quoties occurrit, exponemus , Deus fecit & operatus
eft in illo juftitiam & iniquitatem. Jam fi proferam
hic veterum orthodoxorum , aut etiam Conciliorum
interpretationem , mox reclamabitur, homines erant.
Atqui in interpretatione tam violenta tortaque non
licebit mihi dicere , Lutherus homo eft ? Sane penes
iftos victoria eft, fi ipfis licet , utcunque caufe com¬
modum eft, interpretari Scripturas, nobis nec Vete¬
rum interpretationem fequi licebit, nec noftram ad¬
ferre in medium. Et hee Scriptura dilucidior eft ,
quam ut egeat interprete , extende manum ad quod vo¬
mam, an opcra mala conciliant nobis favorem Dei?
Jam quod adfert ex Hfaie capite codem : Omaa oa,
fenum, € omnis gloria ejus quafi flos Jeni. Exſiccatum
oft fanum , & fios ejus decidit. Quia Spiritus Domini
fufflavit in illud , verbum antem Domini manet in sternum:
mihi yidetur violentius trahi ad gratiam & liberum ar¬
bitrium. Siquidem hoc loco fpiritum accipit Hierony¬
mus pro indignatione divina > carnem pro infirma ho¬
minis conditione , quæ nihil valet adverfus Deum : fo¬
rem pro gloria, qua nafcitur ex felicitate rerum Cor¬
poralium. Judai gloriabantur in templo, in præpu¬
ipfa volet, quod probatifimi Doétores interpretati
funt , fomnium erit, non enim dicam quod alii non
tacuerunt, inftinétus Satana. Atqui hac loca , que
videntur inter fe pugnare, facile rediguntur in concor¬
diam , fi noftra voluntatis conatum cum auxilio divi¬
næ gratiz copulemus. In comparatione figuli & fe¬
curis , mordicus urgent nos verbis fimpliciter intelle¬
ctis, quoniam ita commodum cft caulæ ipforum , hîc
parum pudenter recedunt a yerbis divinæ Scripturæ ,
videlicet non multo verecundius interpretantes , quam
fi quis dicat Petrum fcribere, & alius interpretetur,
non ipfe feribit, fed alius fcribit in ædibus ejus.
Nunc experiamur , quantum habeant roboris, quæ
Martinus Lutherus adducit ad fubruendam liberi arbitri
poteftatem. Adducit enim ex Genefeos capite vi. &
VIII. Noa permanebit fpiritus mens in homine in aternum,
quia caro eſt. Hoc loco Scriptura non accipit carnem
fimpliciter pro impio affe&tu , quemadmodum aliquo¬
ties uſarpat Paulus , cum opera carnis jubet mortifi¬
cari, fed pro infirmitate natura proclivis ad peccan¬
dum. Quemadmodum Corinthios carnales appellat ,
quod nondum eflent capaces folidioris dottrina, ve¬
lut infantes etiamnum in Chrifo. Et Hieronymus in Que¬
Rionibus Hebraicis indicat, apud Hebræos aliud ha¬
Verum per Evangelium revelata ira Dei de colo, ex¬
ficcata cft omnis illa gloria. Nec tamen omnis affe¬
étus hominis eft caro , fed eft qui dicitur anima, eft
qui dicitur fpiritus, guo nitimur ad honefta > quam
partem animi, rationem vocant y» aut yea , id
eft, principalem , nifi forte in Philofophis nullus fuit
ad honefta nixus, qui docuerunt millies oppetendam
mortem citius, quam admittendam turpitudinem ,
etiamfi fciremus futurum ut & ignorarent homines, &
Deus ignofceret. Quanquam fæpe corrupta ratio ma¬
fitis. Errore quærebant vindiótam , quod ad preces
Helie defcendiffet olim ignis de cælo , qui abfumpfit
Pentecontarchos cum fuo comitatu. Effe autem & in
bonis fpiritum humanum diverfum a {piritu Dei, de¬
clarat Paulus ad Romanos VIII. Ipfe enim Spiritus te¬
Rimonium reddit [piritui noffro quod farses filii Dei.
Quod fi quis contendat , id quod eft in hominis natura
preflantiffimum , nibil aliud efle quam carnem , hoc
eft, affeétum impium: huic facile aflentiar, & guod
aſleverat , facræ Scripturæ teftimoniis doceat. Quod
natum eft ex carne, caro eli: & quod natum ef ex ſpirits
ſpiritus ef. Porro Joannes docet cos, qui credunt
Evangelio, ex Deo nafci, ac ficri filios Dei, atque
Genef. beri quam nos legimus , nimirum ita: Noz judicabit
adeo Deos. Et Paulus diftinguit hominem carnalem,
v fpiritus meus homines iflos in ſempiternum , quia carnes
qui non fapit ca qua Dei funt, a fpirituali, qui omnia
tiam fonant. Carnes enim appellat infirma conditio¬
nis, & ad malum proclives: fpiritum autem vocat in¬
dignationem. Negat itaque fe velle illos æternis fup¬
pliciis fervare , fed velle mifericorditer hic poenas de
illis fumere. Et tamen hoc diétam non pertinet ad
univerſum genus hominum , ſed tantum ad illius æta¬
tis homines nefandis vitiis corruptiffimos. Ert idco di¬
Cit , in hominibus iftis. Nec tamen fimpliciter ad uni¬
verfos illius ætatis homines pertinebat , quandoquidem
laudatur Moe ut vir juftus & Deo gratus. Eodem
modo diffolvi poteft , quod adfertur ex ejufdem opc¬
Tis capite VIII. Senfus enim o cogitatio cordis humani
prona funt ad malum ab adolefcentia fua. Et capite vr.
Cuntta cogitatio cordis intenta ch ad malum omni tempore.
Proclivitas autem ad malum, que eft in plerifque ho¬
minibus, non adimit in totum libertatem arbitrii 5
etiamfi vinci in totum non poteft , fine auxilio gratia
divine. Quod fi nulla pars refipifcentia pendet ab ar¬
bitrio, {ed omnia neceflitate quadam geruntur a Deo,
cur inibi datum ef hominibus fpatium poœnitendi ?|
Eruatque dies illius centum & viginti annorum, Nam
Hieronymus in Queftionibus Hebraicis hunc locum referti
vult non ad fpatium humane vite , fed ad tempus di¬
luvii, quod indultum cf, ut interim » fi vellent, re¬
fipifcerent: fi nollent , digni viderentur ultione. divi¬
na, qui lenitatem Domini contempfiffent. Porro quod
adducit ex Efaiæ capite xL. Sufeepit de mann Domini
pro omnibus peccatis fuis, Hieronymus de divina vindi&a
interpretatur , non de gratia reddita pro malefactis,
Siperabundavit & gratia: non tamen confequitur ex
hoc, quod ante gratiam gratum facientem non poflit
homo, adjutus auxilio Dei, per opera moraliter bona,
fele præparare favori divino, quemadmodum legimus
de Cornelio Centurione nondum baptizato, ac non¬
tua adfcenderunt in wemoriam spad Deum. Si omnia
dijudicat. Rurfus alias vocat novam creaturam in
Chriſto. Si totus homo ctiam renatus per fidem nihil
aliud eft quam caro , ubi fpiritus e fpiritu natus? ubi
filius Dei ? ubi nova creatura ? Super his doceri ve¬
lim. Interim abutar Veterum auétoritate > gui femi¬
na quædam honefti tradunt infita mentibus hominum 3
quibus aliquo modo vident & expetunt honefta, fed
additos affe&us craffiores, qui follicitant ad diverfa.
Porro voluntas huc aut illo verfatilis dicitur arbi¬
trium, que tametfi ob reliétam in nobis peccati pro¬
clivitatem fortaffe propenfior eft ad malum quam ad
bonum , tamen nemo cogitur ad malum, nifi confen¬
tiat. . Rurfus quod recitat cx Hieremiae cap. x. Scio,
; Domine , quoniam non eft hominis via ejus , nec viri eſt,
ut ambulee & dirigat greſſus fuos: magis ad rerum lata¬
rum & triftium eventus pertinet quam ad poteftatem
liberi arbitrii. Fyequenter enim cum maxime cavent
homines, ne quid incurrant mali, maxime malis invol¬
vuntur. Nec ob id adimitur libertas voluntatis > vel
his qui patiuntur , quia malum venturum non prævi¬
derant : vel his qui inferunt , quia non eodem animo
afligunt inimicos, quo Deus per illos hoc facit , ni¬
mirum ut caftiget. Quod fi maxime torqueas ad li¬
berum arbitrium, nemo non fatetur, abfque Dei gra¬
tia neminem poffe retum vitæ curfum tenere >» &
viam meam , nihilo fecius tamen interim annitimur &
ipfi pro viribus. Oramus; Inclina cor meum Deus WW Pfal,
natum. Iterum Proverbiorum xvi. Hominis oft pra¬
parare cor, Domini autem off gubernare linguam. Et
hoc ad eventa reram pertinet, quæ poflunt accidere
aut non accidere, citra difpendium falutis eterna,
Quomodo autem eft hominis praparare cor, cum Za
therus affirmet omnia neceflitate geri? Ad idem eodem
in loco dicit: Revela Domino opera tua , €> dirigentur
cogitationes tue. Audis opera tua, audis cogitationes tuas,
quorum neutrum dici poteft, {i Deus in nobis operas
tur