quifitiones tantarum Ecclefie columnarum !
oëjeflio Et prima ad Corinthios iv. Si Paulus nt
s3: poteft explicare pure quod fontir, aut ipfius imperitia fait in
cauſa , aut ipſe fermo parum expolitus, ant res ipfa. Sed
rem explicat in Hebrea Lingua, in qua fuit difertifimus.
Hæc ille. Ex bis perfpicuum eſt, Eraſmo perſuaſum efe,
Evangeliſtas non divini Spiritus afflatu, ſed fuo ingenio fa¬
cra Chrifti Evangelia Seripfife 5 ex ideo labi potuerunt
axta eum, ut homines, €> aliquoties Lapp fune. Qua Eral¬
mica fententia impia ne fit an catholica, alii Judicene.
Cum hæc Annotatio me citer verba Hicronymi, mi¬
ror quare malint mecum agere quam cum illo. Ego
difputo, ille pronunciat, Paulum quod fentit, & quod
Hebræa Lingua explicat, non pofle Gre
tem pure transfundere ſermone. Idem pronunciat ad
Hedibiam Queæſt. x1. hiſce verbis : Camque Paulus
haberet (cientiam fanétarum Scriprurarum, & fermonis di¬
verfarumque Linguaruna gratiam poffideret, divinoram fen¬
fuum majeftatera digno non poterat Graci elogusi explicare
Sermone. Habebat ergo Titum interpretem, ficut €F bea¬
#45 Petrus Marcum &c. Cum hoc erat litigandum, non
mecum!
Verum ad hæc ipfa refpondet Annotatio: quanquam
alioqui impudentior & indoétior eft h&c calumnia >
quam ut ullum mereatar refponfum. Ad conclufionem
veniamus. Demus Paulum non admodum expolite Græ¬
ce loqui potuife, quid tum poftea? Caruit igitur do¬
no Linguarum? Imo donum adfuit quantum crat fatis
ad Evangelii prædicationem. Donemus facundiorem
fuifle fermone Hebræo quam Græco; ergo Hebraice
loquenti aderat donum, Grace loquentem deftitue¬
rat? eadem ratione Barnabas carebat, quod Panlus ef¬
ſet facundior, unde & Mercurius eft creditus. Non¬
durn conftat an Apoftoli dono Linguarum accepto lo¬
quuti fint omnibus Linguis, an unica Lingua loquentes
a diverfarum Linguarum hominibus intellecti fuerint.
Nec donum illud femper aderat, fed quoties & quate¬
nus res egebat miraculo.
Si Paulus fuiffet lingua fubbalba, num ideo non præ¬
dicaffet ex afflatu Spiritus? Er fi loquebatur fermone
vulgari parumque compto, qualem a vulgo didicerat,
& quo Spiritus voluit prædicari Evangelium, num pro¬
tinus Evangelica predicatio tribuetur humanis viribus?
An idco labi potuerunt in fententia, guia lapfi funt in
elegantia fermonis? Sic & Chriftus peccare potuit, qui
vulgo vulgari more loquebatur , apud illum populum
recte , apud Hebraice peritos barbare : quanquam
Chrifto licuit eo more quo voluit loqui, non idem erat
in Apoftolis. Si præter Grammaticorum ac Rhetorum
leges dicere labi eft, conftat interdum labi tum Apo¬
ftolos, tum Evangeliſtas. Si labi eft errare in fenfu,
nunquam a me diétum eft Apoftolos in {criptis erraffe.
De ceteris non judico. Imo potius arbitror ne prædi¬
cando quidem Evangelio unquam verbo lapfos fuiffe :
„a, Wuanquam id Perro tribuit Angufiinus.
Objettio T Tuita ex Sacris Scripturis
ant perperam interpretatur
sl fubvertit > aut prorfus refcindit : e quibus panca qua
fequuntur collegimus , velut Erafmicæ temeritatis ma¬
nifefium exemplar. In libro Hyperafpiftes Diatribee ,
Liberum , inquit , arbitriam comprobari non potefl ex Sa¬
cris Litteris.
A Quoniam non indicant locum > fufpicor aut illud
fo $4.
non efle in fcriptis meis, aut alio fe
dici. Alioqui quid ftultius,
ris probare liberum arbitriu
ri liberum arbitrium ex his
quod effe liberum arbitriu
arbitrium nondum fatis co
vocabulum nec Græce
Voluminibus. Rem aliq
m, & in codem opere fate¬
non poffe comprobari? Ali¬
m convenit, quid fit liberum
nvenit. Conſtat autem, hoc
nec Latine reperiri in Sacris
uot Scripturarum loca viden¬
tur in totum tollere, rurfus alja conftituere. Ex ho¬
rum collatione defendimus liberum arbitrium. Ve¬
tum hoc argumentum excurrit in finus quofdam in¬
ferutabiles, de preedeftinatione, de futuris contingen¬
tibus, de juftitia divina, de quibus etiam ipfa Scriptu¬
ta nobis imponit filentium, dicens: O homo t qui es
qui refpondes Deo? Verum erat illud fnétæ inquifitio¬
nis, indicare locum , non de fuo pronunciare, & ad
balneatoris exemplum , temeritatis convicio vel
Gta aqua difcedere. Hoc erat fanéte inquifitionis, mea
verba proponere, judicium aliis deferre: nunc judici¬
bus præjudicant, idque cum convicio, religionis, mo¬
deftiæ, finceritatis columina.
| Et in libello de ratione vere Theologiæ : Evol- Obje
\Ve, inquit , Teftamentum omne novam y nihil ufquam ss
[reperies preceptum , quod ad ceremonias pertineat , ubi
de inedia ant fimilibus ? Hee ille. Ciborum abſtinen¬
tiam ceremoniam appellat. Et in Colloquio , Convivium
religiofum , baptiſmum & alia ſacramenta inter ceremo=
Generali yocabulo quicquid in religiofis rebus fenfi- Refone
[biliter præfcriptis ritibus geritur » ceremonia dici po- 055
teft: atque hac ratione nihil obftat, quo minus & Ec¬
cleſiæ facramenta dicantur ceremoniæ: funt enim figna
ani Quin etiam cum Petrus admonet foeminas ,
ne ponant fiduciam in ornatu capillitii, aut veftium,
aut auri. Item Paslus cum idem admonet , præterca
cum jubet in Ecclefia velari mulieres, negari non po¬
teft quin precipiat aliquid quod ad rem vifibilem per¬
tinet. Cujus generis & illa videri pofünt, quæ præ¬
{cribit de ccena Dominica, de pfallendo lingua & fpi¬
ts docet me de hoc ceremoniarum genere non agere,
fed de his que pertinent ad aétiones pietatis : loquor
enim illic de charitate, qua vere pios reddit, & in
\ animis fita e& , non in rebus externis. De facramentis
\non attinet hic reſpondere, quanquam ne hoc quidem
(ceremoniarum genus adfert pietatem, fi preter exter¬
jna figna nihil acceflerit. Caterum quae Paulas preeferi¬
\bit de filentio mulicrum in Ecclefia , de velando Capi¬
te, non erant præcepta quæ perpetuo facerent ad pie¬
tatem, fed quæ pro tempore pertinebant ad decorem
\& concordiam Ecclefie. Nam apud Zalos mulieres
alicubi non velantur in Ecclefia, & virgines velantur
jagitatur coena Dominica, quemadmodum olim folet:
nec manent ritus pfallendi lingua, interpretandi, &
prophetandi viciflim, quemadmodum preeicripfit Apo¬
Iftolus: verum hac pro more regionum aut temporum
[mutantur, Et fatis eft ea manere quæ his ceremoniis
fignificabantur. Tollentes puras manus, ait Paulus : an
ideo male orat, qui manibus nec lolis, nec in cœlum
fablatis orat? De his autem, qua proprie ac perpe¬
tuo faciunt ad pietatem, plurima præcipiuntur , de
orando, de fublevandis pauperibus , de fobrietate, de
\modeſlia , de tolerantia, de charitate crga Deum &
(proximum. Sic habent mea verba: Evolve Teftamen=
nam reperies preceptum quod
\ad ceremonias pertineat. Ubi de cibis ant vefte verbum ul¬
lum? ubi de inedia aut fimilibus ulla mentio ? Ert in fe¬
|quentibus exempla refero, de fabbatis, de interdiéto
efu carnium, laćtariorum » de Judaico ciborum diferi¬
mine. Proinde ex ipfo fermonis tenore fatis liquebat;
ide quibus ceremoniis fentirem » nempe de his, qua
[nos præfcriptis ritibus obligarent. At hujus generis
[nec illa funt, qua ſupra commemoravimus ex beati
Petri Paulique {criptis. Non enim prafcripfit Petrasquo
colore, qua forma, qua materia veftium uterentur ma¬
tron, fed admonendo veftitus fimplicitatem commen¬
davit, Nec Paulus præfcriplit, ut velarentur mulieres
[nigro velo ufque ad cingulum porrecto , crafla textu¬
re, fed tantum velari Juffit, quod tunc etiam apud
Ethnicos in coetu virorum facere folent honeftiores
(matron: nee prieferipfit de novo filentium, quem¬
admodum hodie certis locis ac certis horis Monachis
/preefcribuntur filentia: {ed quod erat naturalis ac publi¬
ce honeftatis admonebat, quandoquidem nec apud Pa¬
| ganos honefte m
| ] atronæ veniunt in cœtus virorum „aut
fi veniunt filent,co quod naturafexum illum fubdidit viri¬
lifexui.Quod feverius fervatum eft apud Ethnicos quam
apud Chriftianos , apud quos Chriftiana charitas remifit
aliquid de jure virorum > quemadmodum fervitutem
multis locis fuftulit. De hoc ceremoniarum genere lo¬