Page 28 [28]
¥
e queeftionem , #tram forma ſervi in Chriſto , five hoz | A
mo alfumtus parnm vel multam fit imminutns d Deo, |
tuis enim verbis utar, fed dn filias hominis imminatas
fit a Deo, & id etiam guippiam parum. | Inter nos fane
sulla queeftio verfabatur, nec ego hominem affumtum
dixi imminutum a Deo. Tuus ifte fermo eft, non
meus, id quod modo fatis declaratum eft, Nam fi i7¬
minutum fic accipias, ut fit participium, Divivitas po¬
tius videri polit imminuta quæ deicendit ad hominem,
quam humana natura, que evecta eft ad Conſortium
Divinitatis. Sin ita ut fit nomen, & perinde valeat ac
À dicas, inferior Deo, non negabis „ Opinor, humanam
naturam in Chrifo longe inferiorem fuifle divina na- |
tura, Quod fi donas, confequetur , Chriftam „quatenus
crat homo, longe inferiorem fuifle Deo Patre, &, ut
Auguftinus audet loqui, ctiam feipfo quatenas erat Deus.
Quod fi multo fuit inferior, videbatur excùtiendum,
quiomodo Prophets dicatur sammutus pastalum. Rur¬
Tus G mihi dabis humanam naturam , quatenus eft do¬
loribus & morti obnoxia, longe efle infra dignitatem
ac felicitatem Angelicam : confequetur , Chriftum, qua¬
tenus erat homo mortalis & naturæ incommodis ob¬
noxius, aliqua ex parte fuiffe inferiorem Angelis , cer¬
te juxta corpus. ld fi verum eft, nimirum manet in
utiaque lectione par difficultas , quam tuum agens ne¬
gotium fic conor explicare, ut Begyvr:ad tempus per¬
tineat, non ad modum dignitatis. Quod fi recipimus,
ut receptum cft ab orthodoxis aliquot , & magni no¬
minis Theologis , nihil fuerit in utraque leétione abfur¬
dum, & liberum erit utramWoles fequi. Nec hic cui¬
quam præco, nce hanc aut illam {fententiam vel ap¬
probo, vel rejicio, quod tu tamen toties inculcas à me
fastum. Sive ifto , inquis , Minuifti eum paulo minus ab
Angelis , quem poſteriorenz interpretandi modum approba:
7e videtur Eraſmus. Ac rurſum , Nam jæxta Septua¬
ginta Editionem ait , Minuifti cum paulo minus ab An¬
gelis , g#4m etiam approbat interpretatione. Jam illud
videbatur mihi parum prudenter abs te fastum; quod
cum ßeæxó 71 ad temporis modum relatum ; omnem
explicet difficultatem , tu perinde quafi jar eviceris,
eo referri non pofle , ita triurnphiüm agis, ita nobis
infultas. Atque id quidem poft coiiaris-oppugnare ,
fed quain efficaciter mox videbimus. Certe cum hoc
in ambiguo reliquiffes , non erat cur hujusmodi con¬
vitus veluti proftrato jam & jacenti infultares : Subrze¬
Zur igitur , inquis, Propheta, quomodocanque five è Deo,
five ab Angelis interpretemur , quare hic fermo feipfum
elidit , © falfum effe ex omni parte manifeftat: Jam illud
magnis trascediis exagitas, quod feripferam, Chriſtum
cum ob humanam naturam affamtam , tum ob humane
conditionis fufcepta incommoda, non ſolum infra Angelos,
Verum etiam infra abjettiffimos homines fuilfe dgettam. At¬
que bic tu miro fupercilio, bunc , inquis , fermonem
animofe refatabimus, tanqaam impium & Chriſto Deoque
zndigniſſimum , tanguam Spirtni adverfantem, & littera
que occidit adherentera.
Hujufimodi multa funt, mi Faber, in tua ifta præ¬
clara & amica difputatione,, que me compulerunt ad |
puigandam famam abs te tam atrociter petitam. Abfit
utego fciens quippiam in te {cribam iftiusmodi. Quod
B
C
D
E
doétrina Chrifti, tuum erat, amicum errantem amice
monere : nunc hæc omnes prius fcire voluifti quam
me, quem nec Epiftolio, nec per amiculum quempiam
dignatus es fubmonere : cum tamen Epifcopus Pari¬
Senfis , cum hîc Regis fui nomine legatione fungere¬
tur , inter colloquia narrarit audifle ex te, quod cum
fatereris te multis in locis rete monitum 4 me, in non¬
nullis tamen {cripto confliétaturus fis mecum. At fi
vera et Typographi inferiptio, fam tuum hoc Opus erat
editum. Infcitiam , errorem , aut fi quid aliud eft huma¬
num, impingi mihi facile patiar , at impietatem & in¬
dignitatem in Deum, cætcraque hujufmodi impingi
mihi pati nec pollum, nec debeo. Neque tamen vices
referam , ut tam afperam criminationem criminatione
tepellam. Efficiam ut quod non minus {cite quam pie
Es
ER AS wen 30)
dixit optimus ille Cyprianus , pudor Chrsftianasporias quam
dolor logui videatar. Mihi 10 præfentia fat fuerit, tantæ
impietatis crimen a me depulifie; nec luto repetam,
qui me luto confperfit,contentus abfterfifie : ne rurfus
aliam mihilabem contrahain, dur labem contumaciter
eluo , fiatque ut dignus etiam videar hac contumelia,
fi contumeliam contumelia retaliaro, Equidem illud
arbitrabar ad Chrifti gloriam pertinere , fi illius humili¬
tatem , quam fponte noftra caufa fubut, quam maxime
exaggerafiem, prefertim cum Paw/#s autus fit dicere,
exinanivit femetipfum, & à Propheta verzais, five ut qui¬
dam vertunt, quorum eft Ambrofius , (carabens appelle¬
tut, & hujusmodi habitu pingatur ab Efira : & cum
ipfe in Euangelio dicat, Vulpes foveas habent , & volu¬
cres cœli nidos, filius antem hominis non habet ubi caput
[uum reclinet. Er alibi {fe comparet grano linapis con¬
dendo in terram, multaque id genusalia ,quæ fummam
Chrifti humilitatem nobis declarant. Quicquid enim
hîc accumulatur, hoc nobis illius erga nos ineffabilem
caritatem commendat. Nec hoc fentio , quod videris
interpretari, Chriftum aut fimpliciter inferiorem, aut ita
fuifle Angelis hominibusve inferiorem, ut effet dete¬
rior, fed tamen aliqua parte fuiſſe his inferiorem. Cer2
te mihi videtur hoc nomine multum defcendiffe ,ac de<
jecifle fefe infra Angelos, quod aflumferit corpus &
animam morti, cruciatui, doloribufque obnoxiam. Hc
opinio fi impia eft, fi Deo Chriftoque indignifiima, fi
fpiritui adverfatur, fi littera quæ occidit adhæret, ut
tu preedicas, fateor errorem meum. Ita haétenus fenfi,
libenter tamen mutaturus opinionemì , ubi fuero me
liora doétus. Deinde quod non contentus noftram af
fumere naturam Dei Filius ,omnes pene hujus vite cad
lamitates in fe recepit , labores , dolores, fudores, fa¬
mem, fitim , lachrymas, tedium, probra, vincula, fax
gra, crucem , cum plurimi mortales his malis careant
qui tamen his malis digni funt, videbatur mihi aliqua
ex parte defcendifle , & infra infimos homines : nom
quod interim defineret efle fummus ac feliciffimus,
fed quod hee noftra mala fua {ponte ut homo in fè
reciperet. Nec enim arbitror ad rem pertinere, fi qua
plurima de Chrifft dignitate congeris, coner refellere.
Latiflimus erat campus omnia perfequi, que Chriffé
declarant fublimitatem : ac rurfus recenfere , que te¬
ftentur ejufdem humilitatem, five, ut Pazles loquitur,
exinanitionem. Scis plura effe in divinis Libris, quæ
nobis verbi Dei incxplicabilem magnitudinem prædi¬
cent: verùm fi his quoque multo plura eflent ; nos ta+
men illius celfitudinem haud unquam vel oratione, vel
animo poffimus affequi.,Sunt iteminnumera loca, quæ
mire declarant, quo fe humilitatis fermo divinus noftra
caufa dejecerit : nec hanc partem ulla mens humana
fatis explicet , aut etiam cogitatione percipiat. Et quan¬
quam utrobique eft mirabilis Ghrifws , tamen haud fcio,
an hæc portio magis ad nos pertineat , quod illa ma¬
gnitudinis admiratio potius ad futuram vitam pertine~
re videatur. Tibi placet Chrift: fublimitatem attollerë
laudibus, alii fortafis magis cordi eft, in humilitatis
aflumtee contemplatione verfari: & tamen difficile di¬
étu fit, utrius ftudium magis pium fit, hoc fortafle fu¬
erit mterim falubrius. Et haud {cio an ipfehac fefe nos
bis ſpeétari malic , qua fè nobis potiffimum exhibuit,
poft majeftatis gloriam exhibiturus, Certe Paz/gs glo¬
riatur fe inter {uos nihil fcire , nif fefum Chriſtum, Sc
hune crucifixum , hoc eft, non fublimem illum, fed hu¬
milem. Nec ob id illico tuus erit adverfarius , qui hae’
parte Chriftam contempletur, nec tw illius „quem magis:
capit fublimitatis admiratio. Uterque unum cundem¬
que Chrifam veneramini, fed alteraltera èx parte: nec¬
or, officis humilitatis;
ta celfitudinisac majeftatis admirat
ontemplator , quicquam
laudibus: nec hic humilitatis c
illius fublimitati detrahit: quod utraque res in Chriffgms
naturam, inqùa femper fuit Deus,
competat,ob divinam
& ob humanam infirmitatem , quam dignatus cft aflu-:
mere in tempore. Infra Angelorum naturam diminutur
Chriftam , ob corpus doloribus & morti obnoxium, au¬
{i fune dicere ante nos viri probate tum fanCitatis, tum
crus