Page 57 [57]
1341
pertinent ad hominem primum conditum, nec facinnt Pro | A
libero arbitrio, cum nulla fiat mentio de Praceptisy pro¬
pier qua exigitur liberum arbitrinm. ra Lutherus. Quid
hac colleétione impudentius? Prior erat creatio, Mox
fucceftit præceptum. Quid igitur mirum, f hoc prio- |
te loco commemoratur, quod re ipfa prius crat? Gon- |
didit hominem cum voluntare, fimul & ad bonum &
ad malum. libera, mox lege propofita docuit quid effet
expetendum, quid fugiendum, & ad electionem boni |
provocavit promiflo premio, à malo deterruit minis!
{upplicii. Quid fi Deus homine condito, nullam præ¬
fcriplifict legem, an ideo cariturus erar libero arbirrio ?
Angelis nullam legem legimus cffe preefcriptam, & ta¬
men per liberum arbitrium quidam: defciverunt, qui-| B
dam perftiterunt. Hic cum nihil omnino fit, vel ob¬
ſcuri vel abfurdi, tamen Latherus perinde quafi com¬
pulfus inexplicabili neceffitate, gignit nobis novam in¬
terpretationem , hactenus a nemine fomniatam , fed
adco duram. ac detortam, ut ipfe fenfus communis fta¬
tim rejiciat. Quin hic totus Lazhers fermo fic jacet ac
friget, ut hee fcribens nec fibi videatur placuifle. No¬
tara eft olim 24. Callidizin {ermone atroci frigida actio,
& audivit a Cicerone: Wifi fingeres , non fic ageres. Et,
Ifa fi vera effent, fic abs te dicerentur? idem ftatim
fuccurit hîc le&ori: nifi fingeres, Luthere, non ficdit
putares. Proinde non alienum fuerit ipfa Lutheri verba
fubfcribere, quod Liber ejus forcaffis à multis legi non |
poterit, ob Principum interdiéta. Sic habet Jocus: |
Primo dicir, (Deus conftituit hominem ab initio) bic
de creatione. hominis loguitur, nec adhuc guicquam vel
de libero arbitrio, vel de preceptis dicit. Sequitur
(& reliquit cum, in manu, confilii fui) Quid bic?
C
1342
| tere Lutheri commentum? Agit enim illic Sirach ad¬
verfus eos, qui peccata fua rejiciebant in conditorem
Deum, qui tales finxiflet homines. Præcedunt enim
hac, Non dixeris, per Deum abeft, five ablum, five
receffii nam Greece eft déatslu, que enimi odit, ne fea
certs: non dicas, ille me implanavit , id cit, feduzit:
nam Greece ett emadvucey. Non enim neceffarii [ent ei
homines impii. Omne exfecramentum erroris odit Domi¬
nas, & non erit amabile timentibus enm. Er fequitur
continenter: Dens ab initio conftituit hominem > & re¬
liguit eum in manu confilis (ui. Pulchre vero coherent
cum his qua contorquet Lutherzs, Nolite Deum face¬
re audtorem malorum: nam ille odit omne malum, fed
condito primum homini dedit dominium in res inferio¬
res hujus mundi, ut de his ftatuerer qua veller. An
potius hoc ratiocinatur Ecclefiafticus, hominem fiquid
peccat, fibi debere imputare, non Deo, qui hominem
condiderit cum libera voluntate: ne vero prætexeret
ignorantiam divine voluntatis, lamini nature adjecit
mandata, nec hoc contentus, ad benefaciendum invi¬
tavit fummo præmio, nimirum vite, deterruit extre¬
mo fupplicio, videlicet mortis. Nam quod Augufti=
nas , hunc locum citans, aliquoties addit , creavit homi¬
nem retium, unde fumferit nefcio, quanguam non ab¬
erravit à fenfu, Non hic excutiam quod Luzherns ho»
mini tribuit liberum arbitrium in adminiftrandis rebus
inferioribus , cum alibi docuerit nos, omnia fimpliciter
abfoluta neceffirate geri, & caufam adfert infallibilem
Dei prafcientiam, & omnipotentem Dei voluntarem:
atqui hrc etiam Angelis adimunt liberum arbitrium,
& adigunt ad rerum omnium neceflitatem. Si Dei in¬
fallibilis preefcientia, & immutabilis voluntas in cau
«dn liberum arbitrinm adftraitur % At ne bic quidem fit
mentio de praceptis, pro quibusliberum arbitrinm exigi¬
tar, nec quicquam de hac re legitur in creatione homi¬
nis, Si igitar aliqaid pet manum confilii intelligitur ,id |
potins intelligitur, quod Geneſis primo & fecundo, 24
conftiturus eft dominas rerum, at in illis libere dorina¬
retur, ut dicit Mofes, Faciamus hominem, qui præft
pitcibus maris. Nec aliud ex iffis verbis evsnet poreft.
Ibi enim homo potnit in rebus fuo arbitrio agere, ut fibi
fubjetlis. Denigue hoc vocat hominis confilium velnt aliud
a Dei confilio. Poft bac vero ubi fic conftitutum & reli¬
um hominem in manu confilii (ui dixerat, profequstur.
Adjecit mandata & præcepta. dd quid adjecit? Nem¬
pe ad arbitriam © confilium hominis , & alira illam
conflitationem dominii humani ſuper res alias. Qaibus |
praceptis ademit dominium una parte creaturarum, par |
ta arboris (cientia bons & mali , ac potins non liberum |
voluit, Adjethis autem praceptis., tum venir ad arbi¬
trium hominis, erga Deum & ca que funt -Dei , Şi vo¬
Jueris mandata confervare , confervabunt te. Hate¬
pus Zatheri verba retulimus, quorum frigus nonne fta¬
‘tim arguit illum hee non ex animo loqui, nifi quod
illi propofitum erat fuo more rejicere quicquid habet
Diatriba. Hic de creatione hominis loguitar, nec adhuc
jit mentio praceptorum , pro quibus liberum arbitrinm exi¬
itar. Tradit dominium rerum in terra degentium. sz
alignid intelligitur per manam confilii , Etiam dubitat,
an his verbis fignificetur aliquid. Et adjecir, inquit,
nimirum ad confilinm & liberum arbitriam. Quidni?
Sed ut materiam liberi arbitrii. Mox adfert fimilitudi¬
nem de conftitutionibus Papa, qua re ille nobis ade¬
merit liberum arbitrium. Tandem hac, inquit, f clara
fatis fant , cum prius affirmarit ex illis verbis nullum
alium fenfum elici pofle: fi non fünt, manet tamenin
fuo fenfu negativo, donec nosdiverfum probaverimus,
quem appellat difficilem & coactum. Hoc Lutheri com;
mento, quod ferrum eft durius, quæ glacies frigidior?
Et tamen perfri&a fronte audet dicere, ex his ver bis,
reliquit eum in mana confilii fui, nihil aliud ne
fe, quam rerum terrenarum domina homini oa
tum. Nihil hic egero, fi proferam Veterum quamlibet
probatorum interpretationem , utetur enim ſuo jure
rejiciendi, At quid fi ex ipfo loco docuero non confi¬
Ip
|
|
|E
F
ct, ut non fit homini liberum arbitrium, cum hæc
fcientia ac voluntas complećtatur univerfa quæ funt in
rerum natura, tum maxima , tum minima, ne in infimis
quidem rebus erit homini liberum arbitrium, fortaffe
ne ipfiguidem Deo, fi Lerbero ratiocinanti credimus:
Deinde perinde loguitur, quafi non poffit homo peccare
ufu rerum inferiorum. Adhoc imaginatur nullum futu¬
[rum fuiſſe locum libero arbitrio , nifi lex intervenifler
j aditringens dominii jus, quafi non fuerit Adam condi¬
is cum lege naturali. Nam hoc Dei praceptum, de
ligno, quod eft in medio paradif non comedes, ad cere¬
monialium naturam pertinet. Neque enim peccatum
crat velci de quocunque ligno, nii Deus vetuifer.
Præterea fic temperat Lutherws fuam difputationem,
quali præcepta Dei tollant ab homine liberum arbitrium
etiam ante lapfum Ade, quod longe fecus habet. Ut
donemus nos per liberum arbitrium nondum liberatos;
Gic enim loquitur Auguftinus, non pofle vitare malum,
& fequi bonum, tamen nullus unquam negavit Adams
potuifle per liberum arbitrium in reétitudine ſua perfi¬
ftere, fi voluiffet. Verùm fallitur , aut fallit potius am¬
biguitate vocum; nam ut interdum licere dicitur quod
poflùmus, interdum quod jure poflumus, ita nonnun¬
[quam liberum aut integrum dicitur, quod eft in pote¬
| ſtare noſtra facere aut non facere, nonnunquam libes
rum effe negatur, quod citra injuriam feri non poteft:
ut tyranno liberum eft occidere civem innocentem,
quod tamen per jura non elt illi liberum. Er qui fidem¬
fuam obftrinxit amico, poteft illum fallere, quod ta¬
men illi non integrum efe dicitur. Hoc igitur liberum
arbitrium, de quo nos hic agimus, quod in hominis
voluntate fitum eft, non excluditur precepto. Neque
enim præceptum efficit, ut non queamus velle face¬
re, quod vetitum eft, fed ut non poffimus abfque cri¬
mine velle. Siquidem Adam accepto precepto non
folum voluit diverfum, fed fecit etiam. Iraque quod
hic inyehit Lutherys de libertate dominii , prorfus
alienum eft ab hac argumento. Nam dominii libertas jus
eft: id adftriétum, nihil detrahit libero arbitrio, quod
per folam’ tranfgreffionem eft imminuram, feu vitia¬
tum potius. Accedit ad hac, cum Lurherus toties fube
moveat liberum arbitrium, propter gratiam auxilian¬
tem homini, fic enim docet nos colligere, adeft gra¬
: - tia