Page 27 [27]
29
Primuin non verfabar illic in boc , ut traderem ra¬
tiones enuntiandi, Et quanquam {cio , de rebus di¬
vinis circumfpeéte & religioſe loquendum , tamen
anxie ac putide non puto oportere ; pracfertim apud re,
quicaptiones iftiufmodiverborum fophifticafque aoyo¬
pozias foles negligere , certe quid fentirem fatis in¬
telligebas ex iis quae preeceflerant , cum ajo, Thomas
refert hunc locum ad humanitatem Chrifti qrr minor An¬
gelis fatas fe „non juxta animam ,fèd jaxta corpus affum¬
tum. At quod hic dixi referri ad humanitatem Chri
fiz, paulo poft commutatis verbis dico intelligi de
homine affumto, Quid enim alud eft afumtus
homo in Chriffo, nifi humanitas Chrifti, ut interim ex¬
plcandæ rci gratia humanitatis vocabulo abutamur.
Quid aliud eft intelligere locum Pfalmi de ca, quam
iptellectu quod ditum eft ad cam referre? Quod fi
nullo modo permittis nobis fic logui, cur non &
prior ille locus aures tuas offendebat , quo fic lo¬
guor , referri ad humanitatem Chrifti? Nihilo magis
enim dici convenit , hamanitatem a Deo diminutam,
quam kominem alfuminm a Deo diminutum. Neque
enim cum alterutri naturæ quippiam tribuimus , ita
tribuimus quafi fit fola in Chrifto, fed quafi cum al¬
tera Yaosarimas conjuncta, vel unita povus, (ut &
fic interim loquamur ) fed tamen cidem Chrifto varia
tribuentes alio atque alio refpicimus , haudquaquam
plures ex uno difleéto facientes, fed pro diverfitate re¬
rum non codem referentes, quod tribuimus. Veluti
Neporianus in codem Heliodoro diligebat avunculum,
venerabatur Epifcopum , imitabatur Monachum ,
non ex uno plures faciens, fed in uno diverfa confi¬
derans. Quid autem vetat quippiam enuntiare de al¬
tera natura , quod idem fimpliciter in Chriftum com¬
petat? Age, {i dicam , Humanitas Chriſti nos docuit hu¬
mana- contemnere: Divinitas evchet ad aeterna, Rurfum,
ab homine difcamus modeftiam ac tolerantiam , a Deo fpe¬
remus immortalitatem , queefo num cujuf{quam often¬
dentur aures? Imo guid vetat, etiamfi fingulis que
in Chrsffo funr fubftantiis(nam hoc verbo ufus eft hic
Axguftinus) mibuamus, quod idem in Chrifium com¬
petat ? Caro Chriſti plagis afflitta eſt pro commiſſis noftris,
nima Chriſti doluit pro noftris malis , Divinitas Chriſti
vicit mortem. Nec minus, opinor, pie dixerim his mo¬
dis, & fortaflis efficacius, quam {i dicam , Chriftus fe¬
cundum carnem afflittus ef, Chriffas ſecundum animam
doluit , Chriftas fecandum Divinitatem vicit mortem.
Nec enim offenfurus fit, opinor, te qui hominem
aluminum dixerit pro humanitate , five humana natura
affumta, quandoquidem hanç fermonis formam, &
publicus Latinorum ufus approbat, nec veretur uu
folenniter Ecclefia , nec refugiunt facri Doctores.
Nam qui minus dicamus aſſumſit hominem , quam
exfait bominemt Pro his cæpit effe homo , & defit efe
homo. Fateor non appofite dici, Chriſtus eff huma¬
nitas, cum recte dicatur komo , quod bazzanitas na¬
mre fit vocabulum , homo fuppofiti , quando hoc
verbi recentioribus Theologis arridet , yeteribus in¬
audita vox. Tibi, ut videtur, impenfe -placet hypo¬
fafeos vocabulum , olim Hieronymo fufpectum , odio
opinor Ariandrum , a quibus ca vox protecta videba¬
tur. Cæterum hominis nomen utroque modo ufur¬
patum reperies apud Auctores probatiflimos frequen¬
ter ita loquentes , Chriftus juxta hominem filins virginis,
juxta hominem mortalis, & jaxta hominem affumium , pro
-co quod cft, jaxta hamanam naturam. Et chorus Eccle¬
fialticus canit,, Ta ad liberandum ſuſcepturus hominem.
Hoc quoque durius eft , quod dixit Avgeffizz: Libro
De Trinitare fecundo , Cap. fexto: Sicut afumtas ef
filius hominis, pro eo quod eft, ficut aflumta eft na¬
tura humana, Si filias hominis Chriſti nomen eft, certe
Auguftinus pro una natùra pofuit, non pro hypoftafi,
|
39
Chriſtus, pro eo quod erat „Chriftus fecundum humaz
nam naturam? Ac mox ; Reffar igirur , ur fi fecundum
bominem dittam eft hodie mecum eris in paradiſo, Quin
ibidem fubinde repetuntur hzec verba , fecanduim bos
minem, fecundum Deum. Atque is fermonis color ad
co folennis eft apud facrofanétos Theologos, ut vix
reperias aliter locutos. Quanquam totum hoc; quod
haétenus difputatum eft, non pertinet proprie ad ſenz
fum meum , neque enim illic tam hominem aflums
tum dixi naturam humanam in Chrifto, quam ipfam
nature humane aflumtionem. Opinor & hatic ſere
monis formam agnofci ab omnibus qui Latine fciunt,
Conferam exemplum, quo quod loguor fiat apertius:
‘Si. quis laudet quempiam quod prudentiffime fe geflea
rit, & alter quispiam non fatis intelligenti interpre¬
tetur, ac dicat , De bello vitato fentit , is non dicit bel¬
lum vitatum efle prudens , fed in hoc fitam effe pru¬
dentiæ laudem, quam illi tribucbat , quod bellum vi¬
tant. Rurfum cum dicimus, Exprobrat epotum dolinm,
non ipfum dolium opprobrat , fed' dolii epotationem.
Et, cruciat hunc amiffus liber, pro eo quod eft,, excrue
ciat hunc amiflio libri. Ita eum hîc Propheta dicat,
Chriſtum a Deo fuiffe diminutum , oftendo cam diminu=
tionem nihil aliud fuifle quam affumtionem human
nature. Atque ad hunc modum locutus eft divus
Hieronymus, enarrans Epittole ad Ephefios Caput quara
tum: Sed fic, inquit, unum @ De: & hominis filinm cons
fitemur , ne difpen(ationem affamtt hominis, qua ſalvati
fumus, ex parte credenigs , i parte truncemus, Are
bitror jam fatis demonftratum , nec in verbis meis
efe., quod pias aures ullo patto debeat offendere»
Et tamen fi quid etiam fuiflet fimplicius , aut pa+
rum circumfpecte dictum, cum , ut elegantcr ab
Hilario ditum eft , fenfus non fermonis fiat crimen;
non erat hoc tui candoris, tot verbis, imo convi=
tiis infe&ari; prafertim in Annotationibus. Alioqui
quam multa , quefo, reperiemus in Ambrofii, Hie»
ronymi , Auguftini , Gregori Libris, quæ liceret ad
iftam rationem calumniari. Quis enim nunc laturus
fit, fi quis in Chriffo mixturam iuducat naturarum,
aut compofitiohem ? ut unum hoc exempli gratia
producam, Atqui is in Epiftola tertia, quam fcripfit
ad Volufianum , quoties id facit? Quomodo, inquit,
Deus homini permixtus fit. AC rurfum , Ja illa ergo per=
ſona eſt mixtura anima & corporis , in hac perſona mix=
tura eff Dei & hominis. Mox item, Cum enim verbunt
Dei permixtum ef? anime babenti corpus , (imul & ants
mam fufcepit & corpus, Iterum paulo poft, Ae per
hoc verbi Dei & anima credibilior debuit efe permixa
tio, quam anime & corporis. An non iniquum fit ex
mixture vocabulo , trageedias excitare , cum intelli¬
gamus illum re&e fentientem, mixture nomine ab¬
uſum pro unione. Olim craffius forte loquebantur
Theologi, nunc quidam fortafle loquuntur fubti=
lius, at vivunt ac fapiunt craffius. Nifi forte Deum
morofum quempiam & captiofum facimus, & ho=
minum quorundam fimilem , cum qualibus nemo
libens habeat commercium, de quo difficillimum fit
verba facere, ut non offendas, ut non capiaris. Inter
vere pios, facile de verbis oportet convenire ; quos
ties de re controyerfia non eft, pracfertim cum & fre¬
quenter excufet diyus Hilarizs , quod rerum hujuss
modi fublimitatem nullus hominum fermo fatis ex
plicet, nec de iis veteres eodem balbutiant modo,
imo ne nunc quidem fatis inter Theologos conveniats
Auguftinus ini Commentariis fuis Dominicum hominem
appellarat Chriftum. Atque eum fermonem poft cor¬
rigit ac vitat. Si hoc tanto accidit viro ; doceñdus
eram , non objurgandus, fi mihi fimile quippiam
ufu veniffet , prefertim aliud agenti ; maxime fi tie
bi liquebat , quid fentirem. Negue enim ego de
Chrifti hypoftafi aliud fentio atque tu. Atque hee
excufarem, fi quid etiam excidifler; quod vere repie=
hendi poflet | K ; da
Vetum ut ad alia petgamus. Negas inter nos vets
NR i afi
a
F