Page 22 [22]
cis diflenferis. Si conttmelia eft diffentire, nihil de»
precor, nec céculo quamtumvis QUEM E
Sin hoc in omni profefionis genere femper liberum
fuit, in hifce duntaxat rebus, que ad religionis no=
{træ dogmata proprie non pertinent, nec mihi fraudi
vitiove verti par eft. Er tamen hoc ipfum vide, quæ¬
fo, quam nen fecerim affettare, imo quam invitus,
tum autem quam honorifice. Quid enim mihi faciun¬
dum fuiffe cenfes, cum tu jam Editionem occupafles,
& viderem non pauca mutata abs te perperam , neque
me præteribat, quantum obtineres us apud
patres fimul & populum ftudioforum: Ro
tior erat, quam ut excufari poflet, & liber jam erat
evulgatus. Quid facerem è Paterer Lectorem impune
labi? finerem errorem inolefcere è Id, opinor, nec ipfe
diéturus cras, præfenum cum publica utilitas cum
nulla tuinominis nota effet conjunéta. Quandoquidem
in hujufmodi labi & hallucinari nonnunquam, adco
humanum eft, ut hactenus nemini mortalium licuerit
effugere, perpaucis exceptis, quorum litteras non ut
humanas excuumus, fed ur divinas veneramur. Ne¬
que tua rurfus Editio ad hoc laboris capeffendum nos
impulit, ut quifquam cavillari poflit, tu1 reprehenfio¬
nem à nobis ftudio quafitam. Quin jam Opus abfol¬
yeram, jam cum Typographis tranfegeram, priufquam
tua prodifient in vulgus. Quæ fimulatque prodierunt,
{fæpe mecum admiratus fum, quinam evenerit, ut in
tam crebris, tam prolixis, tamque familiaribus collo¬
quis, quibus Lererie fueramus confliétati, ne cafu qui¬
dem inciderit ulla mentio, quid vel meum vel tuum
ftudium parturiret ac moliretur. Quod fi in tempore
fenfiffem , fortaffis ipfe deftitiflem ab inftituto, & fi
quid forte nobis paratum fuiffet, quod Operi tuo con¬
duceret, impartiflem amico: non quod iftud ingenium,
quoties in fuo campo verfatur , meis egeat auxiliaribus
opibus, fed quod tu cum in examinationibus illis, fic
enim vocas, verfareris, nec in tua proprie arena ef¬
ſes, nec in tuo foro, in quo ipfe quamlibet cætera in¬
ferior, nec tibi videor adfpernandus, ni fallor. Cxte¬
tum rebus in eum locum adduétis, non exegifles, o¬
pinor, tantam tui nominis habendam efle rationem,
ut in facris Libris plus apud me valeret amici ftudium,
quam ipfa veritas, & publicam utilitatem unius famæ
pofthaberem, etiamfi, ut diximus, id citra famæ tuæ
difpendium fieret. Imo fic de tuo ingenio, deque mo¬
tibus tuis judicabam, ut crederem Erafmum amicum
vel hoc nomine fore amicifimum, fi publicam utili¬
tatem, cui tu tantum vigiliarum impenderas, noftra
quoque opella adjuvifem , præfertim cum fic vero
fuccurrerem, ut ne tantulum quidem lederem ami¬
ci cxiftimationem , adeoque non obfcurarem illius
gloriam , ut G qua fieri poffet, lucis etiam aliquid
adderem. Scis enim ipfe, fi tamen noftra legifti, quam
amice abs te diflentiam, multa interim diffimulans ac
Piætercurrens, quadam quoad licet excufans ac le¬
niens, nihil infectans aut naſo fufpendens, nufquam
IMmmorans aut urgens, etiamfi nonnulla erant tam
manifeſti lapſus, ut alius fortaffis fux gloriæ, quam
Chriftianæ modeftiæ tenacior convitiis fuerit exagita¬
turus, preefertim cum ifta tanta cum auétoritate præ¬
cipias. Nec his contentus, age, quoties Fabram cum
honoris prefatione nomino? Quoties meis fulciendis,
tuam auctoritatem reyerenter adduco? id vivo tri.
buens, quod non omnibus defun&is tribuitur > cam
à 1080 liver omnis emori foleat. Idque facio locis
aliquot, ubi nihil opus erat tui nominis patrocinio , vel¬
ut in frontifpicio Epiftola ad Coloffenfes, cum tot Au¬
Eoribus eviciffem , Coloffenfes, ad quos {cribit Paulus,
in Infula Rhodo non cfe, ex fuperfluo tuam auctori¬
tatem adjungo. Rurfus hoc ipfo in loco, quo mecum
tam affectate digladiaris, quam ego aftectate honori¬
ficam tui nominis mentionem ingero, Atque in hanc
fane partem malui videri affe&tatior , quam in alteram
iftam, quæ nefcio quo confilio tibi magis placuit.
Super hæc omnia, vide quam nihil fucate, nihil
ex inlidus fecerim, aut molitus fim, quam fimplici¬
B
D
E
T
F
ERASMI 20.
ter pureque omnia. Primum cum adornarem Editio?
nem’, ac mox in ipfo jam Operis curfu, pramonui te
litteris ,, fore, ur in edendis meis aliquot locis abs te
diflentirem, ſed amanter. Comprobabas inftitutum
vel hoc argumento , quod in litteris ad me tuis, qui¬
bus laboribus noftris applaudebas, nulla fieret hujufce
rei. mentio. Rurfus alteris ac tertiis litteris reddi¬
di tibi fa&i mei rationem, admonens futurum, ut fi
qua ex his que nos annotaveramus in tuis, proxima
Editione mutare velles, ego item in proxima mearum
AnnotationumE ditione loci caftigati mentionem omit¬
terem. Quod ficubi nobis non accederes, excufatio¬
nem tuam, fi recte diflentires, {cripfi me libenter ac¬
cepturum, & fi quid ipfe lapfus eflem, admonitionem
tuam beneficii loco habiturum. Atqui cum tam mul¬
ti obtigerint , qui litteras ad me tuas efflagitarint
etiam, quorum de numero funt eximium illud reli¬
gionis ac nobilitatis decus, Stephanus Poncherius Epi¬
{copus Parifienfis, & ille Litterarum unicus antiftes ¬
Gulielmus Budens, nunquam tamen verbum ullum abs
te factum , aut quid difpliceret, aut quid probares.
Ipfe interim pro mea fimplicitate tuum animum ex’
mco æftimans, nihil aliud fufpicari potui, quam in¬
genium tuum gravioribus ftudiis intentum. Quin de
hac quoque proxima Editione mirum ubique filentium,
quæ jam fefquiannum per omnes regiones volitat, me
uno omnium infcio, cujus maxime intererat fcire, ut
propemodum ridere libuerit illud in me fatyricum 5
Dedecus ille domus fèiet ultimus. Ego fecurus omnium,
& omnia tranquilla creders traducebar ignarus, & ceu
caudam trahens obambulabam, & hodie fic ornatus
incederem, rifuique eflem impune, ni me mihi forte
fortuna Bibliopola quifpiam, amicus magis quam lit¬
teratus , indicaflet. Ac prorfus tale quiddam mihi ac¬
cidit, quale folet his qui fe proferiptos legunt, priuf
quam profcriptionem ` timuerunt. In bello forfitan
laudi ducitur hoftem occupaffe celeritate , oppreffiffe
inopinantem, obrepfifle improvifo, ex infidiis ador¬
tum efle incautum , & ante prælium inferre , quam
pugnæ fufpicionem præbueris. At longe alia militiæ,
alia facrorum ftudiorum ratio. Quamquam egregii .
duces ne dignantur quidem dolis uti adverfus hoftem,
viribus non arte gerentem bellum. Nec hoc dixe¬
rim, quod fufpicer id artificio tuo curatum , fed quod
verear ne quis minus candidus quam nos fumus, in
banc partem Interpretetur. Verum quando poſterio¬
ris Editionis mentio nos admonuit , non nihil demiror
& illud, quî fastum fit, ut cum noftra Editio fuerit
abfoluta Ba/ilee in officina Frobenti, Anno ab orbe re¬
demto 1516. tua annum habeat 1515. Si prior eft
tua, aut fi æqualis, quo modo meam citat? fi pofte¬
Mor, quo curfu noftræ antevertit, quæ prior à linea
difceflerat ? Quod certe aut Typographorum errore
factum fit oportet, qui cum crebro peccent, faciunt
ut noftra quoque commifla probabiliter in ipfos rejia
ciâmus : aut tui ftudiofus quifpiam antevertendum
putavit, ne quid videreris ex meis Lucubrationibus in
tuas ſumfiſſe mutuo. Atque ita dum fedulo tue
glorie confulit, aut non meminit, aut non fenfit, il¬
lic prioris Editionis noftræ factam abs te mentionemi
Verùm id quocunque cafu acciderit , mea quidem
haud magni refert. Neque enim fum adeo gloria vel
inops vel jejunus, ut in hujufmodi velim punporoféire
_Atipfe, inquis, ftimulos ad refpondendum addi¬
difti. Fateor, hortatus fum, fi quid eflet operæ pica
uum , ut libere diflentires, fed ita diſlentires, ut ego
abs te diffenferam, ut civiliter, non criminaliter tuam
caufam ageres, abeflet nafus, abeflet procacitas. Quod
cuamfi ipfe non ubique præftitifem » Cum non deeflet
voluntas, tuum tamen erat præftate , quod nos voluif.
femus, quippe vir tanto melior, ac non melior tantum
verum etiam annis aliquot major, etiamfi ipfe quin¬
quagefimum jam excel. Czeterum fi par pari refe¬
rendum duxifti, erat nimirum tuæ humanitatis, quam.
cgo tuæ gloriæ non mummam partem effe puto, meam
civilitatem nonæquare ſolum, ſed etiam vincere, juxta;
pres