Jam illud non ut mordacius di&um notari {cribis, fed
út impium. Nam quo, inguis, patto ferant piæ au¬
tes, quod future vita felicitatem dementiæ {peciem
vocas? Obfecro te, optime Dorp: , quis tuum cando¬
rem docuit {ubdolum hoc calumniandi genus ? five,
quod magis arbitror, quis aftutus ad bane mihi {truen¬
dam calumniam tua abufus eft fimplicitate ? Ad hune
modum {olent ifti calumniatores peftilentiffimi duo
verba decerpere , caque nuda , nonnunquam & im¬
mutata nonnihil , prætermiflis his quæ durum aliogui
Jermonem leniunt & explicant. Notat ac docet hanc
aftutiam in fuis Inftitunonibus Quiniilanzs , ut noftra
quam commodiflime referamus, additis confirmationi¬
bas, & fiquid eft quod mitiget, quod extenuet, quod
aliogui caufam adjuvet: contra qua funt adverfariorum
ea deftituta hisomnibus recitemus, idque verbis, quam
ficri poteft, odiofifimis, Hanc artem ifti non cx Qrin¬
tilian præcepris, fedex {ua malevolentia didicerunt: qua
fepenumero fit, ut que magnopere placitura fucrint,
fi {ic referantur, ut fcripta funt, aliter recitata vehe¬
menter offendant. Relege quefo te locum, ac dili¬
genter infpice quibus gradibus quoque fermonis pro¬
grefu huc peryentum fit, ut felicitarem illam demen¬
Da (peciem cfe dicerem. Ad hac obferva, quibus
verbis id explicem: videbis illic efle , quod vere pias
aures etiam delectet, tantum abeft ut quicquam fir
quod offendat. In tua recitatione offendiculum eft,
non in meo libello. Etenim cum hoc ageret Moria,
ut univerfum rerum genus ftultitia nomine comple¬
cteretur, doceretque totius humanæ felicitatis fum¬
mam 4 ftultitia pendere, per omne mortalium genus
pervagata eft, ufque ad Reges ac iummos Pontifices,
Deinde perventum cft ad: iplos Apoftolos , atque ad¬
co Chrifum , quibus ftultitiam quandam tributam re¬
perimus in facris Litteris. Neque vero periculum eft
ne quis hic imaginetur , Apoftolos aut Chriffum vere
ftultos fuifle: fed quod in his quoque fucrit infirmum
quiddam, & noftris trıbutum affectibus , quod ad æ¬
ternam illam ac puram fapientiam parum fapiens vi¬
deri poffit. Verum hac ipfa ftulutia vincit omnem
mundi fapientiam: quemadmodum & Propheta o¬
mnem mortalium juftitiam pannis confert foemine
menftruo fluxu contaminate: non quod bonorum ju¬
{titia polluta fit, fed quod ca que apud homines pu¬
riffima funt , quodam modo impura fint, fi ad illam
ineflabilem Dei puritatem conferantur. Et ut fapien¬
tem propofui ftulutiam, ita fanam infaniam , & cor¬
datam amentiam facio. Quoque mollius eflct , quod
de fan&orum fruitione fequebatur, premitto tres Pla¬
tonis furores, è quibus felicifimus ft amantium , qui
nihil aliud fit quam ecftafis quecdam. At piorum cc¬
ftafis nihil aliud cit quam guftus quidam future bea¬
titudinis, qua toti abſorbebimur in Deum, in illo ma¬
gis qu min nobis ipfis futuri. Ac hune Plato furorem
yocat ,cum quis extra ſe raptus, in co eft quod amat,
coque fruitur. Non vides quam diligenter paulo poft
diftinxerim frultitia & infaniee genera, ne quis fimpli¬
cium in verbis noftris labi pofiet? ; D
Verùm de re nom, pugno, inquis, & verbis ipfis ab¬
horrent piorum aures® At cur non oftenduntur cæ¬
dem aures iftæ, cum Paulum audiunt dicentem, Qaod
finitum ef Dei? & fPaltitiam crucis? Cur non divum
Thomam in jus vocant, qui de Pers ecftaf feribit in
hunc modum: Dem pie defipit , fermonem incipit de ta¬
bernaculis. Sacrum illum & felicem raptum defipien¬
tiam vocat, & tamen ifta canuntur in Templis. Cur
mihi non olim feripfere dicam, quod in precatione
quadam Chriftum magum dixerim & incantatorem 2
Divus Hieronymus Chriftum Samaritannm appellat, cum
fucrit fudeus. Paulus cundem & peceatum vocat,
quafi plus dicas quam peccatorem. Maledittum VO:
cat. Quam impium conyitium , fi quis maligne velit
interpretari: quam pia laus, fi quis, ut Panlas fevi¬
pit, ita accipiat? Ad confimilem modum , fi quis
Chriftum priædonem appellet , fi quis adulterum 5
quis temulentum, f quis hærcticum , nonne futurum
fit, ut boni omnes ‘obturent aures® At fi quis come
modis verbis hac afferat, X fermonis progreflu pau
latim hue leécorem veluti manu deducat, quemad¬
modum triumphans per crucem , prædam ab inferis
abdućtam Patri revexerit: quemadmodum Mofi Syna¬
gogam , vclut uxorem Urie, fibi adjunxerit, ut ex
ca nafceretur pacificus ille populus: quo pa&o cari¬
tatis multo remulentus, femetipfum nobis impende.
rit, quemadmodum novum dottrine genus invexerit
ab omnium & fapientum & infipientum placitis lon¬
ge diverfiflimum: quis, peo poterit offendi, præ¬
fertim cum horum vocabulorum fingula nonnunquam
reperiamus in arcanis Litteris in bonum ufurpata fen=
fum? Nos in Chiliadibus (nam id obiter yenit in, mena
tem) Apoftolos Silenos appellayimus, imo Chriftum
iplum Sera quendam diximus. Accedat iniquus
interpres, qui hoc tribus yerbis odiofius explicet, quid
intolerabilius? At legat pius & æquus quæ {cripf,
probabit allegoriam. Demiror autem nec illud anim=
adverfum ab iftis, quam cautim efferam ifta, quam¬
que correétione ftudeam mitigare : fic enim propono?
Sed poffeaguam (emel% reovryy induimus, age doceamus &
illud, felicitatera Chriffianorum, quam tot laboribus cx=
petant , mhil alind cfe quam snfanie ffaltitiagne genus
quoddam. Abfit invidia verbis, rem ipfam potins expena
dite. Audis-ne? Primum quod Moria de re tam ar¬
cana difputat, id mitigo proverbio, quod jam leonis
exuvium induerit. Nec fimplciter appello ftultitiam
aut infaniam : fed ffultitie mfanieque genus, ut piam ftul~
titiam, & felicem intelligas infaniam, juxta diftinétios
nem, quam mox {ubjicio. Nec hoc contentus, addo
quoddam , ut appareat figuram fubeffe, non fimplicem
cfle fermonem. Nec his contentus , offenfam de¬
precor, quam verborum fonus poflit gignere, & ad¬
monco ut magis obfervent quid dicaur, quam qui»
bus dicatur verbis: atque haec quidem in ipfa ftaum
propofitione. Jam vero in ipfa rei tractatione, quid
eſt omnino quod non pie, quod non circum{pecte fit
dictum, ac reverentius etiam quam ut conveniat /40¬
rie? Sed ibi malui paulifper oblivifci decori, quam
non fatisfacere dignitati rei, malui rheroricen offene
dere, quam ledere pietatem., Ac poftremo peraéta
probatione, ne quem moveret, quod de re tam facra
Staluttam, hoc eft, jocofam perfonam fecerim loquen¬
tem, & hanc deprecor culpam hifce verbis: Verum
ego jamdudum oblita’ mei, Vrèp rd tosauuiva Tne.
Quanguam fi quid petulantius ant loquacins a me dittum
videbitur, cogiate C* Staltitiam & malierem dixiffe. Vi¬
des ut nufquam ceflarim omnem offendiculi anfam
præcidere. Verüm ifta non perpendunt, quorum
aures preter propofitiones, conclufiones, & corolla¬
ria mhil admittunt. Quid, quod preefatione premu¬
nierim libeljum, qua conor omnem præcludere ca=
lumniam? neque quicqaam addubito, quin ea candi«
dis omnibus faciat fatis. Quid autem facias iftis, qui
vel ob ingenii pertinaciam fibi fatis fier nolint, vel
ftupidiores fint quam ut fatisfactionem intelligant?
Nam quemadmodum Simonides dixit, Thefalos hebetio~
res efe, quam ut poflint a fèe decipi: ita quofdam videas
ftupidiores, quam ut placari queant, Ad hxc, non
mirum eft invenire quod calumnietur, qui nihil aliud
quærit nif quod calumnietur. Quod f quis eodem
animo legat divi Hieronymi libros, centum locos of¬
fendet qui calumniæ pateant: nec deerit in omnium
Chriftianiffimo doctore , quod ab iftis hæreticum pof¬
fit appellari: ne quid interim dicam: de Cypriano, de
Laëlantio, deque cæteris confimilibus. , Denique quis
unquam audivit ludicrum argumentum in Theologo¬
rum vocari cognitionem? Quod fi placet, cur non
eadem opera quicquid a Poetis hodie {fcribitur aut lu¬
ditur, ad hanc excutiunt legem? quot illic reperient
obfecena, quotyeterem Paganilmum olentia? Verùm,
haec quoniam inter ferianon habentur, nemo Theolo¬
gorum exiftimat ad fe pertinere. Neque tamen po¬
ftulem iftorum exemplum mihi patrocinari, Ego nee
joco ſcriprum à me velim, quod ullo pato Chriftia=
rN norum