Page 19 [19]
13 Ebrsrora Aporoë,
fenex in Confeffionym libris deplorat, quod juyenis ab
es litteris abhorruiffet, qua fbi in exponendis facris
Litteris magno ufu efle potuiflent. Si periculum eft,
non, metuam hoc difcriminis, quod viri.tam fapientes
aftectarunt: fi curiofitas, nolim efie fanétior Hicrony¬
#0, de quo quam bene mereantur ifti, qui quod ille
fecit, curiofititem vocant, viderint ipfi. Exftat per¬
vetultum Pontifici fenatus decretum, de conftitaen¬
dis Boctoribus , qui Linguas aliquot publice traderent,
cum de Sophittica, de driftotelis Philofophia perdi¬
{cenda nufquam unguam quicquam fit cautum: nifi
quod ifta in decretis vocantur in dubium, utum fas
` fit ca difcere, nec ne, atque horum ftudium à multis
ac magnis Auctoribus improbatur. Cur quod Pontifi¬
eum) auctoritas jaffit, negligimus:*de quo dubitatum
elt, imo quod improbatum, id folum ampleétimur,
quanquam idem iftis evenit in Arifforele, quod in di¬
vinis Litteris: adeft ubique Nemefis illa contemti
{fermonis ultrix: palim & hîc hallucinantur, fomniant,
cæcutiunt , impingunt, meraque portenta proferunt.
His egregiis Theologis debemus quod ex tam multis
Scriptoribus, quos in Catalogo recenfet Hieronymus,
tam pauci fuperfint, quia fernibebant quod Magiftri
noitr non intelligerent. His debemus quod divum
Jieronymam {ic habemus depravatum ac mutilum Bar
alis plus prope negotii fit in reſtituendo, quam ipfi
fuerit in {cribendo.
Jana vero quod tertio loco fcribis de Novo Tefta¬
mento, fane demiror quid ubi acciderit, aut quonam
interim perfpicaciflimos ingenii tui oculos averteris.
Nolis quicquam a me mutari, nifi fi quid forte fir
apud Greecos fignificantius : & negas in hac, qua vul¬
go utimur, Editione quicquam efle viui. Nefas efe
putas, rem tot feculorum confenfu , tot Synodis
approbatam , ullo pacto conyellere. Obfecro te, fi
vera feribis, erudiviffime Dorp: , cur frequenter aliter
citat Hieronymus , aliter Anguftinus , aliter Ambrofius,
uam nos legimus ? Cur Hieronymus multa reprehen¬
it, & corrigit nominatim , que tamen in hac ha¬
bentur Editione? Quid facies, cum tam multa con¬
fenüunt , hoc eft , cum fecus habent Græcorum co¬
dices , cum ad horum exemplar citat Hieronymus,
cum idem habent veruftiffima Latinorum Exempla¬
yia, cum ipfe fenfus multo reétius quadrat ? num
his omnibus contemtis, tuum fequeris codicem,
« fortaflis è feriba depravatum? Negue vero quifquam
afleverar in divinis Litteris ullum effe mendacium,
quandoquidem & hoc adduétum eft abs te: neque
totum hoc, de quo cam Hreronymo digladiatur Azge¬
fiings , guicquam ad rem perunet. At illud ipfa res
cłamitat, & vel cæco (quod ajunt) poteit efle per¬
ſpicuum , ſæpe vel ob imperitiam interpretis , vel
ob ofcitantiam Graeca male reddita effe : fæpe germa¬
nam ac veram le&ionem ab indocétis libratiis fuifte
depravatam , id quod quotidie videmus accidere, ali
quoties mutatam à ſemidodtis „ parum attentis. Uter
magis tavet mendacio , qui hæc corrigit ac reftituit,
an qui citius ferat addi mendam, quam tolli, Quan¬
doquidem ea depravatorum natura eff, ut menda
mendam gignat. Et funt fere ejufmodi , quæ muta¬
mus, ut ad emphafim pertineant magis, quam ad
fenfum ipfum , quanquam feepenumero magna fenfus
pars eſt emphaſis. Verum non raro tota aberrarum
eft via, quod quoties accidit, quæfo te, quo confu¬
git Auguſtinus, quo Ambroſius , quo Hilarius , quo
Hieronymus , niſi ad Græcorum fontes ? Id cum fit
Ecclefiafticis quoque decretis comprobatum, tamen
tergiverfaris , & ftudes refellere , vel potius elabi di¬
finétiuncula. Scribis eo feculo Græcorum codices
emendatiores fuiffe Latinis: nunc contra efle , nec
fidendum illorum libris, qui defciverint ab Eccleſia
Romana. Vix adducor , ut credam te hoc ex animo
feribere. Quid ais? non legemus eorum libros qui
AD MarT. Dorpivi. t4
A| Chriffo defcivit, nihil igitur ponderis habebunt apud
nos Pfalmi & Prophetæ, illorum fermone fcripti?
Jam mihi recenſe capita omnia; in quibus Greci è
Latinis diflentiunt orthodoxis : nihil reperies, quod
cx Novi Teftamenti verbis natum fit, aut quod huc
pertuneat, Lantum, dé vocabulo hypoftafeos, de pro¬
ceffione Sandi Spiritus, de confecrandi ceremoniis ,
de paupertate Sacerdotum, de poteftate Romani
Pontificis controverfia eft. At nihil horum ex fal¬
fatis approbant Exemplaribus. At quid dices, ubi
videris fic interpretatum Origenem , fic Chryfoftomumy,
fic Bafilium, fic Hieronynum? Num eo quoque fecu=
lo falfayerat aliquis Graecorum codices? Aut quisun=
quam deprehendit Græcorum codices vel uno in lo¬
co falfatos fuifle ? Poftremo cur falfare velint, cum
binc non tueantur {fua dogmata? Adde huc, quod
femper in omni doétrinz genere Græcorum codi¬
ces emendatiores fuiſſe, quam noftros, fatetur & AZ
Tallivs, quanquam alioqui Græcis iniquior. Nam
diftinétio litterarum , apices , & ipfa fcripturæ diffi¬
cultas, in caufa eft, qao minus facile queant vitiari:
aut fi quid fuerit vitiatum, facilius poffit reftitui.
Potro quod. feribis, ab -hac Editione non effe rece¬
dendum , tot videlicet Conciliis approbata : more vul¬
garium Theologorum facis, qui quicquid ullo modo
in publicum ufum irrepfit, Ecclefiaftica tribuere fo¬
lent au&oritati. At mihi vel unam profer Synoduim,
in qua fit baec Editio comprobata. Nam qui com¬
probavit, que cujus fit, nemo novit? Nam Zero
nymi non elle, vel ipfe teftantur Hieronyzzi prefatio¬
nes. Sed efto, comprobarit Synodus aliqua, num ita
comprobavit; ut nihil omnino liceat ex Græcorum
| fontibus emendare? Num mendas ctiam omnes com¬
probavit, quæ variis modis potuerunt irrepere? Num
hujufmodi verbis conceptum fuit decretum à patri=
bus? Hec. Editio cujus fit auctoris nejcimus , fed tamen
cam approbamus: nec obffare volumas; fi quid fecus ba¬
bent Greci codices , quantumuis emendati: fi quid fecus
legit Chryſoſtomus , 4x Bafilius ,, age Arhanafius,
ant Hieronymus, eriamfi illud magis quadraverit ad
fenfum Enangelicum: @ tamen hos ipfos anélores in cea
teris magnopere comprobamas. Quin etiam quicquid in
Di Peterum , quocungue modo, vel a fpmdotlis @ anda¬
culis, vel ab imperitis, ebrtis, ofcitantibus Librarius fues
| Til vitiatum , depravatum , additum , omifum, cadens
| probamus auttoritate , neque culquam volumus licere, mia
tare feripturam femel induftar, Ridiculum decretum
inquis. At hujufmodi necefle eft fuiſſe, fi nos aucto¬
ritate Synodi deterres ab hac induftria. Poftremo quid
diĉturi fumus, ubi viderimus nec hujus Editionis Exs
emplaria confentire? Num & hane pugnantiam ap¬
probavit Synodus , præfcia videlicet » quid quifque
mutaturus effet?
Atque utinam, mi Dorpi, tantum effet otii Romanis
Ponuficibus, ut hifce de rebus falutares ederent con¬
ftitutiones, quibus caveretur, de reftituendis bono¬
rum Auétorum monuments, de parandis & reponen¬
E| dis emendatis Bxemplaribus. Verum in co confilio
federe nolim iftos falifimo nomine Theologos, qui
huc tantum {peétant, ut quod iph didicerunt, id folum
habeatur in pretio. Quid qutem ifti didicerunt, quod
non fit incpriffimum & idem confufifimum ? Quibus fi
contingat tyrannis, futurum eft, ut antiquatis optimus
Augtonbus, infalfifimas ifterum navias pro oraculis
habere cogatur mundus, quee ufque adeo nihil habent
bona eruditionis, utego fane malim vel mediocris efle
cerdo, quam iftius generis optimus, fi nihil melioris
accefierie doétrinæ. Ifti ſunt, qui nolint quicquam re¬
ftitui, ne quid ignorafle videantur. Hi nobis fictam
Synodorum auctoritatem objiciunt: bi magnum Chri¬
F | ftianæ fidei difcrimen exaggerant: hi periculum Ec¬
clefiæ, quam ifti fcilicet humeris fuppolitis fulciunt ,
rectius plauftrum fulturi: & hujafmodi fumos fpar¬
gunt apud vulgus indoétum ac fuperftitiofum: apud
quod cum pro Theofogis habeantur , nolint ullam
opinionis fue jacturam facere, Verentur ne, cum
i pers
B
E