Page 30 [30]
35 DHE AS) TIDE IRSE
în parte humiles abjectique funt? Cum fic abjectis ho- | A
minibus Chrifizm fimiliter abjeétum compono, nifi
quodi, que illi ſæpe adatti neceſfitate patiuntur, hic
volens noftra caufa tulit. Non cum cum latronibus
confero , fed cum martyribus: & fi illum cum fuis
latronibus conferam , quod indigniora quam illi paflus
fit „cum illis vera crimina non opprobrarentur, hic in¬
nocens'tot probris affcébus fit, non opinor me impie
facturum. À
At dicis, Kta, que Chriffas in fe volens recepit, ma¬
la non funt, nec reddunt deteriorem, fed potius me¬
liorem: atque hoc loco nonnihil à Periparericss tuis de¬
{eifcensad Stoicos provocas : Si etiam Philofophos, inquis,
dnterrogemus, an vir fortis ut vitloriam pariat popalique B
falutem, quod ad flagra, ad vulnera, ad ipfam denique
mortem fcrens volenfque defcendat, an, inquam, inferior ab¬
Jettiorque habeatur ? Dicent procul dubio quod multo etiam
Superior, multogne bonorabilior. Et ineandem fententiam
de martyribus philofopharis. Primum ad quod genus
malorum pertineant, quæ juxta tuum Arifforelem non
finunt hominem adipifci perfeétam felicitatem , nihil
mea refert, mihi fatis eft, effe in aliquo malorum ge¬
nere. Socrates nihilo deterior erat cum cicutam biberet,
cum compedes geftaret in carcere, quam cum aureus
ftaret in foro, & tamen illicaliquo modo dejećtus erat,
hic eveétus & Honoratus. Si quis Rex, mendici pannis
teétus, famem, exfilium , carcerem ultro {ubeat, quo
conſulat Reipublicæ, nonne reéte dixeris, hunc è regia
fortuna dejecifle fe infra abje&iffimos etiam homines?
At hoc ipfo major eft, inquis, quod ad ifta defcenderit.
Si quo modo fateris defcendifle, aliquo modo inferio¬
tem fatearis oportet, Sed alia ratione inferior eft, alia
melior & honoratior. Si fortem & cruciatus attendas ,
& cum priftina gloiia conferas, multum {fe dejecit: fi
virtutem animi, multo feipfo melior eft. Martyr hac
parte, qua ad juflum Regis cervicem porrigit & tyran¬
no fe fubmittit, hac eft inferior, cum pictate fit illo
longe fuperior. Et quemadmodum martyr in fuppliciis
amore Chrifti & ejus exemplo fefe humiliat, ita ejuf¬
dem exemplo gloria & honore coronatur , ut qui focius
fuerit dejecto, idem focius fit eveéto & regnanti. Ne¬
que tamen nos ufquam Chriffum abjeétum, autabjectio
rem diximus, quod tu repetis in hac argumentatione
neque quifquam illi abjeétionem autimproperium obji¬
cit, quod, ut ais, infidelium eft ac judeorum. Imou¬
trumque in illo adoramus & exofculamur, & quod exal¬
tatus eft fuper omnia, & quod néftra caufa fic fefe deje¬
cit. In altero videmus quid nobis fit imitandum, in al-:
tero quid fperandum. Adoramus fublimem fedentem ad
dextramPatris,& eundem adoramus vagientem in cunis,
adoramus confputum , adoramus infami fententia dam- |
natum , adoramus etiamnum crucis & plagarum pro no¬
bis ſuſceptarum ſervantem veſtigia. Cur tibi ſolum pla¬
exaltari, qui non aliquo modo fuerit inferior, Si recte
inferior dicitur, in imo fubfellio fedens vir optimus,
co qui fummo thoro recumbit nequifimus, an non
aliquo modo inferior eft, qui tot human vite inju¬
rias in fe recepit? Nec enim guifquis aliquo modo in¬
ferior eft, flatim & fimpliciter eft inferior.
Non loquor, inquis, de homine afumto, fed de Jefu
Chrifto, gui eſt Deus ac Filius Dei. Atque ego: de co¬
dem loquor homine, & hominis filio, & homine cru¬
cifixo, tot mala pro nobis paffo. Si efus Chriftus tan¬
tum eft Dominus & Filius Dei, qui intelligitur dimi¬
nutus? Siidem eft hominis filius, & hactenus feipfo
minor, quid abfurdi fit huc referre diminutionem?
Et haud fcio, an probabilius fit, Chrifum & Chrifti
nomen, fic enim loqueris, cum-duas fignificet natu¬
ras, pro una duntaxat accipi, non pro duabus, ut tu
vis, aut (quod eft abfurdius) è duabus compofito;
etiamfi cum filius hominis diminutus dicitur, quo- |
mam comparatie ad duo refertur, fermo videtur ad
utranque naturam refpicere , aflumentem & aflum¬
tam. Alioqui cum dico, Chrifas affumft humanam
Haram, utrum Chrifti vocabulum pro utraque natu¬
PETTO
1 OB RASS) MOD 36
| ra pofitum videtur, an pro altera, nempe divina? Et
| cum Augaflinus ait, Dei Filius afumft filium hominis,
cum utrumque fit hypoftafeos vocabulum, tamen ap¬
paret utrumque pro altera natura accipi. Proin tu vi¬
deris, an quecunque aliquo modo duo ſignificant 5
ftatim in enuntiationibus pro duobus accipiantur. Nifi
forte cum album dico, quoniam: ca vox fubftanuam
fignificar, fimulque colorem inbaerentem, album re
ce pro utroque dicetur accipi. Aut quia Pater in dia
vinis duas fignificat perfonas, alteram in recto, alteram
in obliquo , protinus pro duabus accipieture Aut quia
cecus fignificat oculis captum, atque obiter etiam vis
fum, pro utroque accipietut. Et tamen quod haétenus
à me dictum ett, argumentando duntaxat eft dictum,
ut co pervenirem quo tendebam, Beax 7: ad tempus
efle referendum. ‘Tu perinde nos oppugnas, quafi hîc
efler difputationis mez cardo. Sed opera pretium eft
audire quanto molimine excufas, quod Chriftzs in Pfal¬
mis dixerit fe vermem, & non hominem , opprobrium
hominum & abjeétionem plebis. Nam hunc forte lo¬
cum adduxeram, Quafi vero periculum eflct, ne Chri¬
fus crederetur vere fuiffe vermis , nifi te famæ fuæ pa¬
tronum effet naétus. Nihil offendit pias aures, quod
vermis dicitur, non magis quam quod lapis dicitur,
aur agnus, aut leo, aut vitis, aut granum finapis , aut
aliud fimile. Atque hîc putas tibi Tenediam bipennem
mna, quæ in hanc formam de Chrifto leguntur in divis
nis Litteris, non ad veritatem, fed ad fadaoram perti
neant exiftimationem, five, ut tu loqueris, eftimatio=
nem , vixque totum illum Pfalmum, qui dereli€tionem,
dejeétionem, & confufionem fonat , fecundum æftima¬
tionem & judicium Sacerdotum , Scribarum, & Phari¬
forum effe intelligendum. Atqui fi ficaccipi poterats
cur non mea verba fic interpretabaris? Ghriftum zfti¬
matione Zadeorum fuille diminutum infra abjeétiflimos
homines? Minusctt, abje&tum cfle infra homines, quam
appellari vermem, quam probrum, quam rejeétamen¬
tum? Er fi hæc pic poflunt intelligi, cur in meis fue
{picaris impieratem è Sed tamen tu videris an verum fit
quod ais, totum illum Pfalmum ad exiftimationem fa
deoram pertinere, nifi forte quod inibi legitur, Foderunt
manus meas, & pedes meos: \tem illud , Ones videntes
deriferunt me, & cetera, exiftimationis funt , non yeri¬
tatis. Quid, quod recentiores etiam Theologi negant
Chriſtum moriturum fuifie , ni Divinitas humanum cor¬
pus aliquo modo dereliquiflét. Quod fi verum eft , non
opinione, fed re fuit dereli&us. Cum autem conftet,
appellatione vermis nihil aliud fignificari, quam fum¬
mam C4r/f humiliationem, caque humiliatio fita fit in
malis, que noftra caufa.aflumfit: fi vere mala noftra
recepit , & paflus eft, vere fuit humiliatus, & hactenus
vere vermis. Certe quod cæfus eft flagris, quod con¬
fputus, quod vinétus, quod accufatus, quod damna¬
tus, quod probris affeétus, quod inter fceleratos'cruci=
fixus, veritatis eft, non exiftimationis fudaorum, & ta¬
men ob hæc vermis dicitur , ob hæc dicitur humiliatus
ac diminutus, ob hæc exinanitus? Sed immerens ifta
tulit. Fateor, verùm ifta hoc funt indigniora, fiaccidant
immerenti. Atque aliquanto inferius hoc agis, ut quod
vermis appelletur , ad nos pertineat, non ad Chriſtum,
quod vermis terrenus fit, Chriftus autem cœleſtis dica¬
tur apud Pazlam, & tamen divus Auguſtinus hunc enat¬
rans locum, aufus eft ad iplum Chriftum referre : Quare,
INQUIT, verzis? quia mortalis, quia de carne natns, quik
fine concabitz natus, Atque haec cum vere in Chriftum come
peterent, non juxta hominum exiftimationem, quomo¬
do tibi exiftimatione tantum vermis dicitur? Tameth
hoc quidem in loco, quod apud Auguftinum fequitur;
mihi aon admodum probatur , qui fic interpretatur
non hominem diétum quod Dcus effet: Quare, in¬
quit, noa homo? qua in principio erat verbum, & vers
bum crat apad Deum, © Deus erat verbum. Id enim
argutius videtur diétum quam verius. Nec enim ideo
Chriſtus homo! non erat quod Deusieffer,
l tropo dictus eft non homo, Tametfi
nec abfque
fic propemodum
argue