Page 622 [622]
1239 ` Da ESSL DOEAR
dem nec eas vires habet ex fefe. Quis enim negat
omne bonum a Deo velut a fonte proficifci ? Atque
id frequenter inculcat Paulus, ut adimat nobis arro¬
habes quod non accepifli? Si accepifi , quid gloriaris quali
non acceperisî Gloriam audis , quam retundit hoc di¬
&o. Idem audiffet fervus, qui Domino lucrum ex ufu¬
Fa partum adnumerat, f {ibi vindicaffet laudem bene
collocate opere. Quid habes quod non accepifti? Et
tamen ob ftrenue navatam operam collaudatur a Do¬
mino. Eamdem cantionem canit Jacobus 1. One
datum optimumy & omne donum perfektum defurfum eft
deſcendens. Item Paulus ad Ephefios 1. Qui operatur
omnia fecundum confilium voluntatis fae. Et hæceo per¬
tinent , ne quid arrogemus nobis, fed omnia refera¬
mus accepta grati divine , qui nos averfos vocavit ,
qui per fidem purificavit, qui hoc ipfam donavit , ut
noftra voluntas poflit effe cvvesyds illius gratiæ > guan¬
quam hac vel ad omnia fatis abunde fitfola , nec opus
habeat ullo humanæ voluntatis auxilio. Cæterum quod
elt ad Philipp. cap. 11. Deus enims operatur in nobis &
velle c~ perficere, pro bona voluntate: non excludit libe¬
rum arbitrium : cam enim ait , pro bona voluntate , Ñi
referas ad hominem , ut interpretatur Ambrofius, in¬
telligis bonam voluntatem fimul agere cum agente gra¬
ta. Ac mox inibi præcedit: Cam metu & tremore
veflram falutem operamini. Unde colligis & Deum
ftram fimul adniti cum Deo. Eam interpretationem ne
quis putet rejiciendam , præcedit, ut ditam elt 5
hung locum , vefram ipforum falurem operamini y èpya¬
Cere , quod verius fignificat operari, quam verbum
tvepyetv, quod Deo tribuitur , 6 tvepyav- evepyet vero
proprie, quod agit & impellit. Sed ut idem polleanti
ippatlerbai ua) tvepyetv 4 certe locus hic docet & homi-!
nem operari & Deum. Quid autem operatur & ho¬
mo, fi idem eft noftra voluntas Deo , quod argilla fi¬
tris veffri qui loquitwr in vobis. Hoc Apoftolis ditum
eft. Et tamen in Adis Petrus legitur loquutus : Tune
repletus Spiritu Sanéto Petrus dixit ad eos. Quomodo co¬
heerebunt hec inter fe contraria , tu non loqueris, fed
Spiritus, & Petrus loquutus eft plenus Spiritu San&o,
nifi quod Spiritus fic loquitur in A poftolis > ut fimul
& ipfi loquantur obtemperantes Spiritui, & tamen
verum eft , eos non loqui, non quod nihil agant , fed
quod ipfi non fint principales {fermonis auctores. Iti¬
dem de Stephano legimus : Et non poterant reſiſtere ſapi¬
catia & fpiritui qui loquebatur : & tamen ipfe loquitur
vivit vero in me Chriflus. Et tamen juftus apud eum¬
dem ex fide vivit. Quomodo igitur vivens non vivit?
Corinth. x1. capite xv. Non autem ego, fed gratia Dei,
qua mecum efl. Sinihilegerat Padus, cur ante dixe¬
rat, fe fecifle : Sed abundantins , inquit, tlis omnibus
laboravi. Si verum crat quod dixerat, cur hîc corri¬
git quafi perperam dictum ? Nimirum huc fpe€tabat
correétio, non ut intelligeretur nihil egifle , fed ne vi¬
deretur fuis viribus ad{cribere , quod auxiliante Dei
gratia gefferat. Igitur infolentia fufpicionem exclu¬
dit ea correétio, non operis focietatem. Non enim
vult Deus ut homo fibi quicquam tribuat > etiamfi
fumus, quod debuimus facere, fecimus. An non rem
egregiam præftiterit, qui fervarit omnia præcepta Dei?
Qualis an omnino quifquam reperiatur nefcio, Et ta¬
men qui hoc præftiterint, jubentur dicerc, fervi inuti¬
les fumus. Non negantur fecifle, fed docentur vitare
periculofam arrogantiam. Aliud loquitur homo, aliud
loquitur Deus. Homo dicit , {ervus fum > X fervus
Ip he AE GRP ase Nae 1240
À difi Patris mei: & audiunt commemorari fua bench:
ta, que iph {e fecifle nefcicbant. Atbitror autem
præcipuam efe clavem ad divinæ Scripturæ intelli¬
gentiam , fi fpectemus quid co in loco agatur: hoc
animadverfo , conveniet ex patabolis aut exemplis il¬
Hud excerpere, quod ad inftitutum pertinet. In para¬
bola de œconomo , qui ſubmoyendus ab officio fraude
murtat codicillos debitoris Domini, quam multa funt 5
qua nihil faciunt ad fenfum parabole? hoc tantum
excerpitur , magno cuique ftudio conandum ele, ut
dotes a Deo acceptas largiffime effandat Juvandis pro¬
ximis, antequam mors occupet. Itidem in parabola ,
illi hatim , tranfi € recumbe ; & nm dicit > para quod
cœncm C7 precinge te, &° minifira mihi donec mandu¬
cem © bibam, < pof hac tu manducabis o bibes: nun¬
quid gratiam habet fervo illi, quia fecit, que ei imperave=
rat? Non puto. Hujus parabola fumma eft, ut fim¬
pliciter obedientes juffis divinis ftrenue fuo fungeren¬
tur officio , nec hinc quicquam laudis fibi vindicarent.
Alioqui Dominus ipfe diflidet ab hac parabola, qui fe
geflit pro miniftro , cum Difcipulis conceflerit hono¬
rem difcumbentium. Et gratias agit, cum ait: Egge
ſerve bone. Et: Venite beneditti. Itaque non fubjicit,
ita & vos cum feceritis omnia, Dominus nulla gratia
dignos judicabit, & pro fervis inutilibus habebit: fed
Slait, wos dicite , ſervi inutiles ſumus. Sic Paulus, qui
plus omnibus laborarat , appellat fe minimum Apofto¬
lorum, & indigoum Apoftoli nomine. Similiter apud
Mattheum capite x. Nonne duo paferes afe veneunt , er
nnus ex illis non cadit fuper terram fine Patre vefro? Spe¬
standum eft in primis quid illic agat Dominus, non
enim voluit docere Diomedeam , quod ajunt, omnium
rerum neceflitatem, fed co tendit hoc exemplum , ut
eximat Diſcipulis metum hominum , quod intelliges
rent fe Deo curæ efle, nec ab hominibus ledi pofle,
nifi illius permiffu, illum vero non permifſurum , nifi
fic expediret ipfis & Evangelio : alioqui Paulas 1. ad
Corinth 1x. Nanquid , inquit , de bubus cura eft Deo?
p| Videtur autem & in hoc, quod fequitur apud Evan¬
omnes numerati (int. Yot capilli quotidie defluunt inx
terram, an & hi vocabuntur ad rationem? Quid igitur
agebat hyperbole? Nimirum illud quod feguitur: No¬
lite ergo timere. Quemadmodum igitur his tropis cxi¬
mitur metus hominum , & confirmatur fiducia erga
Deum, fine cujus providentia nihil omnino fit: ita
quos fupra recenfùimus, non hoc agunt ut tollant libe¬
rum arbitrium , fed ut deterreant nos ab arrogantia y
quam odit Dominus. ‘Tutius eft totum tran{cribere
Domino, benignus eft, nec folum reddet nobis quod
E noftrum cft, verum ctiam, quod ipfius eft , Jubebit
effe noſtrum. Filius ille prodigus quomodo dicitur
prodegiffe portionem fuæ fubflantiæ, fi nulla portio
fuit in illius manu? Quod habebat acceperat a patre.
Et nos fatemur omnes natura dotes effe dona Dei. Ha¬
bebat portionem fuam ctiam tum > cum effet in manu
patris, & habebat tutius. Quid igitur eft efflagitata
portione divertere a patre? Nimirum eft nature dotes
atrogare tibi , cafque non applicare ad implenda pra¬
cepta Dei, ſed ad explendas carnis concupifcentias.
Quid eft fames? Ettaffii@io qua Deus exftimular men¬
tem peccatoris, ut agnofeat & oderit {eipfum , tanga¬
turque defiderio relicti patris. Quid eft filius fecum
loquens, confeffionem ac reditum meditans? Eft ve¬
luntas hominis applicans fefe ad gratiam exftimulan¬
tem, quam, ut diximus, vocant preevenientem. Quid
eft pater occurrens filio? Eft gratia Dei, qua prove»
hit volantatem noftram, ut perficiamus quod volumus.
Hee interpretatio, fi meum effer commentum, certe
probabilior cffet , quam iftorum > qui, quo convin¬
Zu. inutilis. Quid Dominus ? Evge ferve bone & fidelis.
xix, Et: Fam non dico vos fervos, fed amicos. Eofdem pro
i e fervis tratres appellat. Et qui fe vocant ferves inutiles 9
XIII,
cant hominis voluntatem nihil agere, porrige manum ak’
quod voles, interpretantur , gratia porrigit manum
- ut {e voc l tuam ad quod ipfi volet. Nunc cum fit ab orthodoxis
Deus appellat filios fuos: atque hi ipfi qui fe nunc præ-| | Patribus tradita, non vidco quare debeat contemni,
Matih. dicant feryos inutiles, audiunt a Domino : Venite bene-| | Eodem pertinet quod yidua paupercula dúo minuta,
XY. x
hoc