OCR
1245 1246 libero arbitrio , tamen quibufdam hoc iplum videtur eſſe plus fatis: folam enim gratiam volunt in nobis agëre, noftram mentem in omnibus nihil aliud quam pati, velut organum divini Spiritus, ut nullo pato bonum poflit dici noftrum , nifi quatenus divina benignitas gratis hoc nobis imputat : gratiam enim non tam operari in nobis per liberum arbitrium quam in libero arbitrio, quemadmodum figulus operatur in argilla ; non per argillam. Unde igitur corone pramiique mentio? Deus, inquiunt, fira doña coronat in nobis , ac fuum beneficium jubet effe notrum premium, & quod in nobis operatus ct, imputare dignatur ad confortium regni coeleftis. Hic non video, quomodo ſtatuant voluntatem liberam, qua nihil agat. Nam fi dicerent, fic agi a gratia, ut aéta fimul agerer, facilior effet explicatio. Quemadmodum juxta Phyficos corpus noftrum principium motus habet ab anima, nec omnino moyeri poffet abfque anima, & tamen non folum movetar ipfum , verum etiam movet alia, & tanquam focius operis vocatur ‘ad focietatem gloria. Quod fi Deus fic operatur in nobis, quem: admodum figulus in argilla, quid poteft nobis imputari velin bonum , vel in malum? Non enim liber in hanc vocare quæítionem animam Fefu Chrifi, quæ nimiram & ipfa fait organum divini Spiritus. Et fi carpis infirmitas obftat quo minus mereatur homo, €xhorruit & ille mortem, & non vult fieri voluntatem B E fuam , fed Patris. Et tamen hanc fatentur effe fortem meritorum, qui cateris San&is omnibus detrahunt omne meritum boni operis. Czrerum qui negant ullum omnino liberum arbitrium cfe, fed abfoTura neceffitate fieri omnia, fatentur Deum in omnibus operari, non folum opera bona, verum ctiam mala. Unde confequi videtur, ut, quemadmodum homo nulla ratione dici poteft auctor bonorum operum , ita nullo modo dici poflit autor malorum. Hee fententia cum palam videatur Deo tribuere crudelitatem & injuftitiam, a quo fermone vehementer abhorrent aures religiofe , (Deus enim non effet , fi quicquam in illum competeret, vel vitii, vel imperfecti ) tamen habent hi quoque quod in caufa tam non plaufibili refpondeant. Deus eft, non poteft non optimum & Icherrimum effe quod facit y fi {pectes decorum univerſi, etiam illa quæ per fe mala funt , hic bona funt., ‘&cilluftrant gloriam Dei, nec cft ullius creataræ judicare confilium Creatoris, fed fefe totam illi per omnia fubjicere , adeo ut fi videatur Deo hunc aut illum damnare, non debeat obmurmurare , {ed amplecti quicquid illi placuerit, illud femel perfuafum habens») omnia per illum optime geri, nec poffe aliter geri quam optime. Alioqui quis ferat hominem , fi dicat Deo, Cur me non fecifti Angelum è Nonne Deus huic merito refpondeat : Impudens, fi te feciffem ranam , quid habebas quod querereris? Item fi rana expoftularet cum Deo, Cur me non fecifti pavonem, verficoloribus pennis confpicuum? Nonne huic jure diceret : Ingrata, poteram te fungum aut bulbum facere : nunc falis, bibis, & cantas. Rurſus, fi dicat bafilifcus aut vipera , cur me condidifti animal omnibus inviftm 5 omnibus letiferum , potius quam ovem? Quid refponderet Deus? Fortaffe diceret : Mihi fic vilum eft, & fic congruebat decoro & ordini univerfitatis. Nec tibi ramen faéta eft injuria, non magis quam mulcis , culicibus, reliquifque infectis, quorum unumquodque fic finxi , ut ingens ctiam miraculum præbeant contemplantibus. Nec ideo non eft mirandum ac pulchrum animal araneus, fi diffimilis eft elephanto, imo plus miraculorum eft in araneo quam in elephanto. Non tibi fat eft, quod in tuo genere perfectum es animal? Neque tibi datum eft venenum ut occidas, fed ut his armis te tuofque fœtus tucare ; quemadmodum bubus addita funt cornua , leonibus ungues, lupo dentes, calces equis. Habet animantium onamga e fuam utilitatem. Equus bajulus eft, bos auto afinus & canis opera juvant, Ovis ad paftum ac ve ee hominis adfert utilitatem, eu præftas ufum ad pharmaca. D E rent. De homine nobis inftituta difputatio , quem Deus condidit ad imaginem & fimilitudinem fuam , & cujus gratia condidit omnia, Cum vero videamus quofdam nafci corporibus felicifimis, ingeniis optimis; ac velut ad virtutem natis, rurfus alios corporibus monftrofis, alios morbis.horrendis obnoxios, alios animis tain ftuptdis, ut minimum abfint a bratis animantibus; quofdam ipfis etiam brutis brutiores , alios in= geniis tam propenfis ad flagitia ; ut ad hæc videantur vi fatorum rapi, quofdam plane dementes ac demoniacos 5 quibus modis hic explicabimus queftionem de juftitia ac mifericordia Dei? An dicemus cum Paulo , O. altitudo &c. fic arbitror melius quam impia temerita= te judicare de Dei- confiliis, quæ funt homini imperveftigabilia. Verum longe difficilius fit explicare , quare Deus in aliis immortali gloria coronet fua benefacta in aliis fua malefacta puniat æternis fuppli Hoe tamen paradoxon ut tueantur, multis auxiliaribus paradoxis eft opus, quo tuta fit acies adverfus alteram partem. Exaggerant in immenfum peccatum originale, quo fic volunt corruptas efie præftantiflimas etiam humanæ naturæ vires, ut ex fefe nihil poffit, nifi ignorare & odiffe Deum : ac ne per fidei quidem gratiam juftificatus ullum opus poffit efficeré, quod non fit peccatum :atque illam ipfam proclivitatem ad peccandam y in nobis ex peccato primorum parentum reliétam, volunt effe peccatum, & eamdem invincibilem effe, adeo ut nullum fit Dei præceptum , quod homo etiam per fidem juftificatus poflit implere , fed tot Dei præcepta non alio fpeétare , quam ut amplificetur Dei gratia {alutem largiens abfque refpećtu meritorum. Verum interim ifti mihi videntur alibi contrahere Dei mifericordiam, ut alibi dilatent, perinde ac fi quis apponat convivis perparcum prandium , quo fplendidior videa= tur in cœna , & quodammodo Piétores imitetur , qui cum lucem mentiri volunt in piétura , obfeurant umbris, quæ proxima .funt. Primum enim pené erudélem faciunt Deum , qui ob peccatum alienum fie fæviat in univerfum hominum genus, præfertim cüm qui commiferant refipuerint , ac tam graves dederint pænas quam diu vixerunt. Deinde cum ajunt eriam illos, qui per fidem juftificati funt, nihil aliad guam peccare, adeo ut amando: Deum & fidendo Deo reddamur digni odio Dei, nonne vehementer hie faciunt parcami Déi gratiam, quæ fic jaftificat hominem per fit dem , ut tamen adhuc nihil aliud fit quam ipſum peccatum? Praterea dum Deus tot praceptis onerat hominem, que ad nihil aliad valent , quam ut magis oderit Deum, graviufque damnetur , nonne faciunt eut ipfo Dionjſio Sicilia Tyranno inclemeéntiorem , qui multas léges ftudio prodidit , quas fufpicabatur plerof que, & nullus inftaret, non fervaturos, ac primum connivebat, mox ubi vidit omnes propemodum alicu= bi peccaffe; cœpit cos vocate ad poenam. Tra reddi» dit fibi omnes obnoxios, Et tamen hujus leges erant hujufmodi , ut facile poffen fervari , fi quis voluiffet. Non nunc excutio caufas, quibus docent omnia Dei præcepta nobis eſſe impoſlibilia , nec enim hoc inſtituimus, tantum obiter oftendere volui, iftos nimio ftudio dilatandæ gratiæ in ratione falutis, eamdem in aliis obfcurare : quædam non video quomodo confiftant. Jugulato libero arbitrio docent hominem jam agi Spiritu Chrifi, cujus natura non patitur confortium peccati. Et tamen iidem dicunt hominem etiam accepta gratia nihil aliud quam peccare. Id genus hyperbolis delectatus videtur Lutherus, ut aliorum hyperbo las veluti malum nodum , quod dici folet, malo cuneo propelleret. Quorumdam temeritas ad hyperbolem procefferat , qui vendebant merita, non folum fua, verum etiam omnium Sanétorum. At qualia tandem opera ? Cantiones, murmura Pfalmorum , pifces , inedias, veftes, titulos. Hunc clavum clavo fic pepulit Lutherus , ut diceret nulla cfe omnino merita Sanétorum, fed omnia quamlibet piorum hominum faéta fulife peceata , damnationem eternam allatura , ni fides & Dei mifericordia faccurriffet. Itidem altera pars lucur Gen. 1°