Page 20 [20]
ro faciunt, Grace aut Hebraice veritatis auctoritas
in os jaciatur, Sc mox appareat efle fomnium , quod
velut oraculum adducebatur. Divus Angaffinas vir
tantus, ad hæc Epifcopus, non gravatur vel ab que
culo Epifcopo difcere. Ifti tales malunt omnia furfum
ac deorfum mifcere , quam committere, ut quiequam
videantur ignorare, quod ad abfolutam pertineat eru¬
pere pertineat ad fidei Chriftiane ras
fi maxime pertineret, hoc certe magis cflet elaboran¬
dum. Neque vero periculum eft, ne protinus omnes
defcifcant è Chriffo, fi fors auditum fucrit, repertum
elle in facris Libris, quod vel ſcriba depravarit indo¬
&us aut dormitans, vel interpres, nefcio quis, pa
Tum apte verterit. Aliis ex rebus hoc paea eft,
quas hoc loco prudens fubticeo. Quanto Chriftianius
fuerit, femotis contentionibus, quod quifque polir,
in communem ufum libenter conferre, idque candi¬
de ample&i, fimulque & citra faftum difcere quod
nefcias, & citra invidiam docere quod fcias. Quod fi
qui funt illiteratiores quam ut quicquam recte doce¬
re poflint, elatiores quam ut quicquam difcere velint,
hos, quoniam pauculi funt, valere finamus, & bo¬
narum, aut certe bona fpei mentium potius habea¬
mus rationem. o
Oftendi quondam meas Annotationes rudes adhuc,
& adhuc à follibus, quod ajunt, calentes viris inte¬
gerrimis, fummis Theologis, dottiffimis Epifcopis:
hi fatebantur ex illis qualibufcunque rudimentis fibi
plurimum lucis affulfifle ad divinarum Litterarum co¬
gnitionem. Porro quod admones, fciebam Lanren¬
iam Vallam ante nos hoc laboris occupafle, quippe
cujus Annotationes primus curarim evulgandas, & 7s¬
cobi Fabri in Paulinas Epiftolas Commentarios vide¬
ram: atque utinam ab his fic effet elaboratum, ut no¬
{tra induftria nihil foret opus. Equidem Vallam plu¬
rima laude dignum arbitror, hominem Rhetoricum
magis quam Theologum , qui hac diligentia fit ufus
in facris Litteris, ut Græca cum Latinis contulerit ,
cum non pauci fint Theologi, qui nunquam uniyer¬
fum Teftamentum ordine perlegerint: quamquam ab
hoc aliquot locis diflentio, preefertim in his que ad
rem Theologicam pertinent. Porro Facobas Faber
Commentarios illos jam-tum habebat in manibus, cum
noşhoc operis moliremur: ac parum commode eve¬
nit, ut nec in familiariffimis colloquiis alterutri no
ftrum in mentem venerit, de fuo meminiffe inftitu¬
to, Nec ante cognovi quid agitaflet ille, priufquam
Opus formulis excufum prodifict. Et hujus conatum
vehementer approbo, quanquam ab hoc quoque lo¬
cis aliquot diflentimus inviti, cum tali amico libenter
‘opoduoor futuri per omnia, nifi veri magis quam ami¬
ci eflet habenda ratio, praefertim in facrisLitteris. Sed
mihi nondum fatis liquet, cur hos duos objicias, num
ut à re velut occupata deterreas? At apparebit me
poft tantos etiam viros non fine caufa laborem hunc
fufcepifle. An hoc fignificas, nec iftorum induftriam
probari Theologis? Equidem quid Laurentio ad yete¬
B
vit locos aliquot, idque, ut apparet , in tranfeurfu,
levique , quod dici folet, brachio. Faber in Paglinas
duntaxat Epiftolas edidit Commentarios, eafque {uo
more vert: tum fi quid difcrepabat, obiter annota¬
vit. Nos univerfum Teftamentum Novum ad Gra¬
corum Exemplana vertimus, additis è regione Grae¬
cis, quo cuivis promtum fit conferre. Adjecimus
feparatim Annotationes , in quibus partim argumentis,
partim veterum aućtoritate Theologorum docemus,
non temere mutatum , quod emendavimus, ne vel
fide careat noftra correétio, vel facile depravari pof¬
fit quod emendatum eft, Atque utinam preeftare pos
tuiflemus, quod fedulo fumus conati. Nam quane
tum ad Ecclefie negotium attinet, nihil verebor has
meas vigiliolas cuivis Epifcopo, cuivis Cardinali, cui¬
vis etam Romano Pontifici dicare, modo talis fit i
qualem habemus. Poftremo non dubito futurum,
quin tu quoque fis edito Libro gratulaturus, qui
nunc ab edendo dehortaris, modo vel paululum eas
deguftaris litteras, fine quibus hifce de rebus re&e
Judicari non poflit. Vide, mi Dorpi, ut codem officio
geminam inieris gratiam : nimirum alteram apud Theo¬
logos iftos, quorum nomine diligentiffime fun&us fis
tua legatione: alteram apud me, cui tam amica ad¬
cifim boni confules noftram æque liberam fatisfa¬
étionem , & fi fapis, noftro confilio potius accedes,
qui tuam unius rem ago, quam iftorum qui tuum
ingenium , eximiis rebus natum, non ob aliud ftu¬
dent in fuam trahere factionem, quam quo tanti
ducis acceflione ſuas communiant copias. Sequantur
illi meliora fi poflint: fin minus, tu tamen quod eft
optimum fequere. Quod fi non potes illos reddere
meliores, id quod velim te adniti, faltem illud cave,
ne te reddant deteriorem. Porro fac, ut qua fide
caufam iftorum apud me egifti, cadem meam agas
apud iftos. Placabis homincs, quoad fieri potet, &
| perfuadebis me, quod facio, non in eorum facere
| contumeliam, qui hafce litteras nefciunt, fed in pu¬
blicam omnium utilitatem, quæ nemini non patebit,
f velit uti: neminem urgebit, fi malit carere: tum
co efle animo, ut fi quis exoriatur qui rectiora doce¬
re poflit aut velit, ipfe primus futurus fim, qui no¬
ftra refcindam & abrogem, & illius fubferibam fen¬
tentie. Foanni Paludano multam ez me falutem di¬
cito, cum quo fac ut hanc de Moria litem partiaris
propter commentarios illi dicatos 4 Liffrio noftro. Do¬
Ctiflimo Nevio, humaniffimo D. Nicolao de Beveris
Prapofito divi Perri, fac me diligenter commendes,
Menardum Abbatem , quem tam magnificis ornas præ¬
tua caufa diligo, venerorque; neque negligam in lit¬
teris meis, fimulatque inciderit commoditas, ejus ho¬
norificam facere mentionem. Bene vale, mortaliuna
cariflime Dorp. Antnerpia, Anno 151$.