. Jam cum ipfe fuas Scripturas impu¬
| dentiffime torgueat, fi ego viciflim meas torfifiem ad
viétoriam, duntaxat inter pugnandum, ut oftenderem
Scripturarum loca cum locis in {peciem pugnare, quo
collatione fata poflint in concordiam redigi, quid ab¬
furdi feciflem, præfertim cum id & profefla fit, &
præftiterit Diatriba ? Adeo-ne rudis eft difputatoriæ
palæftræ, ut nefciat difcrimen inter pugnantem & do¬
centem inter argumentantem & pronuntiantem ? Quo¬
ties divus Thomas colligit hunc in modum. Joannis vi.
| dicit Dominns: nifi manducaveritis carnem filii homi¬
| nis, & biberitis ejus fanguinem, ergo hoc fucramentum
eſt de neceſſitate ſalutis. Ex Scriprura produ&a falfam
| colligit fententiam, nonnunquam blafphemam, & a¬
| gnofcimus jus bujus palæftræ. Mihi fine fine Lutherns
| exprobrat meas JmQoews, imo ne meas quidem , fed
quas depravatione jam fecit fuas. Quod f maxime in¬
ter pugnandum hoc agens, ut quocunque modo tela
excuterem adverfario, eumque vinciam, abfurdis epi>
| phoris fuiffem ufus, nihil alienum à confuetudine Theo¬
logorum feciffem. Nunc in meis verbis nufquam eft
illatio, Cut toties tam fcurriliter infultat, liberum ar¬
\bitrium omnia poffe fine gratia, & fe folo. Ubi
| Latherns didicit cam Dialecticam: poref, ergo per fe
| po¬