Sr
in nobis, nos nihil agere : imo noftra voluntas, fimul
& agit, & agitur:agic nature viribus, agitur ab auxi¬
liante gratia. Ergo ch aliquid pure noftrum in opere
bono? Refpondeo. Si noftrum dicis, pro quo nemi¬
ni debemus gratiam, nihil eft poftrum in bencfactis.
Quid ita? Quia quicquid funt aut poffunt nature vi¬
res, €x Dei dono profectum eft. Ergo nec optare bo¬
na, nec urcunque velle poffemus abfque gratia? Jam
diftinsit ebria Diatriba gratiam gencralem , pis cum
impiis communem, à gratia juſtificante, five ad joii- |
tiam invitante.
Ventim hac toties cum: recinam, tamen Letbero
furdo canitur fabula, ut ipfe videatur fomno profun¬
gnopere videatur Dialeéticus » profert inauditum fo¬
phitma: Ex his verbis, {i volueris, qaoniam conditiona¬
kis eft fermo , colligo hominem aliguo patto poſſe velle &
nolle. Nam Fareconfidti docent conditionem adjellam,
qua praftari now poffit , irritare contrattum , veluti fî quis
dicat, Dabo tibi hune equum, {i ipfe dixerit fe velle
tuum elle : Ergo, inquit, ex eodem fonte manat dulce
& amarum? An ſobrius erat Lerherus cum hæc char¬
tis fuis illiniret ? Ubicunque apponitur conditio, ibi aut
res eft anceps, aut dubia loquentis fententia, aut u¬
trumque. Dacarm te fi virgo es. Res certa eft, fed
dubius eft qui loquitur. Addico tibi fundum, fi pecu¬
niam ante proximas calendas nemeraris, hîc & res &
loquentis animus anceps eft.’ Sed ineptus effer fi qui
feiret illum aut nolle, aut non pofle præftare condi¬
tionem, contractum perageret, teftesac ftipulationem
adhiberet, tabulas obfignaret, arrham acciperet, daret¬
ve. Sed Dei loquentis animus anceps effe non poteft.
Non igitur præcipit , quæ fimpliciter fieri non pof¬
funt. At præfcit futurum, ut quidam nolint: fed Lex
in commune fertur omnibus, ut qui Legi paruerint,
laudem ferant , qui parere noluerint, videantur digni
fupplicio. Quid autem fi ex codem verbo fequatur vel¬
le & nolle? Qui dicit, f vis, diftede, nonne facit. illi
liberum {i velit manere? Cum cadem animi pars expe¬
tat honeſta , & refugiat contra, an prodigium eft ex
eodem fonte proficifci velle & nolle? Nonne eadem
ratio probat, & improbat ? Nonne cadem animi vis
odit & amat? Jam quod huic annectit nugamento tale
eft ,,ut pror{us non intelligam. Nec enim congrait
huic loco, & videtur omnino fine mente dictum. Aat
inquit, Diatribam appellans, & 4 magis rides hic ho¬
minen, gua dicis eum poffe fervare, qua non poteft velle
nec optare, Omitto quod hic ne non fit hyperbolus,
ficut antea addidit “bere , nunc addit optare. Si me
urges cadem opinione; ficut homo poteft velle , ita
poteſt fervare pracepta. Non poteft efficaciter abfque
gratia, quemadmodum nec preftare julla : fed ità gra¬
turæ viribus. Hac chorda fine fine oberrat Lutherus,
non poteſt abfque gratia, ergo fimpliciter non poteſt. SIS
militer & quod in fine dico , pronuntians opinionem
que mihi vero proxima videtur, ad id torquet, quic¬
quid tota argumentatione, quæ nunc ad hanc, nunc
ad illam ſpeétat , ſparſum eft. Er hic locus homini
gloriofifimo vifus eft etiam ovatione dignus; Sic, in¬
quit > fequela & verbis fapientia faa capitur ratio, st
nefciar quid aut de quo loquatur. Nif quod ir
eft liberum arbitrium talibus argumentis fefe mutno de¬
vorantibus G conficientibus defendi, quomodo Madiani¬
te mutuis cedibus fefe perdidernnt, &c. Miror fi hic
Lutheras, His nec illa frigidiora fant quibus in Scho¬
lis ladunt pueri: Z2us arrodit cafenm, mus eft (yllabay
ergo fjllaba arrodit cafeum. Nec interim perpendit,
quod in tra&andis Scripturis, quibns illum oppugno,
di coner etiam illud extorquere, quod in fine remitto,
jus hoc eft pugnantium. Sedin promtu eft aliud ter¬
ribile telam : Ecclefiafticus non dicit fi habueris fludium,
vel conatum fervandi y qui non adfcribitur viribus tuisy
fed fc dicit, fi volueris fervare mandata, fervabunt te.
Eſto. Ergo nos, inquit, snferem , igitar poreft ferva¬
re mandara. Fateor, Toram igitar plenitudinem poten
Latis fervandorum mandatorum ci tribuimus. Cut ita?
Alioqui rideret Ecclefia/ticus hominis miferiam, fi fer¬
vare juberet que {ciret illum non poſſe fervare : nec
fatis effet adefle conatum & ftudinm, ut effugiat fuf¬
picionem irrifionis, nifi fervandi vim illi inefle fignifi¬
caret. Refpondeo, Vim aliquam ineffe fignificat o¬
mnibus, plenam vim Lucherus hyperbolus hyperboli¬
cãs addidit de fuo , more ſuo. Eft aliquid in nobis,
fine quo non affequimur falutem. Hoc exigit conditio
præcepti, reliquum Deus de fuo promifit. Si Cæfar
edicat, qui transfugerint ad me, tuebor ab hoftibus,
non poterant tranfire, nifi Caefar feciffer poteftatem ,
nec transfuge forent tuti ab hoftibus, nifi Cæfaris præ¬
fidio , interim & ipfi militantes. Quid imputabunt fibi
qui transfugerint, aut cui imputabunt exitium fuum,
qui non transfugerint præbita facultate? An hic Cæfar
dicetur illos irridere ? Ubi voluntas humana pro fuis
viribus agit, cum operante gratia, ibi nec conatus eft
inanis , imo neceflarius , nec ineĥ illis plena facultas
retinendæ falutis. Hoc genus argumentis velut præ¬
ftigiis undique fcatet Larherns, quee terrent confpecta
eminus, propius infpeéta, mera {unt deliramenta. Sed
hujufmodi multa preterire conor, ne liber nullum ha¬
beat finem, fi ad loquaciffimas illius nænias, quibus
ille {catet ufque ad naufeam vomitumque , ftudeani
refpondere. Nihil autem agit Lutherus , diftinguens
conatum & ftudium feryandi à fervando, cum utrum¬
que fit altert conjunétum: qui alterum negat, utrum¬
que negat : qui alterum recipit , recipit utrumque.
Quifque fervat, non fic fervare intelligitur, quemad¬
modum fecuris fett, volente & agente fabro, fed fuam
actionem actioni Numinis accommodat. Er tamen
hoc, quod ex Ecclefiaffici verbis colligunt Pelagiani y
probabilius confequitur, quam quod colligit Lutherus,
liberum arbitrium effe nomen inane fine re, neque
quicquam agere vel in bonum, velin malum, fed o¬
mnia fimpliciter in nobis agere Deum , abfoluta ne¬
ceflitate, five fpećtes generalem atum prime. caufee,
five gratia peculiaris energiam. Hanc impiam, ftul¬
tam & infanam opinionem fi telum, quod prebet Ec¬
clefiafticus, excutifet € Latheri manibus , non fine cau¬
fa citaflem hunc locum , idque pugnanti fatis effet :
reliqua debebant alias tranfigi.
Quod fi locum Ecclefiaftici Pelagiari derorquent
huc, ut exclufa gratia totum tribuant libero arbitrio 5
mea nihilo’ magis refert, quam quod Lutherus per hunc
locum depravatum, in totum fubmovet hominis libe¬
rum arbitrium in his quæ faciunt ad falutem. Ego
cum Azg4ffino gratiam jungo cum libero arbitrio, fic
tamen ut gratiæ totum adfcribatur, {i fuccefferit. Sin
minus , per non accommodatum ad gratiam liberum
arbitrium hofno jufte damnetur. Hoc enim eft quod
hic agit Eccleſiaſtici, ut excludat impium murmur ho¬
fuaviflime plaudit, etiam ubi fultifime rem geffit.
Won talibus arancarum telis capitur ratio, fed irretiun¬
iur mufcæ ftultarum cogitationum: nec hic ullæ n
Fationes, que fe mutua cæde conficiunt, e ipfius
argamentis efl ingens armatorum exercitus € eee
natus, qui fe mutua cæde perimunt.. Quid enim ha¬
bet hic Lutherws nifi voces duas, fed nudas, cum ego
ñonnihil addiderim : Zn» fine , inquit, dicis hominem,
fic finxerit hominem, ut non poffit non peccare. Quod
{i per hunc locum prorfus tollitur liberam hominis ara
bitrium, aerem verberat Ecclefafficw , & in ftultitiæ
crimen, quod apud Rhetores turpiffimum eft, incur¬
rit, ea loquens, qua non folum nihil faciunt ad id
quod agit, verum etiam officiunt caufæ: Nihil refert,
inquit, #trum in wotum tollas liberum arbitrium, an vie
riculas tribuas inefficaces. MManet enim irrifio precipiene
{is, minitantis , & pollicentis. Imo plurimum refert.