Page 23 [23]
ZI
preceptuin Hefieds 1 ao remetiendo; præfertim cum
ca res tibi foret in manu, ne quod apud eundem mox
fequitur poflis pretexere ale Simas, In eruditione
aut eloquentia, quonam id haud eft in nobis fitum,
non elt femper turpe vinci: at in humanitatis off¬
ciis, & fuperari turpe eft, & fuperare pulcherrimum,
yopterea quod hic tantum quifque preeftar quantum
animo collibuerit, neque plus requiritur facultatis , fed
plus bonæ mentis, Ego fic admifceo Fabri mei men¬
tionem, ut celebrandi nominis ti videri poflim af¬
feétafle occafionem, tam effufus in tui laudes, quam
parcus in reprehendendo , ut facile liqueat, affectus
elle mei; quod te preedico: neceffitatis , quod dif
fentio. Jam etiamfi quid alicubi per humanam 1n¬
curiam ciMuxit, quod nafum corrugare poflit, fi mo¬
do Chriftiana caritas nafum haberet, non folum ab
omni convitio tempero, verum etiam’ cavi pro mea
virili, ne quid eftutirem , quod in contemtus aut
molevolentiæ {ufpicionem xapt poflet., Quod fi hoc
iplum te offendit, ullam efle tui nominis in mes lt
bris mentionem, age ui primum licebit, prorfus abo¬
lebitur tui commemoratio, Í , quemadmodum Ale
xander Magnus non nifi Apelis penicillo pingi voluit,
nec nifi Ly/ppi manu fingi, ita tu non fuftinesa quo:
vis Scriptore nominari. Sed qui factum iftud tuum
benignifime velit interpretari, caufari fortafle pote¬
rit, tibi hanc anlam chec quæfitam celebrandi nomi¬
nis mei, quo vel hac parte mihi vicem officii repone¬
res. At fi quid iftiufmodi venabaris, tot crant loci,
in quibus indicavi Japfum tuum, quos fi mutafti (non¬
dum enim contull preter unum & alteram) gratitu¬
dinis erat, hoc quicquid eft officii, non folum agno¬
feere, verum etiam verbis exaggerare : fi non muta¬
db
fti, cum fint omnino mutandi quidam, aut contem¬
tûs eft non legere , quo
d ad te pertineat , aut perti¬
naciz nolle corrigere, quod intelligas cffe corrigen¬
aa S in ho re pS GE RCEE
nec agnofcis, nec mut
as? Si non recipis, cur non re¬
fellis abs te diffentientem, & tua palam ingenueque
corrigentem? Hic erat t
ibi nominandus Erafmus, fi
quid cjufmodi captabas ipfa re ultro præbente occafio¬
nem. Si qua gratia debetur vel honorifice prædican¬
ti, vel amice fimplicitergue monenti, bellum profe¬
&o mihi repofitum
eft premium, egregium amicitie
noftre monumentum pro
ditum abs te eft pofteritati.
Cur uno duntaxat in loco ubi fuccurrit Eraſmus , a¬
micus & peramicus? An hee uno in loco tantum abs
te diflentio? Cur fic urges, fic in{tas, fic immoranis,
fic exquiris & excutis, ut non oblata, fed quæfita
videri poffit occafio? Atque adeo ut propius accedam
ad rem, cur ibi fingis pugnam , ubi nulla mihi re¬
cum pugna eft? imo ubi pro te ficio, id quod mox
aperam. Ego Vv
eros lapfus aut lenio aut tego, tu
ubi in re tranquillitas eft,
tuis verbis gravem excitas
tempeftatem. Neque dubito quin meam civilitatem
hac quidem in parte fatis tecum agnofcas. Cæteris
autem malım cam parum probari, quam dum eam ni¬
mium diligenter approbare nitor, partem aliquam ejus
laudis amittere: quando bona ciyilitatis pars eft, non
imputare civilitatem. Ac Deum omnium confcium
teltor, libenter & hoc difimulaturus eram, nifi quæ¬
dam inculcafles odiofi
ora, quam ut mihi integrum
eflet difimulare, quæ mox proferentur. L.enitatis ac
moderationis eft diffimulare convitia , ſed #ſque ad a¬
ras, at ajunt. Impietas eft, ad impietatis crimen effe
mutum. Non quod tu id palam intendas, fed tamen
- adfpergis nonnulla, que ficunde interpretem INiquio¬
rem nagta fucrint, efficient ut videaris me non {o¬
lum ftupidum & ¢y
egppeloy facere, yerum, etiam
impium. Quorum ut prius illud leviter fero, ita po¬
fterius haud arbitror difimulandum. Accedit-his &
ilud incommodi, quod hic nec ipfe tuam caulam
agere pollum, fi maxime velim.
Etenim {i candi¬
dius incipiam interpretari, q
ue videntur inclemen¬
tius abs te feripta, non e ugam quin videar ipfe mi¬
D
B
C
El
2A
qui haec ita habere, mox, ut dixi, demonftrabimus. Ba
res , mi Faber, tametfi nonnihil molefta fuit; tamen
non ita multum apud me valuit, ut veterem meam
de te opinionem mutarim , qua femper te virum Litz
teris ac pictate cum primis infignem efle judicavi; fed
tamen admonuit, hominem efie te, ne quid ipfe di¬
cam aut fufpicer inhumanius. Et haud {cio an quic¬
quid iftud eft ftomachi, tuorum affectibus dederis.
Nam ut optimis nonnunquam Principibus, ita miuf¬
fimis ingeniis hoc vitii {olet adbærere, quod fe duci
patiantur alieno, inftinétu, Neque enim me clam eft,
quam multos habeas impendio tui ftudiofos, nec fe¬
cus addiétos tibi, quam fi in tua verba juraflent; qui
tua non fecus arque oracula venerantur. Hi fortaffe
nefas effe ducunt, ufquam abs te diflentire, & proti=
nus ad lapides provocant , fi quis verbo refrage¬
tur. Atque iftorum fane ftudio non illibenter igno¬
{co, quod è caritatis ac benevolentize radice profici«
feitur. Czterum aut omnino non noyi te, aut vic
rum arbitror prudentiorem ac prorfus meliorem ,
quam ut tuis Commentariis tantum auétoritatis defer¬
ri poftules, quantum nec Azgsffinas poitulat fuis,
nec Ambrofius aut Hieronymus suis, precfertim cunt
ipſe in hac tua defenfione prefidium humane auéto¬
ritatis omne fubmoyeas, quoties de veri inveftigatio=
ne agitur.
Sed jam tempus eft ut Apologice tux altera refpon:
deam Apologia, quae mihi fic. temperanda et, ut ita
meam tuear exiftimationem , ne quid ledam amici
vel famam vel animum , quoad fieri poterit. Et quan¬
quam facilis erat defenfio, ubi caufe nulla pene eft
controverfia, tamen hîc non paulum negotii mihi ade
didit tua difputatio, multis yerborum laciniis undi¬
que diffuens, five quod hic tuus ef mos, five quod
ita ibi vifum fuit, in hoe ceu theatro fpecimen ede¬
re, quantum polleres cloquentie viribus & orationis
ubertate; Proinde cum non mediocris fit negotiis
vel recenfere quæ funt abs te diflerta, quanto difiici«
lius fuerit fingula refellere? Ufque adeo omnia dila=
tas & exaggeras, ac pene juxta proyerbium ; 2x mie
fea facis Elephantem. Quis enim non ipfo ftatim in
limine exfpectet magnificam aliquam tragoediam , ut
audierit te in exordio tam religiofe implorantem cce¬
leftis auxilium Numinis, ac rurfus in calce difputa¬
tionis tam accurate perorantem uſque ad per omna fe¬
cula feculorum. Deinde juxta Rhetorum præceptas
credo quod tibi videreris agere cum homine Rheto=
rico , proponis quid conveniat cum adverfario , &
quid in controverfia relinquatur, veluti committens
hinc atque hinc intruétas acies. “Tum perinde ac fi
apud Arcopagitas de capite agatur, ita ad fingulas ca¬
pitis partes mea digta fubfcribis: credas Demo/thenem
adverfus eÆſchinem proferre teftimonia: Ut igitur
carptim refpondeam, idque paucis; nec ad omnia, fed
àd ea potilimum , quæ mihi parum æguus Lector;
tui vero ftudioGicr , in meam calumniam torquere
poflit, ne fimul & moleftus fim Leétori, & plus ſatis
opera mihi pereat in hoc negotio neceflario quidenì
illo, fed inamæno, fummam caufee proponis hunc in
modum : Veram hanc ( inguis ) fententiam noſtram iù
hoc loco non acceptat amicus nofter Eraſmus ; neque beati
Hieronymi, fexti verfus ottavi Pfalmi; quem (jo inter¬
pretatur: Minues eum paalo minus a Deo, gloria &
decore coronabis eum, approbat suterpretationem: Obfes
cro te vs davSeav, nonne hic protinus controver=
fiam fingis, ne dicam fabricaris ubi concordia cit: &
prælium inducis, ubi pax eſt : & defenſionem paras, cunt
nemo vocet in jus, & nullo aétore temetipfum teunt
agis? Relege totum eum locum in Annotationibus
meis, excute, veftiga, num ullum ufquam infin ver
bum rejicientis Hieronymi tuamque fententiam i tane
tum recenfeo duplicem Jectionem , alteram Hieronymt,
cui tu fab{cribis , alteram Septuaginta; &; ut qui¬
dam afferunt, Chaldesoram ; quam & olim Græco=
rum; & nunc Romana fequitur Ecclefia magno ofs
bis. confenfa , cui fubfenbunt tor orthodoxi noftie
Ton ki Ba tell