bent {e gratia, aut gratiam acceptam negligunt, fibi
debent imputare, non Deo, quod pereunt. Ex illis
igitur quantumlibet imbecillibus arbitrii viribus de¬
claratur juftum Dei judicium. Quemadmodum feri¬
bit Augaffinus in Epiftola ad Valentinianum : Si non
eſt , inquit, Dei gratia, guomodo falvat mundum?
Er fi non efè liberam arbitrium, qaomodo jadicat Dem
mundum ? Nimirum hoc illic agit Ecclefiafficas,
ut demonftret homini non effe caufam , cur in
Deum conferat fua mala. Quemadmodum autem ne¬
gandum non arbitror , quod Deus quædam præcipit
interdum, non addita gratia, aut etiam fubtracta gra¬
tia, quo commonftret homini, quam nihil poflit abf¬
que gratiz preefidio : ita juxta -dmbrofianam opinio¬
nem generaliter nemini negat gratiam præftanti quod
in ipfo eft, nec fubtrahit eam cuiquatm , nifi qui gratia
defuerit. Pracipere autem malis, nec addere gratiam ,
indurare eft. Neminem autem indurat, nif merita præ¬
ceflerint , ut peccatum, quod accrefcit ex rebelfione ,
ita fit peccatum, ut & poena fit peccatis prioribus de¬
bita. Itidem probabile eft, Dei gratiam iis maxime
paratam effe, qui juxta naturæ legem pro fuo modu¬
lo benc vixerunt: etfi Deus nihil non poteft, tamen
neminem adhuc legimusab co converfum , qui deftinata
malitia peccarit: nam in Paz/o judicii fuit error, non
affectus, coque dicit, Zgnorans feci, Ó ideo mifericor=
diam confecutus fum. At Alexandrum, Hermogenem &
Phygellam non legimus refipuiffe. Et Marhet x. ju¬
bet Apoftolos ingreffos Euangelii prædicandi gratia ci¬
vitatem, exquirere quis fit in ea dignus: non me fal¬
lit hoc Auguftinum referre ad eleCtionem Dei, fed quo¬
modo Apoitoli difcent hoc ex altis civibus, an electi
fint, nec-ne? Equidem arbitror hoc ad vitam fine ma¬
litiam a&am referendum , tametfi non fine peccato.
Ad hæc credibile eft, illam apud Corinthios, qui patris
uxorem fibi adjunxerat, vel errore peccafle, quod cre¬
diderit licere, vel carnis infirmitate faperatum. Arbi¬
tror enim illam mulierem fuiffe novercam ei qui duxe¬
rat eam patre defunéto. Hanc autem regulam oftendit
Auguftinus , ut quoties legimus , Tndørabo illins cor ,
aut fedaxi Prophetam illum, tradidit illos Dens in repro¬
bum fenfum, intelligamus mala merita preceflifle. Jam
ut rejiciamus opinionem recentiorum , tamen prima
deflexio ab innocentia per baptifmum gratis collata,
fluxit à libero arbitrio, per quod homo fe poreft à gra¬
tia avertere. Imo dicet Luthervs, a fubtratta gratia.
Verum, fed ut fubtraheret fefe gratia, liberum arbi¬
trium alio fe fleétens caufam dedit. Nec enim Adamy
opinor, ideo lapfus eft, quia fubtraxit fe gratia, fed
quia per liberum arbitrium alio fe vertit quam debuit.
Porro an Adam potuerit abfque nova gratia, perpe¬
tuo carere malo, an potuerit proficere, an vitam adi¬
pifci æternam, excutere fuper his Scholafticorum opi¬
niones, non eft hujus loci, præfertim cum hæ non
confirmentur evidentibus Scripturarum teftimoniis.
Jam quod fcripfit Paulus, per Legem cognitio peccati,
dubium non eft, quin accipiatur de Lege precipiente,
cui non adeft gratia. Agit enim illic adverfus impios
Judæos, qui contemta gratia, fidebant operibus Le¬
gis, quam tamen non obfervabant. Probabilis autem opi¬
nio nufquam ſeparat praceptum è gratia, fed ita, ut
nihilo minus fuas partes agat liberum arbitrium. Bonis
igitur prelucet Lex, quafi vie monftratrix : errantes
fimpliciter, addita gratia , revocat in viam; malitiofos
& obftinatos magis indurat , ut intelligant aur fi ipfi
excæcati nolint, faltem alii perfpiciantillos fuapte cul¬
pa, juftoque Dei judicio perire. Hæc multum abfunt
ab opinione Latheri, qui diceret nec Joannem Bapti¬
flam, nec Virginem facratifimam Jefu matrem , quan¬
tumvis gratia locupletatos, ullum Dei preceptum ferva¬
re poffe. Si Pelagiw ex hoc loco flabilit errorem ſuum, ni¬
hil facit novum , faciunt idem peftilentiores hoc hæreti¬
ci, nec eares officit Orrhodoxorum fententia. Ert licet
diverfæ multorum opiniones certatim fingulæ pro fe ra¬
quod flatuunt liberum arbitriam aliquo modo: fimul¬
que fubvertunt Lutheri fententiam > qui nufquam reci¬
pit ullo paŝto liberum arbitrium, nifi quod nunc com¬
mentus eſt fatitium quoddam in rebus inferioribus,
in quibus regnat homo : quod tamen rurfus deftruit,
cum ait hic etiam omnia nutu Dei geri. Ad hæc fiva¬
riantes Interpretum fententiæ tradunt hæreticis Scri¬
pturæ locum, ut veluti vacuum occupent, accidit hoc
in plerifque locis, ut aliqua in parte diflentiant. Quod
fi quacunque varietas interpretationis abrogat auctori¬
tatem Scripturæ, femper erit hæreticis in manu varic¬
tatem inducere, fecus interpretando, quam quifquam
aliorum fuerit interpretatus, quemadmodum hîc facic
Lutherus. Sed multo etiam iniquius eft, ex Interpre¬
tum variantibus fententiis fic rejicere Scripturæ tefti¬
monium, ut qui rejicit, fibi velit Scripturam habere
pondus, cum & ipfe variet à cæteris, nifi-certa, per¬
fpicua, ac vehementer communita rationibus afferat.
Poftremo qui variant, variant in aliqua parte, Lurhe¬
ras in totum diffider; & ibi multi confentiunt Ortho¬
doxi, hic nulli præter paucos, ab Ecclefia communi¬
que {fenfu rejećtos. Quo vero videatur argutior, an¬
notat &illud, ex his Ecclefaffici verbis confequi , etiam
fidem effe in hominis poteftate, cum ea fit rarum &
fingulare donum Dei. Si fingulare vocat eximium , no¬
bifcum facit. Quod autem Paulus fcribit-non omnium
efe fidem, arguit hominum malitiam, avertentem fe¬
fe ab Euangelio , velut à luce oblata gratis omnibus.
Itaque quemadmodum hoc donum nulli negat divina
benignitas, nifi qui repulerit: ita nulli fubtrahit, nifi
culpa poflidentis offenfus aut ob peculiarem caufam ad
tempus, ut lapfus hominis vertatur illi non ad exitium,
fed ad virtutis incrementum. Quanguam quorfum hee
adfert Latheras? Non enim loquitur illic Sirach de do¬
no fidei juftificantis; fed de obedientia, quam vel na¬
tura conditus conditori, vel ex pacto redemtus debet
redemtori. Eft autem mutua fides promittentisac pro¬
firentis. Sic itaque loquitur.Deus: Si tu praftiteris fi¬
dem in fervandis mandatis, ego præftabo fidem in pro¬
miffis, ut autem præftes, partim tui eft arbitrii. Et
ad hunc modum nugatur ifte, qui folus in loco apte
concinneque citat Scripturas divinas, jugulatque Dia¬
tribam fuo gladio. Porro quod addit in hominibusple¬
na poteftate regnare Satanam, fi de impiis loquitur,
& fi non recipimus opinionem Scholafticam , nemo
dicit talem poffe converti fine præfidio gratiæ: fi de
juftificatis per fidem, aut mentitur Lørtherzs , aut men¬
titur P44/4s Rom. v. Ubi antem (uperabundavit delittum,
fuperabundavit & gratia, ut ficut regnavit peccatum ix
moriem,ita & gratia regnet per juftittam in vitam eter¬
nam, Wifi forte perfricabit faciem, dicens in codem
homine regnare Saranam & Spiritum Chrifti , quanquam
hoc ipſum plena poteftate, Lutherica eft hyperbole. A¬
liud eſt eſſe peccatum in fanctis, aliud regnare. Jam enim
Chriſti morte juftificatis fcribit Rom. vr. Non ergo regnet
peccatum in veftro mortali corpore, ad obediendum cons
cupifcentiis ejus. Per obedientiam cnim admittitur re¬
gnum peccati, quo recepto , definit regnare gratia.
Tantum autem abeft, ut in juftis regnet Satanas, ut
in impiis etiam divina bonitas temperet illius tyranni¬
dem. Proinde fatis impudenter hic colligit Lerberzsy
locum Ecclefaftici ne tantalum quidem facere pro li¬
bero arbitrio, quin potius non alio loco magis deftrui
liberum arbitrium. Agnofcis hominis hyperbolen , quam
|tamen admiror non ultra provectam. Quicquid autem
| convitiorum hîc congeffit in rationem five humanam
| fapientia >in miferam ac ridiculam Diatribam, eadem
opera congeffit in Eccleftz Doétores, Ambrofium ,
Bernardum, {peciatim in Auguftinum, qui cum alias
frequenter, tum libro ad Valentinum de gratia & libe¬
ro arbitrio Cap. 11. ac deinceps aliquot , ex hujufmodi lo¬
cis afferit effe liberum arbitrium. De mandatis enim fic
loquitur, Quomodo jubet, fi non eft liberum arbitrium?
Citat ex Plalmo, In lege Domini volantas-cjus, colli