OCR Output

IIIS DE
Zenum, Cypriasum, Hilérium, & Hieronymum, quod ele=
gantius ediflerunt Scripturas quam tradite funt, patiar |
me damnari, quod aliquanto politius explanavi fenfus
quam Apoftoli tradiderunt, aut quam vertit Latinusille,
ncfcio quis aut que. Hac fi agnotcis effe verillima, nul- |
lum habent locum illa que tu Ciceroniana quodam fluxu |
declamas, Spiritui Sanéto non effe opus noftra policu- |
ra, quot in Scripturis verba funt, tot efe myſteria, nec!
apicem ullum contingendum, quaf ego fim novus inter- |
pres Scripturarum. Atque hic etiam adjeciiti, fi {uperis |
placet, priori libello, /40f teflimonium ex libro Deu- |
ter. non addetis ad verlum , quod vobis loquor. Atqui id
aufus eft non paucis locis Interpres, velut in 7 abita Ca- |
735 addit sibi dico: Canon Miffe in verbis conſecratio- |
nis addidit ezim , quod in Evangelicis Libris non habetur.
Ttaque quod 44ofes precepit de non addendo, non tam
pertiner ad litteras, {yllabas, & apices, quam ad vim ſen¬
tenti. Nonne paflim audis Bcclefialtas fententiam ex
Litteris Sacris recitatam finuof yerborum ambira ex¬
planare populo? Diceslicere, {ed intaétis fontibus. Quid?
fublati fant a me Scripturarum fontes? Nam hoc toties
fruftra cogor audire. Sed age da nobis fontes incorruptos ,
definemus ullum verbum mutare. Quod ficonttat Codi¬
ces elle corruptos aliquot fane locis, num tu vetabisnos
dare operam ut reftituantur, citra injuriam vulgatæ Edi¬
tionis? Atqui hoc ftudium noftram comprobavit Les de¬
cimus comprobavit & Adrianus nec ullis cordatis Thco¬
logis difplicuit, ac privatim multi vere doéti bonique vi¬
ri litteris pro hujufmodi laboribus gratias egerunt :cum=¬
que illud opus Lovanii fere ediderim » Muluigue de ca¬
teris quibufdam lucubrationibus meis nonnihil quere¬
rentur, de Paraphrafibus nemo me verboadmonuit, Ubi
Porro tu naétus es iftos loquaces, qui ajunt, qui dicunt,
qui fufpicantur me hoc agere, ut mex Paraphrafes loco
divine Scripturze legantur in templis? Hoc cum fit egre¬
gie ridiculum , non refellam, etiamfi in templis recitan¬
tur multa minus accommoda cultui divino quam mea
Paraphrafes. Negas a Religione nata quemquam hoc au¬
{umin Sacris Litteris. Si per fe nefas eft explanare Scriptu¬
ram Sacram, damnandi mecum fant illi, qui primi funt

l
aufi Commentarios in illam edere, qui poft aufi funt il¬
lam philofophicis argu

mentationibus tractare, & hic ti¬
bi damnandi {unt cum Alexandro Hlalenfe, Thoma, Sco¬
žo, totus Scholafticorum populus, alii guod fuerint in¬
ventores, alu quod imitatores. Sunt enim varia com¬
mentandi genera, Quodaufus eft Erafmus ante hunc Fu¬
vencus aufus eft carmine , nec fruftratus eft {ua laude. Nam
carmen illius vere Paraphrafis eft. Idem aufus eft hoc
recentior Arator in Adtis Apoftolicis, non ita pridem
«Egidius Delphus, e Sorbona Theologus, in Pfalmos &
alios non paucos divinæ Scripturæ Libros. Ante paucos
menfes Lovanii Francifcus Titelmannus Minorita, juve¬
nis etiamnum, idem fecit in Epiftolas Pauli quod ego,
nifi quod pro Paraphrafi vocat Elucidationem, cum Pa¬
raphrafeos vocabulum fit aliquanto modeftius, idque fa¬
cit applaudentibus Theologis, totoque Francifcanorum
Ordine. Quiutinam adeo feliciter verfatus fitin hoc gene¬
Te, ut meis rejectis Paraphrafibus, manibus terant illius
Elucidationes , modo quantum deceflarit_meo nomini,
tantum accedat vera pietati. Hic tecum ftatuas oportet,
utrum me cum his omnibus, qui quoda me factum eft auh
funt vel facere vel approbare, velis abfolvere an damnare,
Sed offendit te perfona, quam aliter in Paraphrafi lo¬
quentem facio, quam loquitur in Opere fuo. Ridiculum,
quali veteres Scripturarum Enarratores, quoties loci
fummam fuis verbis explicant, non idem faciant quod
ego, nifi quod Paraphraftes id faciat perpetuo tenore,
quod illi faciunt interrupte: quafi nonidem faciant apud
Italos, Gallos, Britannos, & Germanos Concionatores, ut
fententiam paucis verbis in Scripturacomprehenfam plu¬
ribus & aliis verbis explicent populo. Quid autem fen¬
tis? cum ais, pro libidine fua. An pro libidine ſua tratar
Scripturam, qui in ca explicanda fequitur probatifimos
quofque matris Ecclefie Doétores, quod a me fedulo
factum eft? Nec his contentus progrediens dicis: Quin
imo perfonam Chriſti concionantis, quem interdum prater
omne decoram inducis tanguam Hortenfium aus Ciceronem|

TILG
A |\compofitis verbis elaborata oratione canfum Agenten, œ
quod derefabilius eft, plurima Cee pote in Sacris Lit¬
teris non habentar , humana fapientig verbis accommodatis.
Fee tua fant verba. Ut verbo refpondeam. Nulle fant
phaleræ diétionis in meis Paraphrafibus, quas tu preeter
animi tui fententiam illis, ni fallor, tribuis, ut commo¬
idius perores caufam tuam: nec ufquam tribuo Chrifto
{compofitam & claboratam orationem ; cum nullum opus

| Magis in tempore perfecerim: nec hîc erat locus in quo

| Ciceronis aut Hartenfii debueris meminiffe, Si fenfus con¬
gruit Chriſto, de verbis injufta querela et, nifi damnas
omnes quos recenſui. Chriſtus nunquam loquutus elt car¬
mine, & tamen fic loquitur apud Guvencum, Sin minus,

B jeadem venia mihi deber efle parata, quee datur Scriptu¬
rarum Enarratoribus omnibus. Jam fi nihiladderem ei,
quod in Sacris Litteris habetur expreffm, non effem
Paraphraftes, nec Explanator. Mihi fatis eft quod que
adjicio non diferepenta Scripturarum fenfibus. Ettamen
hoc erat vue libertatis, indicare loca qua damnas, Pro¬
inde fententiam So/ozzozis,, quae vetat quicquam addi
fermoni divino, aut illis cane, qui docent cum Scripturis
pugoantia , aut his, qui non verentur ex humanis difcipli¬
nis, preefertim ex fophiflicis ex Ariffotelis & Averrois
monumentis plurima congererc ad Divinorum Volumi¬
jnum explanationem. Sed alicubi profiteor me ceeleftis
Oratoris mutare linguam. Hoc ut alii calumnientur’, tu
C{certe non minus verfatus in Oratoribus, quam in Philo¬
fophis, agnofcere debebas fchema rhetoricum, quo fe¬
ftivius quidem, fed nihil aliud declaravi, quam me ſenſa
Pauli ſic explanare, ut & facilius & minore cum tædió
\percipiantur. Intelligit, opiner,tua prudentia, que fub¬
texis de Spiritu Sanéto , qui Scripturam de verbo ad
verbum dictarit , cujus auctoritati abfit ut quifquam Chri¬
ftianus velit repugnare, nil ad nosattinere. Attamen ifta
tibinitide & cleganter declamata ſunt, ſed extra caufam.
Copiofe quidem & illud tratas, multum effe diferimi¬
nis inter Commentatorem & Paraphraften: quod Com¬
mentator relinquit integrum fermonem, Paraphraftes im¬
mutat. Confule Codices Ecclefiafticos, & vide an ullus

D per me firimmutatus. Porro nifialiis verbis uterer,gquam
Sacri Libri, non effem nec Paraphrattes , nec Enarrator.
Jam age reſponde nobis , quid intereſt, utrum faciam
Paslum meo more loquentem, an Enarrator dicat, Hoc
[entit Paulus, & fubjiciat expofitionem, quamquam, ut
[diximus, hoc non raro faciunt , & ſub perſona Apoſtoli,
aut Chrifi, quoties fummatim explicant argumentum
loci. Ceeterum quod addis, eum, qui fequutus Enarrato¬
Us auctoritatem in errorem prolaptus fueric, facile poffe
in Viam revocari Scripturarum fubfidio, qui mea Para¬
phrafi deceptus fuerit > nulla ratione poffe reftitui, obfe¬
| cro te per genium tuum, vir illuttris , joco ne heec feribis
janferio? An parum lædunt Religionem Chriftianam Hæ¬
retici, qui Scripturas non Paraphrafi, fed Commentariis
perperam enarrant? marov oe vamos Guyey. pros oddio. Et
in his lapfus unde reftituitur ? per finceram Scripturam.
Accipio. Et fi quis traxerit errorem ex mea Paraphrafi,
nulla ratione poteft reftitui ? Qui fic? Quia nufquam exftat
fincera Scriptura? Imo nihilominus exftat in tanta tur¬
ba Commentatorum. Unde Coarguitur error corum , qui
in Ariftotelem {cripfere Paraphrafes? Nonne ex iplo Ari¬
forele? Quoniam nihilominus exftat quam fi quis pro
Paraphrafi {eripfiflec Commentarium. Quid igitur ye~
tat, quo minus hic reftituatur per Scripturam exftan¬
tem qui lapſus ſit? Imo ob id in marginibus annotavi ca¬
pita, quo Leétor conferre poffit commodius. Vix & il¬
lud arbitror te ferio {eribere , difcrimen efle ne qui mihi
ceu jurati fequantur auctoritatem meam. Ubi nunc ha¬
bitat ifta auétoritas? Apud Germanos eruditos nonnihil
habebam gratiæ, priufquam hæc Evangelica tempeftas
exftitit. Mox gratia ceffit in odium. Nec ufquam ani¬
madyerti Juratos, quos memoras. Etiam atque etiam ite¬
rum atque iterum in procemiis clamo, Paraphrafim ni¬
hil aliud effe quam commentarii genus, nec volo Para¬
phraftæ plus tribui quam cuivis Enarratori, fi quid la¬
plus deprehendant, mihi im Putent, non perfonse loquen¬
tis. His præfationibus excluditur omne periculum , &
quid immineat. Rurfus philofopharis de fyllabis & apie

cibus

|

E