Page 610 [610]
OCR
115. 12I5 LIB TAI OP I CHI SSR NTER difficultates , que non pauce occurrunt in divinis Litteris, vix ullus Labyrinthus inexplicabilior , quam de Libero Arbitrio. Nam hac materia jam olim Philofophorum ; deinde Theologorum cnam, tum veterum, tum recentium ingenia mirum in modum exercuit, fed majore, ficut opinor, negotio quam fructu. Nuper autem renovata eft per Carolfadium X Eccin, fed moderatiore confli@atione: mox autem vehementius exagitata per Adartinum Lutherum, cujusexflat de Libero Arbitrio afertio. Cui tametfi Jam non ab uno refponfum eft, tamen quando ita viſum eſ amicis, experiar & ipfe, num ex noftra quoque confliétatiuncula veritas reddi poffit dilucidior. Hic {cio quofdam protinus obturatis auribus reclamaturos gv Tora Vs Erafmus audet cum Luthero congredi, hoc et, cum elephanto mufca? Ad.quos placandos, fi tantillum fi lentii licebit impetrare, nihil aliud preefabor in preefentia, quam id quod res eft, me nunquam jurafle in verba Lutheri. Proinde nemini videri debebat indignum, ficubi palam diffentirem ab illo ə nimirum } ut nihil aliud, homo ab homine, tantum abeft, ut nefas fit de illius aliquo dogmate ambigere, multo minus, fi quis veritatis eliciendæ ftudio, moderata difputatione cum illo congrediatur. Certe Lutherum iplum non arbitror indigne laturum , ficubi quis ab ipfo diffentiat, cum ipfe fibi permittat, non folum ab omnium Ecclefiæ Doctorum, verum etiam ab omnium Gymnafiorum, Conciliorum , Pontificum decretis appellare , quod cum ipfe palam & ingenue profiteatur , mihi non debet apud illius amicos effe fraudi , fi repeto, Proinde ne quis hanc pugnam interpreretur , qualis folet effe intercommiffos gladiatores , cum unico illius dogmate confli&tabor, non in aliud , nifi ut, fi fieri queat, hac collifione Scripturarum & argumentorum fiat evidentior veritas, cujus indagatio femper fuit honeftiffima ftudiofis. Res fine conviciis agetur , five quia fic magis decet Chriftianos, five quia fic certius invenitur Veritas, quee fepenumero nimium altercando amittitur. Equidem non ignorabam, quam non efem ad hanc appofitus palæftram: certe vix alus quifquam minus exercitatus, ut qui femper arcano quodam natura fenfa abhorruerim a pugnis: coque femper habui prius in libetioribus Mufarum campis ludere, quam ferto cominus congredi. Et adeo non dele&or affertionibus , ut facile in Scepticorum fententiam pedibus: difcefurus fim, ubicunque per divinarum Scripturarum inviolabilem auctoritatem & Ecelefiæ decreta liceat » quibus meum fenfum ubique libens fubmitto, five affequor quod preferibit , five non affequor. Atque hoc ingenium mihi malo, quam quo video quofdam effe præditos , ut impotenter addi&ti fententiæ nihil ferant, quod ab ea difcrepet: fed quicquid legunt in Scripturis, detorquent ad affertionem opinionis, cui fe femel manciparunt: ficuti juvenes, qui puellam amant immoderatius, quocunque fe vertunt , imaginantur fe videre quod amant. Imo, ut, quod eft fimilius, conferam, quemadmodum inter eos inter quos incruduit pugna, quicquid forte ad manum eft, five cantarus fit, five diſcus, in telum vertitur. Apud fic affectos, quod obfecro poteft effe fincerum judicium? aut quis ex hujufmodi difputationibus fruétus, nifi ut uterque ab altero confputus difcedat ? Semper autem erunt quampluriPetrus Apoftolus, indotti e7 qui depravant Scripruras ad Siam ipforum perY inflabiles , ditionem. 1216 I E VIBS AGNONE EAT RE) A) Libero Arbitrio multa variaque tradi a Veteribus > de quibus nondum habeo certam perfuafionem, nif quod arbitror efle aliquam Liberi Arbitrii vim, Legi quidem Martini Lutheri afertionem, & integer legi, nifi quod illic favorem quemdam in illum mihi fumpfi, nom alia ter quam cognitor fayere ſoler gravato reo, Et quan» quam ille rem omnibus pracfidiis magnoque fpiritu verfat agitque, mihi tamen, ut ingenue fatear, nondum | perfuafit. Quod fi quis vel ingenii tarditati, vel impe|ritiæ velit adferibere, cum hoc non contendam, modo tardioribus etiam permittant, vel difcendi gratia, |congredi cum his quibus Dei donum uberius contins lgit: præfertim cum Zurherus minimum tribuat eruditoni, plurimum Spiritui , qui nonnunquam. inftillag B quædam humilioribus, quae sopor illis negat. Hæc ad. illos, qui fortiter clamant , Luthero plus efe eruditionis in minimo digitulo , quam Erafmo In toto corpore, quod ego fane nunc non retellam. Ab iftis, quamlibet iniquis; tamen illud, opinor, impetrabo, ut fi per meconceditur in hac difputatione Luthero, ine quo paéto gravetur præjudicio Doétorum > Conciliorum, Acade| miarum, Pontrficum, & Czefaris ne meam caufam deteriorem faciat quorumdam in judicando temeritas, Etiamfi vifus {um mihi, quod illic Lutherus tractat, percepiffe: attamen fieri porcft, utime mea fallat opinio, coque difputatorem agam non judicem.: inquifi» toyem, non dogmatiften, paratus a quocunque difcete, fi quid adferatur reétius aut compertius, Quanquam C illud libenter perfuaferim mediocribus ingeniis, in hujus generis quzeftionibus non adeo pertinaciter conten= ‘dere; que citius ladant Chriftianam concordiam , quana ‘adjuvent pietatem. Sunt enim in divinis Litteris adyta jquedam, in qua: Deus noluit nos altius penetrare, & fi penetrare conemur , quo fuerimus altius ingrefli, hoc magis ac magis caligamus, quo vel fic agnolcerez mus & divine fapientiæ majeftarem imperveftigabilem, & humanæ mentis imbecillitatem. Quemadmodum de Taque quod ad fenfum meum attinet , fateor de {pecu quodam Carycio narrat Pomponius Mela, qui primum jucunda quadam ameenitate alleétar ac ducit ad fe, donec altius ingreflos , tandem horror guidam ac majeftas Numinis illic inhabirantis fabmoveat. Hue igitur ubi ventum crit, mea fententia, confultius acre. ligiofius etiam fuerit clamare cum Pavlo: O altitndo div Rom: Vitiagum fapientie «9 fcientia Des quane incomprebenfibi- xt. lia funt judicia cjus, C7 impervefiigabiles via ejas! Et cum Efaia: Quis audivit fpiritum Domini, aut quis con» Eſaiy Sliarius ejus fuit: quam -definire quod humane mentis ® excedit modum.. Multa fervantur ei tempoti, cum jam non videbimus per fpeculum & in ænigmate, fed revelata facie Domini, gloriam contemplabimur. Ergo meo quidem judicio , quod ad Liberum Arbitrium attinet, quæ didicimus e facris Litteris, fi invia pietatis fumus, ut alacriter proficiamus ad meliora res hiétorum obliti: fi peccatis involuti > UE totis viribus enitamur, adeamus remedium pœnitentiæ, ac Domini mifericordiam modis omnibus ambiamus, fine qua nec voluntas humana eft efficax, nec conatus: & fi quid mali eft, nobis imputemus: fi quid boni, totum adferibamus divine benignitati, cui debemus & hoc ipfum quod fumus, ceterum guicquid nobis accidit in hac vita, five letum, five trifte, ad noftram falutem ab illo credamus immitti, nec ulli poffe fieri injuriam a Deo natura jufto , etiam fi qua nobis videntur accidere indignis. Nemini defperandum effe veniam a Dea natura clementiflimo. Hæc, inquam, tenere, mco jus dicio , fatis erat ad Chriftianam pietatem, nec crat irreligiofa curiofitate irrumpendum ad illa retrula, ne dicam fupervacanea : An Deus contingenter præfciat aliquid? Utrum noftra voluntas aliquid agat in his quæ pas E
