Page 38 [38]
OCR
hujufmodi quamdam, ut ita dicam, vafritiem, quod quadamad {uum torqueat negouum ; & nonnunguam apud illum pugnent verba facræ Scripture, que fuis locis non pugnant, quemadmodum in Epiftola ad Titum Epimenidis profanum ditum ad Chrifti trahit negotium. Er in A&is, quod Aratus de jove dixit, Panés ad Deum trahit, & ibidem profanum & impium aize titulum commutatis aliquot verbis detorquet in argumentum fidei, Etenim quum inferiptio fic haberet, DUS ASIÆ ET EUROPA, AFRICARQUE, DUS IGNOTIS ET PEREGRINIS, tamen is ita torquet, ut narret Gibi confpe&am aram, qua titulum haberet, IGNOTO. DEO , ficut auctor eft Hieronymus, enarrans E piftolam Pazli ad Titum. Neque te fugit, opinor, quam Veteres ferme omnes fibi indulgeant in allegoriis, praefertim Ambrofius, Origenes, & Hieronymus , in quibus labi negant periculofum, fi modo ad pios mores accommodentur. Et tamen vide quanto alio tu mea verba detorques, atque ego ſenſi, atque etiam explicui, {i quis Latine fciat. Non enim dixi, haec non competere in Chriftum, fed non videri admodum probari Hieronymo , quod proprie Chrifto tribuantur: tu, ut apparet, proprie , perinde valere putas, ac fi dixiflem vere. Ego fentio ea proprie tribui Chriſto, qua fic tribuantur, ut in neminem alium competant: neque enim primus Pfalmusideo non competit in quemvis hominem pium, quod cum facri Doores de Chriſto interpretentur. Quod jus fi hic quoque nobis permittas, verum fucrit, hæc proprie non teros homines competant. Nihil autem eft, mea quidem fententia, in co Pfalmo, quod citra herefim -in omnes pies non poflit accommodari, Videtur enim illic juxta fenfum infimum, Propheta mirari fingulaxem Dei erga nos beneficentiam, quicum fit excelfior ceelis, tamen hominum in terris agentium curam agat, tantoque dignetur honore, ut hominem univerfis animantibus preefecerit, ad verbum pene referens quod eft in Geneli, Replere terram, © fubjicite ceam, © dominamini pifcibus maris, © volatilibus cœli, Ó aniverfis animantibus qua moventur fuper terram, ac propemodum cœlitibus æquaverit raris animi dotibus. Etenim cum ait, gaid eft homo, videtur humilitatem humanæ conditionis intelligere. Cum addit, Minnifti illum paulum ab Angelis, oftendit quo fubvectus fit munere divino. Nam quod nos interpretamur de homine diminuto „1d illic apparet di@tum in diverſum fenfum. Minuifli eum paulo minus ab Angelis, hoc ck, pene illum zequafti Angelis. Dices, fomnium adfers. Imo fic olim fomniavit Arnobins, haud peffimusau&or, qui totum hunc Pfalmum non ad Chriftum , fed ad Chrifli membra accommodat., Certe quod fequitur , Omnia ſubjeciſti ſub pedibus gus, oves & boves univer fas, infuper É' pecora campi 5 volucres, &c.non videtur in Chriſtum proprie competete, fed in nos potius, Quid enim magni fi Chriftus præfeétus fit pecudibus, pifcibus & yolucribus? Et vides interpretem Epiftolead Hebraos hucufque adduxifle teftimonium Pfalmi, Omnia fabjecifti fub pedibus ejas, omiffisiisqua non eque commode faciebantad id quod tum agebat, & abfolutum fecifle , quod illi commemoratione fequenti videtur adftringi , oves & boves. Alioqui quî convenit, ut fentiens de imperio Chrifti, quo regnat fuperomnem creaturam terreftrem ac coeleftem, ea tantum nominatim recenfeat qu fint infima pars imperii? Neque yero me fugit, hæc ad allegoriam trahiab interpretibus , nec eam fane rejicio , licet aliquanto coactiorem, nimirum a coaétis. Hujufmodi quippiam cum id temporis cogitarem , & hoc agerem, utomnia tentans, & velut hoitiatim pulfans leétori variam cogitandi commentandique materiam fubminiftrarem, id quod annotatoris eft officium, vifum eft hoc civiliter indicare; fant enim quædam quæ magis indicanda funt quam explicanda : quod à vetuftiffimis Theologis factitatum yidemus, ac ne recentiores quidem proxfus ca A B C D E F dem loquuntur in Scholis, & inter eruditos privatim aut fi cadem dicunt, non codem dicunt modo. Cærerum hujufmodi exagitare verbis, & apud 1m peritum ac malignum vulgus traducere, mihi parum civile videtur, nedum amicum. Quod {i fermonis habitum anımadvertas, quo hie loquor, facile apparet queerentis efile & tentantis, non afleverantis: /iderur, inquam, non admo-~ dum probaffe. Videntur que non funt ejufmodi, fed tamen {peciem aliquam præbent, Atque hoc quoque miugo, addens zon admodum, hoc eft, non ufquequaque. Sed inquies , ubi fpecies ifta , quæ faciatut hoc vidcatur ? Primum fic auctorem nominat, ut pondus probationis in eum rejicere vidcatur, Deinde quid magni eft > fi Paulas hunc locum ſuper Chriſto ipterpretetur » culm 1p= fe Hieronymus totum eum Pfalmum ad Chriffezz trahat? Id paucis ac cunétanter monui le&orem, ut excuteret fi quid illic eflet excutiendum. Neque vero ulla dubitatio eft , an hic Pfalmus in Chriffzm competat, fed an proprie, hoc eft, in folum Chriftum competat, fic ut ad cæteros homincs accommodari non poft, cum tamen totus ille, Pfalmus juxta communem fenfum ad humanum genus pertinere videatur , cui Deus fubjecit quicquid rerum aut animantium terra producit: & tamen is animi divinitate coeleftia contemplatur, Certe divus Auguſtinus ficde Chriffo exponit, ut nobis etiam attem= peret in Chrifto renatis. Magnum vero piaculum , fi id duobus verbis le&torem admonitum efle volui. Jam ut illud attingam obiter, admifcens hujus verficuli interpretationem, Quid eff homo quod memor es ejus, ant filius hominis , quoniam vifitas eum? Cacerorum, inquis, hominum non efè nifi quadam Dei memoria. &, ut fic dicam, abfentia quedam, quod id infinuat: quid eft homo, quod memor es cjus? Siquidem memoria ablentiam efie Filii antem hominis, id eft, Chrifti, jam vifitatio & prafentia unions, & tante quidem unionis, ut ca fit hypoftatica, & qua nulla major effe poteſt. Quod & id infinuat, aut filius hominis, quoniam vifitas cum, @ hyJéfmodi Dei viftaiio, prafentia, unio, non hominem minuit, fed fic etiam elevat Jeper omnia, ut paulo minutus fit a Deo: & minut paulo minus a Deo, eff [4per omnia alia exaltari, © omnia alia illi ſubjeéta eſſe. In co enim, ait Apoftolus , quod omnia ei fubjecit, nihil dimifit non fubjeétum ei, præter cum qui fubjecıt ci omnia; Er de illa vifitatione, unione, & a Divinitate apprebenfione circa finem hajus capitis fubdit Apoftolus ; Nufquam enim Angelos apprehendit, fed femen Abrahæ apprehendit, gaod gaidem ſemen Abrahæ alo loco interpretatur, gui efk Chrifas, Hactenus tua recenfuimus, Primum quid fibi vult hic fermo, Cererorazm hominum non ft nili quedan Dei memoria, Utrum {entis homines effe memores Dei; an Deum effe memorem hominum ? Deinde utrum fentis homines abfentes, an abfentem Deum? Sed hac amphibologia periculofior eft illa, qua tibi fuperius excidit, cum ais: Zerbam & Filius Dei, divine eff conditionts , ejuſdemgue cum Deo nature. Nam creatura non eft, perinde ac neque Deus, Utrumque enim poteft acapi, Deum Patrem non efle creaturam, aut Filium Dri non efle Deum. Ad hæc cum ais, filii hominis, id eft, Chrifti, efe vifitationem, utrum intelligis Chrifum vifitafle hominem, an vifitatum è Deo? Quod fi vifitationemappellas adfumtionem human modo Chriftum dicis vifitatum >? An quemadmodum pie dicimus, Dezs adfumfit hominem : ita re&e dicemus, Deus adjumfit Chriftum? Arqui hic ipfiflimus eft fermo, ob quem paulo ante vapulabam abs te: non quod fic locutus fim, fed quod fic locutum putaras. Rurfus cum AS, non minuit hominem: nonne hominem, quod eft hypoftafeos vocabulum, pro humana accipis natura, quod ante fieri vetuifti? Ad hac cum ais, de illa vifitatione, unione, & apprehenfione è Deo, demiror te in noftro fermone nodum, ut AJUnE, # (tipo querere, cum tibi permittas fic balbutire de rebus ineftabilibus. Quis enim fic unquam locutus eft, apprebenfio a Deo, ne quid infecter intolerabilem ubique Gatloaoyiar, Pra e Nature, quo SEE terca cum pergis, & ais, hac unione Chriſtum paulunz smmmuinm a Deo, [editant exaltatus Jit (per omnias é
