Page 37 [37]
1301 HYPERASPISTAE
dem fuiffe. Quid quod data opera Deus voluit vati¬
cinia de Chrifto non quibuslibet efle perfpicua? quem¬
admodum ctiam in terris prædicari noluit ante mortem
quod effet Meffias, quod fic expediebat ad peragen¬
dum humanæ falutis negotium. Cæterum ubi jam A¬
poftoli nuntiarent ea efle peracta, quæ Prophetæ præ¬
dixerant, tum & Lex collata cum faétis erat diluci¬
dior, factumque eft ut & Lex adftrueret fidem Euan¬
gelio, & Euangelium illuftrarer Legis enigmata. Ni¬
mirum hoc fenfit Perras, qui propheticum fermonem
fimilem facit lampadi lucenti in caliginofo loco, nec
omnia reliqua facit tenebras; cum Paw/as etiam Ethni¬
cis Philofophis tantum tribuat lucis, ut Deum, & hu¬
gus fempiternam, divinitatem noffe potuerint. Omnis
veritas lux eft. Et ab illis plurima vera prodita funt,
qua cum Chriftianorum dogmatibus confentiunt. foan¬
nes erat lucerna ardens, quod praedicaret verbum Dei.
Eadem de caufa Panl4sTheffalonicenfes Mundi luminaria
yocat, quod verbum vite tenerent, at non ideo qui¬
cunque illorum fciebat Grammaticam, intelligebat quic¬
quid eft difficultatis in facris Litteris. Chriftus erat lux
Mundi, fed tamen in eo latebat divina natura: neque
ftatim nos aflequimur quicquid eft in Chriffo. Iftiuf
modi teftimonia fexcenta poteras vel ex indicibus con¬
gerere, in quibus luminis mentio.
Sed his etiam frigidiora que fequuntur: Quid fa¬
ciunt Apoftols, dum (as pradicationes per Scripturas pro¬
bant, an nt nobis tenebras fiuas majoribus tenebris obfca¬
vent? velut notius per ignotins probent? Quando nobis
hic defines ingerere Prophetas, Baptiftas, & Apofto¬
los, de quorum fpiritu nemo dubitat, & quorum eft
facrofanéta aućtoritas? Illi quoniam habebant intus Spi¬
ritum magiftrum, quod erat obfcurum in litteris Pro¬
phetarum explicabant. Nos de tuo tuorumque fpiritu
loquebamur, qui profiteris'nihil effe in facris Litteris
quod tibi fir obfeurum, fi modo Grammaticam tencas :
exigebamufque ut iftius cerzitudinis tua faceres fidem,
quod adhuc fruftra conaris. Chriff#s , inquis , apud Joan¬
nem, jubet Judeos fcratari Scripraras, de ipfo loquentes:
qua fi obſcure ſunt, reddit illos ambiguos. Imo fi nihil
habent obfcuritatis , quid fibi vult illud verbum, forz¬
tamini? Non enim dicimur {crutari Solem , qui eft ex¬
pofitus omnium oculis, fed quod abditum eft feruta¬
mur. Et tamen cum addit Dominus, e enim de me
loqusintur , multum lucis addidit, indicans fcopum pro¬
phetiæ. Sic in Adis docti monitique per Paulum , Scri¬
pturas cum his, que gerebantur ac tradebantur, confe¬
rebant, multa non intellecturi, nifi lucem hanc addi¬
differ Apoftolus. Nos igitur non fecimus cas obſeu¬
ras, fed ipſe Deus fic aliquam obfcuritatem illis ineffe
yoluit, uttamen effet omnibus fatis lucis ad falutem @¬
ternam , fi quis intendat oculos, nec defit adjutrix gra¬
tia. Nemo negat certiffimam veritatem in facris Li
bris, fed ca nonnunquam figurarum & enigmatum in¬
volucris obteéta eft, ut egeat ſcrutinio & interprete,
five quod Deus fic voluerit exercere fimul & excitare
noftram tarditatem, quemadmodum ait Auguftinm : fi¬
ve guod jucundior elt veritas & acrius afficit animos
hominum, cum eruta fuerit, & per tenebras involu¬
crorum nobis cluxerit, quam fi fuiffet oculis quorum¬
liber expofita : five quod thefaurum illum fapientiæ
noluerit quibuslibet proftitutum. Proinde nihil agis,
unum aut alterum locum proferens, qui nihil habeat
obſcuritatis. Deus creavit calum © terram., Hunc
locum proponis ut nihil habentem obſcuritatis. Ne
que enim in verbis eft quicquam tropi, vel ambigui¬
tatis. Ex tamen vides quam hîc quogue fudarint in¬
terpretes, quid hic dicat cœlum, quid terram, & an
ordine crearit fingula, an fimul uno nutu omnia. His
explicatis reftat allegoriæ nubilum, ut Æéeronymus Vo=
cat. Dices, ejufmodi difficultatum cognitio non eft
neceffaria ad falutem: idem fibi volebat fpecus Corycius,
qui tibi ftomachum movit, cum altius {erutamur divi¬
nas Scripturas quam neceffe eft, aut quam pro Capry
noftri ingenii, tum humanæ mentis oculis occurrerc!
DiaATRriges Lib. I. 1302
tenebras, in quibus abftrufa eft eterne fapientia maje¬
ſtas, adoranda potius quam perveftiganda, quod idem
cum ipfe doceas aliis verbis, diftinguens lumen gloriæ
& gratiæ, me docente impium elt, quod te docente
pium. Verbum caro fatum eft. Quid apertius? Ve¬
rùm nobis, quibus explicatum eft myfterium , legat
eadem verba Demofthenes fi revivilcat, non intelliget.
Ac nos quidem Filium Dei fufcepiffe naturam huma¬
nam fcimus & profitemur omnes. Et tamen multa tra¬
tantur circa hæc verba, quomodo folus Filius fufce¬
perit hominis naturam, & quomodo divina natura per
animam humanam in eandem hypoftafim adglatinarit
| Abi corpus mortale, & quomodo ex guttula puriffimi
B fanguinis Spiritus San&us finxeric illud fan&um corpu¬
fculum, araneoli, ut ajunt, magnitudine, & an ani¬
ma Chrifli ftatim ut creata infufaque eft corpori, fue¬
rit donata beatifica vifione, & an Deus potuerit illi
plus impartire gratia quam impartiit. Hæc aliaque in¬
numera exfiftunt circa hac verba, Verbum caro fatan
ef. Idem dicis de articulis fidei, quos cum nemo non
intelligat, haufimus ex facris Litteris, utique clarifi¬
mis, aliogui qui poffumus cos certo vel credere vel do¬
cere? Addis, quid faciunt qui adhuc hodie facras Litte¬
ras praedicant, eas interpretantes ac declarantes? Qua f
obſcura funt, quis nos certos facit, ipfam eorum decla¬
rationem efe certam? Alia nova declaratio? Quis &
illam declarabit? Ira fiet progreffas în infinitum. zc
tu Zesbere , fatis declamatorie, verùm fi quod doces,
ad facram Scripturam non opus eft, nifi Grammatica,
quid necefle ett audire Preedicatorem declarantem, &
interpretantem? Satis erat populo, qui facros Libros non
habet , Prophetam aut Euangelium prelegere , nec
aliud quicquam explicare, quam fi quid forte difficul¬
tatis lateat in vocibus. Quod fi urgeas, quid faciant
præcones Euangelii : Dicam : Frequenter ex iifdem ver¬
bis, ut tu vis videri, clariffimis cliciunt diverfas fen¬
tentias, quafi ex eodem filice hic ignem excuteret, il¬
le aquam. Nec eft quod hic reclames, hoc A Papiflis
& Sophiftis carnalibus fieri, faciunt hoc tuæ commu¬
nionis præcones, qui non minus conftanter fibi fpiri¬
tum vindicant quam tu. Si facra Scriptura eft undi¬
quaque clarifima, unde hæ tenebræ inter vos, unde
tanta de fenfu Scripturæ digladiatio? Tu probas è Lit¬
teris arcanis in Buchariftia efe corpus Domini patura¬
liter: Zwinglius, Oecolampadins X Capito, ex iifdem
Litteris docent efie tantum in figno. Hoe eyat caput
hujus difputationis, ut nos faceres certos,te unum ve¬
riffima clariffimague docere, in quibus ha&enus hallu¬
cinati funt orthodoxi Patres’, hallucinati funt Ecclefize
proceres, quorum judicium fi non pateris ufquequa¬
que certum haberi, certe patieris talium virorum judi¬
cio tantum effe ponderis apud nos infirmos, fimplices
& imperitos, quantum eft tuo aut Wielev?. Quod fi ti¬
bi jus fumis, Ecclefiæ decreta quoties commodum eft
relcindendi, permittes & illi viciffim ut par pari refe¬
rens tua refcindat ac damnet. Et fi putas equum ut
cum tot Orthodoxis cedar Ecclefiæ fenatus totus tibi
novo Propheta furgenti , cedere debes & aliis qui poſt
te furgunt. Hac argumentando tantum dida funto.
Sed perfequar orationis tue curfum. Si Scriptura, in¬
quis, obftara vel ambigua efè, quid illam opns fait nobis
divinitus tradi! An non fatis [fumus obfenri & ambigui,
nifide colo nobis augeatarob(curitas, & ambiguitas, & te¬
nebra? Hæc ita dicuntur, quafi dicam: omnem Scri¬
ipturam effe obfcuram aut ambiguam, cum illic fatear
F ele thelaurum eterna certiffimaque veritatis, fed qui
jalicubi retrulus fit, nec pateat quibuslibet. Nec ideo
|Sol obfcurus elt, fi nubibus opertus non appareat, aut fi
lufciofus in clara luce caliget. Quanquam:hec omnia ti¬
(bi dicuntur extra controverfiam, agebam de que {tioni¬
(bus perplexis, quæ nafcuntur è facris Litteris, aliter atque
aliter interpreratis. Hic erat proferenda certifima tua
lux, quæ coargueret totius Ecclefiæ cæcitatem, Nam
quod cavillaris lucem hanc femper occultatam fuiffe in
Eccleſia, quæ later nec habetur pro Ecclefia , ut hoc tibi
Tom. IX. Nannz do¬
A
C
D
E