Page 31 [31]
37
argutatur & Ambrofius enarrans apud Lacam Petri ne¬
gationem, quafi fic dixerit Petrus, non novi hominem,
quod Deum agnofceret. Sed ut ad rem vedeam. Idem
Auguſtinus ediflerens primum Caput Euangelii Zoannis
{feribit hunc in modum : Ss enim ipfe Dominns dicit , Ȭ
go autem fum vermis & non homo, quis dubitat hoc
dicere quod fcriptum eft in fob? Quanto magis homo pa¬
tredo, & filius hominis vermis ? putredinis appellatio¬
nem ad nos referens, vermis ad Chriftum. Neque ve¬
- ro Paulus ideo Chriftum coeleftem yocat, quod corpus
terrenum non haberet, fed quod à contagio terreni
Ade abeflet. Quandoquidem illic duos fecit Miam,
alterum peccandi principem, alterum innocentiæ prin¬
cipem. Certe divus Agg#finas non veretur Chrifto
terreni cognomen tribuere Epiftola 147. ad Confentinm,
Dominus, inquiens, ad hoc terrenus factus ef cum eſſet
cæleftis ut cos qai terreni erant, faceret coleffes. Quod fi
{folus Chriftus cæleftis eft, cæteri omnes terreni: igi¬
tur vermis appellatio in martyres, non juxta exiftima¬
tionem malorum, fed vere competet juxta tuam in¬
terpretationem. Quod fi hic quoque valere vis xene¬
Ovydloy opinionis , cur addis Scribarum & Pharifzo¬
rum? An apud iftos tantum paffi funt martyres, aut
apud hos tantum contemti?
Jam commentum quod adducis de non komo, cum
addis: Wnus enim Deus, & unus mediator Dei & homi¬
nam , homo Chriftus fefus , qai fic homo eft, quod omnium
hominum maxime homo, & vere homo, quale fit difpi¬
ciamus. Hic fi tibi res effet cum homine fophiftico,
vide quo pa&o tueri poflis Chrifium omnium maxime
vere hominem efle, cum juxta tuum Aré/forelem, ma¬
gis & minus non cadat in fubitantiam, ut Chriffas
magis homo dici poffit , etiamfi melior cunétis ho¬
minibus dici debeat. Non referam hoc loco par pa¬
ri, ut fummo (quod ajunt) jure tecum contendam,
& de voculis caviller, pofteaquam mihi fatis liquet
quid fenferis. Jam opprobrium hominum & abje&tio¬
nem plebis, cur vereris Chriſto accommodare , fed
in alios homines detorques, cum Pa#/us non vereatur
eum peccatum & malediétum dicere? Hæc verba fi
pie dicuntur de Chriffo, que impietas eft dicere, Chri¬
fium infra homines diminutum, modo id fentiatur quod
de Chrifto fentire cum primis eft pium? Si verbis of¬
fenderis, his magis offendi oportuit: fi fententia, ni¬
hil hic eft impium , nif {1 quis mmpie interpretetur. Si
dixiflem Chriffum humiliafle fe infra humillimos homi¬
nes, non abhorreres, opimor: cur vociferaris impie¬
tatem, fi dixi abjeétum infra abjectiflimos homines,
cum rette humiliatus dicatur, qui fe humiliarit, Semis
hil aliud fit abje&us quam humiliatus? Quod fi vocis
novitas {ola te offendit, ufus cft ea ante nos de Chriſto
Auguftinus, hunc Pfalmi locum exponens: Quare , in¬
quit, ergo fic fe abjecit , ut diceret vermis? At dices, ab¬
jecit fe oratione, fateor ; fed vera tamen, opinor, non
yana aut ficta, unde confequitur vere fuiffe abjectum.
Jam quod feribis, Chriſten opinione fudeoram fuille
dereliétum a Patre, non folum frigidulum eft, verum
etiam ab omnium veterum interpretum fententia dif¬
fentiens: quafi hoc Chriftus illic queratur Patri, quod
fede male de fe fentiant, pro quibus paulo ante ora¬
verit. Et haud fcio an præftiterit , mi Faber ; ulcus hoc
exiftimationis in totum non tangere, ne cui minus in¬
cipiat diſplicere Marci cujufdam, aut Ca epithe
hzrefis, qui, ut auctor cit Asguftinas, docuit C riffam
non vere, fed putative paſſum. Jam quod me rogas;
quî conveniat eum, qui eft Rs omnis Glee:
turæ, & fupra omnem creaturam; Aici vermem , et
eum dici non hominem, de quo dicit Apoftolus : ©¬
nas enim Dens, © unus mediator Dei & hominum home
Chriftas Jefas. redtius ab ipfo Propheta Gene
ab ipſo Chriſte , qui ſe per 0s Prophetæ vermem e
Neque vercor ne ob id mihi fuccenfeat Chriffas, fi ip¬
fius utar yerbis in cum fenfum, in quem ille dixit, fi
qua fides tot orthodoxis interpretibus. Atque inter hos
eft divus Hieronymus , unus multorum initar ; qui cx¬
ponens fecundum caput Epiktolæ Panli ad Tinm pa¬
|
Al
B
@
D
E
E
38
lam Chriftum vermem appellat; &lius aufus, pec¬
catum & malediétum ander dicere. Quod, autem Pauls
teftimonio doces Chriftum hominem dici, fateor, rift
fedulitatem tuam: quafi yero periculum fuiffet, ne
quis alioqui Chrifum negaffet hominem; nifi unum
Pauli locum nobis objecifies, cum ipfe téties in Euan¬
gelio fe vocet filium hominis. Porro quæ citas. è divi¬
nis Libris, docens Chrift non fuifie vere derelictum,
non minus faciunt pro me quam pro te. Non previ
Deus, neque defpexit deprecationem pakperis. At qui de¬
precatur, quoniam implorat opem , aliqyoufque vide¬
tur dereliétus : alioqui quid imploràt fi nihil defiderat 2
Ac mox: Et cam clamarem ad eu, exandivit mes
Quid clamat, qui nulla re deftitutus eft? aut quomo¬
do liberantur, qui nullo paéto funt dereli&i? Et ne
fingula perfequens fiam loguacior, & illud quod ad¬
dis, Nam & virgo Maria aderat; & dilectus difcipulus ;,
& Magdalene, & mulieres Jelim fequute, gue multa
compafjione & Deo & Angelis grata pietate flebant fuper eamz
Virginis autem cor gladio paffionis ejus confoffum ef, & a»
nima ejus tranfuerberata: pro nobis facit. Cui compa¬
opinor, dicis pietatem , licet yulgate magis quam eru=
dite. Num verbum Dei Patri femper æquale? an ho¬
minem pro omnibus dira patientem? Quem flebant?
num excelfiorem creaturis omnibus? an abjectum &
infra latrones? & fi idem unufque eft Chriftus, in quenx
hæc tam diverfa competunt? Vides ut hæc noftræ {en¬
tentiæ adftipulentur etiam , non folum nihil officiant:
ut ne illud excutiam, quod Chriftus apud Lacam fe=
iplum viride lignam appellat, innocentiæ magis effe quam
dignitatis. Quod miror cur adducendum putaris , ni¬
fi forte periculum erat, ne quis noftrum Chriftum fce¬
lerofum hominem judicaret. Aut fi prgpofitum erat
colligere quæ illius dignitatem indicant, cur è tam
multis paucula quedam adducis? Si voleba’ refellere
quæcunque Chrifti humilitatem fonare yidentur, cur
vix unum aut alterum locum attingis? Vides igitur 5
totum hunc locum tibi extra caufam efle declamatum.
Poft hæc pergis excutere, an quod ad hæc mala de¬
fcenderit Chrifius, ob id fuerit in fe diminstus. Belle
me hercle proponis, quafia me ufquam fit dictum; il¬
lum in ſe fuiffe diminutum: quanquam hoc ih fe, quid
fibi velit non fatis intelligo. Si z7 fe accipis, pro ve¬
re, dicam 1 fe fuiffe diminutam, qui vere fuerit dimi¬
nutus. Fateris aflumta natura humana, fulceptifque
ciuciatibus Chriffam fuifle diminutum. Vere autem
eam aflumfit , vereque fuit afliétus, vere igitur fuit
dimitiutus. Sin cum 7 fe dicis; fentis abfolute ; fimpli=
citer, & per {e , fateor abfolute fummum; & ne nihil
videar ex tuis libris haufifle, plu{quam infinite fum¬
mum. Jam nec illud fatis intelligo, quid fibi velit quod
negas , Chriftam in Euangelio feipfüm dicere vermem;
fed lucem mundi, fed viride lignum, aliaque que di¬
gnitatis ſunt, nifi forte innuis Prophete verba non fas
tis apud nos habere ponderis, & par efle ut Euangeli¬
cæ cedant auctoritati? An ut Chriffam credamus reéte
vermem dici, non fatis eft nobis quod à Propheta ver¬
mis fit diétus? Quafi vero non bona pars Euangelicæ
hiftoriæ Chrifti nobis humilitatem decantet: aut quafi
Propheta nonalias adoret, ac ftupeat ejus fublimitatemy
quem hic vermem appellat, & rejectamentum plebiss
Gum legis cunas , cim præſepe, cum legis vagientem,
cum circumcifum, cum fatigatum, cum ob famem ac¬
currentem ad ficum, cum aflumtumac tentatum à Dia¬
bolo, cum legis filium hominis, cum legis non habens
tem ubi caput fuunî reclinet, cum interim nec vulpi¬
bus fua defint latibula; nec avibus nidi; cum lachryman<
tem legis& infrementem, cum indigna audietitem; de?
dique cum totam paflionis hiftoriam recenfes; quelo
quid aliud legis, duam Filum Dei infra omnes homines
diminutum, ut {upra omnia eyaltařetur; Crim legis dez
formatum ; defpeétuin , noviflimum virorum , cum d=¬
gnum coram tondente fe obmutefcentem, an paululum
quiddam diminutum legis? Qu omnia cum Chriffotri=
buantyr non offenfa illius ineffabili dignitate, qua fem¬
ì Toms IX; nea per