Page 63 [63]
Rom.
111,
1353 HyPERASPIST AE
Omue os obftruatur, totdfque mundus (ubjelus fiat Deo,
Et tamen inter Judaos Chrifes reperit alienos ab his
criminibus quæ commemoravit. Sed tanta paucitas)
non excludit generale proloquium , juxta Scripturæ |
linguam , atque etiam jüxta vulgarem loquendi con¬
fuctudinem. Gentium impietas erat in aperto. Ve¬
stim fimul atque Paz per Scripturas docuiffet, Ju¬
dæorum quoque gentem effe corruptiflimam, fubjecit
quod modo recitavi, «4 omne os obſiruatur , & omnis
mundus febditus fiat Deo , ac mox univerfas orbis naf
tiones compleétens , omnes , inquit , peccaverant, &
egent gloria Dei. Atque in his ipfis, qui jufti habeban¬
tur, quoniam non vacabant culpis levioribus, non e¬
rant jufti coram Deo, quemadmodum ait, Quia ex
operibus Legis non juffificabitun omnis caro coram Deo.
Deus enim perfectiorem quandam requirebat juftitiam,
quam hominum infirmitas per Legis pracepta non va¬
lebat affequi. Proinde detractum eft aliquid Legis o¬
neri, & acceflio facta elt gratiæ per mortem Chrifti :
& gratia, quæ prius veluti latebat in paucis Judæis,
uberius effufa eft in univerfum terrarum- orbem. Ita
fastum eft, ut per Legem non tantum fit agnitio pec¬
cati, & cx agnitione vindiéta , ex vindi&a cxitium,
fed ex addita gratia, gratpita peccatorum remiffio, &
Legis facilior obfervatio. Quod enim facit homo in
homine formando, idem fecit Deus in formandis fe¬
culis. Ab imperfeétis orfus paulatim venit ad perfe¬
&iora, è carnalibus , ut loquitur 244/45, ad fpiritua¬
lia. Cæterum elementa ,quæ traduntur rudibus; non
hac tantum fpeétant, ut qui difcit, agnofcar fe nihil
fcire , fed ut paulatim pertingat ad perfectam fcien¬
tiam. Et interim dum in elementis verfatur, collau¬
datur , aut certe toleratur à præcéptore pro ratione
temporis , donec profecerit ad cxadtiora, Ita Deus
quam diu voluit Judæos effe fub pædagogo Lege, bo¬
ni confuluit illam qualemcunque juftitiam, quam Le¬
gis obfervatio potuit. Aft poft Euangelii proditam lu¬
cem, poft effufam largiffime gratiam exegit perfectio¬
rem quandam juftitiam, quam Lex illa non preftitit,
fed tamen huic præparavit, non hoc tantum quod! pro¬
deret peccatum, verum etiam quod a multis fceleribus
coercuit , quod ad aliquem juftitiæ gradum provexit;
perinde quafi pædagogus fuo funétus officio, Philofo¬
pho majora docturo traderer adolefcentem. | Plus igi¬
tur exigitur ab iis qui facilius præftare poflunt ardua,
id verum eft, quod quidem attinet ad nos , in quos
incidit adventus gratia. Cæterum quod ad tempora
pertinet; qua præceſſerunt Buangeli predicationem,
quam multiplex fuerit Legis ufus, jam docuimus. Gur
igitur Panlus Scripturæ teftimonium, Omnes declina¬
berant, ſimul inutiles fatti ſunt, & cerera, que divers
fis ex locis contexuit , torquet citra exceptionem in
omnes Judæos? Scio quofdam hic allegare confuetudi¬
nem divine Scriptura, que cum mundum , populum,
aut fi quod eft aliud congregationis nomen, dividit in
duas partes, in utrifque fervat Generalitatis enuntia¬
tionem. Velut cum foannes ait, Et mundus eum non
cognovit „hoc dicere videtur, quod totus mundus igno¬
taverit Chriffum. Quod autem illic non ufurpat wun¬
di vocabulum pro mundanis affectibus, quemadmodum
alibi, 70s de mando non effis, declarant qua præcedunt
DiaTRIBES Lib. IL 1354
A|& ill pronuntiationes indefinite ; velut illa Pauli,
Pradicamus Selim Chriftum. crucifixum ; fudais quidem
{candalum , Gentibus autem fealtitiam. Videtur enim
de univerfis loqui, cum de plerifque fentiat. Exem¬
plorum hujufmodi cum immenfa vis fit in facris Vo¬
luminibus, aut ejus partis univerfitarem accipimus, de
qua fentit Scriptura, aut per hyperbolen de omnibus
di&tum accipimus, quod in plerofque cadit. Qua ra¬
[tio mihi fane magis probatur hoc loco. Quod ipſum
| tamen bifariam interpretari licet, ut vel ad partes uni¬
(verfi, vel ad Gngula quæque, quæ comple&itur vox
{ generalis, refpiciamus. Veluti civitasconitat ex duobus
[hominum generibus,, Ecclefiaftico & profano : Eccle¬
B fiaflicus comple&itur Epifcopos, Presbyreros, Diaco¬
(nos; &c. Profanus Principem, Præfeétos, Senatum,
Magiftratus, ac plebem. Regnum item conftat Pro¬
vinciis & Civitatibus. Cum igitur totam civitatem
corruptam dicimus; non utique fentimus fingulos ho¬
mines efle corruptos, fed vel nullum ordinem effe fin¬
cerum , vel maximam hominum partem corruptam.
Sic & totam domum corrwifle dicimus, cujus pleræ¬
que partes fic corruerunt, ut fit inutilis. Sic intelli¬
gendum arbittor, Ze in Orbem univerfum , pradicate
Enangelinm onmnt creature. Nullus Apoftolorum per¬
agravit Orbem univerfum , quod tamen jufl funt face¬
re. Hæc hyperbole tempeftiva fuit hoc loco, quo
fumma vehementia deprimenda erat fiducia Legis, &
attollenda vis gratiæ. Ita mundus omnis fubjectus eft
Deo, dum agnofcit peccatum fuum , dum nulla eft
mundi pats pura a peccatis, dumque plerique mortales
Legem Dei tranfgreffi funt. Sic & omnes Judzi dicun¬
tur declinaffe , quod apud illos & Sacerdotium , &
Presbyterium , & Pharifæi cum Scribis, & populus
Maxima ex parte defciviffent è vera juftitia. Siquidem
& probabile eft, & à doćtis viris propofitum, eo tem¬
pore venifle Chriffam ; quo tum apud Judæos tum Gen¬
tes ad fummum malitiæ gradum proceflit humanum ge¬
nus. Ha res fatis inclaruit in Judais tanto confenfu,
tamque pertinaci vefania Chriftum infectantibus ufque
ad crucem. Cur autem- hunc tropum malim , quam
cum qui nonnullis magis arridet , ut omnis univerfira¬
tis vocem,ad unius partis confummationem feferamus,
hoc'eft, ad omnes malos, duabus potiffimum caufis
commoveor. Piimum frigidior fermo videtur, fi quis
dicat , inter impios nullum effe qui requirat Deum.
Quis enim nefcit impios impios efle, & pios pios? De¬
inde fenfus hic non perinde conducit ad hoc; quod hic
agit Apoltolus. Nam illud agit, ut omnes prioribus
diffilos, pertrahat ad Euangelii gratiam. Quod fi di¬
ftinxilet pios & impios, quifque fibi blanditurus erat,
velut inter pios numerando. Verùm ad detrahendam
univerfis inutilem fiduciam, generali proloquio com¬
plexus eft omnes; ne numerofifima impiorum turba
fuffragaretur rariffima bonorum paucitas : quanquam
nec hi fic erant boni, ut omni vacarent malo; & qui
vere boni funt ; etiam levém culpam pro magna fibi
patiuntür imputari. | Cum his igitur non erat Apofto¬
lo luéta. Cùm agmine malorum certamen erat. Jam
juftitia, quae Gentibus ac Judzeis fufficiebat ad falutem,
‘ante proditum Euangelium , ca non fufficiebat poft¬
| quam ejus clariffima tuba per univerfum Orbem. perfo¬
©
D
E
continenter, In mundo erat; © mundus per ipfum fa¬
us eſt. Simile eft quod Cap. nr. dicit Joannes Baptis
fla, Er reffimoninmejas nemo accipit. Atqui jam [efs
habebat difcipulos, qui receperant ipfius teftimoniuo.
Trem Efaie.xvt. Et veniet omnis caro, ut adoret coram
facie mea, dicit Dominus. Simile huic eft quod habe¬
tur Fohelis 11. Et erit pof boc , Ejfundam a
meo fuper omnem carnem. Rurfum Pfalmo cxLIv. Ala
levat Dominus omnes qui corruunt, & erigit omnes eli¬
fos. Tale eft & illud Paali Philippenf. 1r. Omnes quae
fua funt querunt; noa qaa Jefa Chrifti. Et Phalmo xm.
quem locum hic citavit Apoftolus, Omnes declinave¬
runt, fimul inutiles facti funt, non off qui faciat Mi
non eff ufque ad unum. Gencralitatis fpeciem habenti
\muerat, plus enim jam exigebartur ab his quibus plus
erat datum. Itaque factum eft, ut qui prius erant pro
ſua portione juſti , jam ferent injutti, nifi confuge¬
lrent ad Euangelium. Nec mihi quidem neceffe vide¬
F tur, ut ad hunc locum explicandum originale pecca¬
‘tum accerfamus. Quadrat enarratio, etiamfi de malig
[hominum moribus & affectibus interpretemur, qui pa¬
rentes primos delinquendo referunt, quod ante Chri¬
ftam adeo faciébat maxima pars mortalium , ut non
[folum per omnes mundi nationes impune regnaret ma¬
'litja , verum etiam apud Judæos rarum eflet invenire
juftum. Nec defuerunt Orthodoxi; qui locum hune
cum his quæ differit Capite v. interpretati funt de com¬
miflis hominum, non de peccato. quod vocant origi¬
Qq qq 3 nis,