Page 80 [80]
47
48
woo Lr
4
6
exe 7
dyamdvras DUB, mire puodov txere 3 vg) wai oi Terg¬
vor ro auto mroLodes 3. Ka) av acmacerde rods aderdhovs
Uudly wovovs ri mepirogy morte; By) nal of teravas srw
mouse 3 Ereode gy pete. TEACIOL 3 Armeo d TATE Jui
& èy roi Spavoîs TéAeios est. Wpocéyere tHy trenuoodvyy
Vuay un Foreîv Zumpaodey Tav avbawamay og 10 Seaby=
vou œurole ei DE wnye 9 picdoy sx ty
uy TO ev sols dpavaïs. “Otay Sv Toti
SS
mapt Ta TAT
5 / \
i x tA oav s un
sorgono tumpordey ogy Greg oi Vavoxpimal zoe èy
cuvagwyaîe tal tv tale fuucie omus dotacdior
dard Tav avipwaruy® ouy Aiya Suy ATE
à À
és ci roy, Woo
i 5 1 j Cees,
XS dE moi8yros EAH MOOV AY 5 i grato i} dipise>
7 ; Le / J >
pe cs Ti mue y dekio ds.
TO 4p O° aa) o mary
Orws ù ox.) tNenusoUyy èv
e os à B\émuy èv TO PUETA y
cor y tH Davep. Kal drav mpocevyi'y
oi da al, ars DirSoy ev Tals cuvayu¬
vais xal tv rai yavs TOV TARTEOY ES
7
ES TPO MET
A a, 3 ~ al 7 superi. / ONES
slas y oww ay QAVATI TOIS avhpomois HV A6yw VIV 5
< /
= 5 \ \
OTI AT EET TOV pucdey UU
RSA GARCIA
ave Lv de oTav mpoceuyit y
ve > \ è / \ À
eiceAbe eis Tò Tauei os, 4a) xAeloos tiv Supa oe,
AES ae A ve po
TpooevEst TO TATH o8 TA ty TA xpUMTA” Kal ò Tare CS
o Priwwv y ré: xpumr@ , amoducel co ev ra Darò.
7 S Me 7 ci $ V
Tlpeosungopenos dè mý Bærroroyicyre y omweg of èbvixol
èv Ti moAvAoyie adtiv tigatcdicoTa.
My
Nec eft,
cum, fchema , quod fermo Gracus non habebat.
eat in gehennam , fed fanéi, idelt, cone Etiamfi fic
Joquuntur Græci, £éax € by ad corves, fed fubaudien¬
tes ceavzéy, quali dicas ipfum, fiye aufer te.
28 Libellum repudii) Quod Grace unico verbo diciturémesé¬
cio, quafi dicas, diverziozale > hoc eſt, libellum divortii.. An- |
notavit hoc loco Chry. d i uxore non relin¬
quenda , pendere ex j : inter tales enim, quales paulo
ante defcripfit , 7 n ejiciet uxorem niſi adulieram
neque quifquam recipiet al 2 cum injuria prioris mariti. Moy
que fubju j Quod ita vetuit, ut nihil omnino
exceperit. non fit hoc a Chrifto feric dictum paffim
juramus. Certe votis o tales fint Chrifliani ,
ut neque divortio fit s, neque jurejurando.
29 Qui dimilfam duxerit, adulterat | poryeérces. Quod verte¬
rat mæchatur, tandem transfert adulterat, Quanquam aliud <
adulterare, quam adulterium committere, quotes abfolute poni¬
tur. Auguſtinus de adulterinis conjugiis ad Pollentiym indicat
banc claufulam , €5 quicungque dimiffam duxerit , moechatur, in|
nonnullis codicibus G ac Latinis non adferiptam fuifle, quod |
ex fuperiore fermone fatis confequatur, Quod tamen apud nemi- |
nem alium reperi, vel feriptum, yel annotatum, |
30 Iterum au. The ze, Rurfum audiftis. Nec
enim iterationem fignificat, fed ordinem.
31 Negue per cælum) phre èv spasa, id eht, negue in colo,
quam tamen prepofitionem., opinor, juxta proprietatem Hebrai
fermonis, Apoftoli fubinde ufurpant*pro per , ut iv digito Dei,
& in nomine ino propheravimus, quemadmodum fuis indicabimus
locis.
32 Eft, elf, nom, non) veì, vat, #, 8. Quod hic yertit of,
Greecis eft adverbium affirmandi ys: , fed quod yfirpetur & a
Latinis. Interpres aliquoties vertit etiam , quod vulgo parum
eruditi dicunt isa: quafi 5#z refpomdeat negationt won. Ac repe¬
ritur quidem apud Terentium 74 {ed diétum ab improbius re¬
fpondente. Quod genus eft illud , Ste erit. Cxterum nemo pu¬
tet conduplicationem ad eundem pertinere, fed prior pars ad in¬
terrogantem pertinet , pofterior ad refpondentem. Nili fic acci¬
pias, Si fermo veffer affirmat, vere affirmet, fin nezat, vere nè¬
get. Quod fecus habet apud iftos, qui quod pollicentur non præ¬
ftant _& quod fe negant facturos faciunt.
33 His abundantius efl) ro òè repice rrav, id et, quod
prater hac acceſſerit. Mire torquent hunc locum Theologi qui¬
dam, A malo eft, alii interpretantur, a malo diffidentis, non a
malo jurantis , alii a malo pene, nona malo culpa. Verum
opinor Chriftum fimpliciter fenfifle , perfeàis (nam de his lo
quitur ) ‘oranino non effe jurandum pro rebus hifce, pro q
bus vulgus dejerat, Alioqui in caufa fidei, aut pietatis, ctiam
Chriftus & Apoftoli jurant. Vult enim fuos effe tales, ut non fit
opus ullo jurejurando. Quorfum enim attineat jurare, fi nemo
fit, qui quenquam velit circumvenire, etiamfi id poflit impune,
fei e fuo quifque alterum æftimans Animo nemini difidat? Nam
qui vere fit Chriftianus, etiam fuo incommodo confùlit commo;
dis aliénis: tantum abeft, ut ullum velit fallere. Et charitas adeo
credit omnia , adeoque non diffidit, ut parum etiam honeſta,
quoad poteft, interpretetur in bonum, Hac autem ratione mul¬
tarum queftionum nodi diffolyi poterunt , fi intelligamus Chri¬
ftum non fimpliciter hac vetnifle , fed vetuifle co more fieri,
quo vulgato more hominum fiebant. Sic vetuit irafci, fic vetuit
falutare quenquam in yia, fic vetuit ditefcere, fic yetuit refiftere
malo, fic vetuit appellati magiftros , fic vetuit vocare patrem in
terris. Verum haec ad hoc inftitutum proprie non pertinent.
E Dentem pro dense) Græci addunt conjunétionem EF , zai
¿doyra szt 6doyzos. Eadem additur in vetuftis exemplaribus La¬
tinis. Illud obiter adnotandum , in hujufmodi orationibus ne
pofle quidem apponi Græcum articulum: quod quilibet oculus &
guiliber dens fignificetur.
>
Cat y yi 30
membrorum tuorum , ac non totum. corpus tuum
conjiciatur in gehennam, Diétumveft autem, qui¬
cunque repudiaverit uxorem fuam, det illt 28 libel.
lum divortii. At ego dico vobis, quod quifquis re¬
pudiaverit uxorem fuam; nifi caula ftupri , efficit
ut illa fit adultera: & quicunque 29 repudiatam du¬
diétum fuerit antiquis, Non pejerabis, fed perfolves
Domino ca qua juraveris. At ego dico vobis» ne
juretis omnino: 31 neque per cœlum, quia thronus
Dei ett: Neque per terram, quia {ubfellium eft pe¬
dum illius; neque per Hierofolyma, quoniam civi¬
B |tas eft magni regis: Neque per caput tuum jurabis,
propterea quod non potes unum pilum album aut
nigrum facere, Sed erit fermo velter, 52 cft eft,
non inon : porro 33 quod ultra hee adjungitur 5. ex
malo proficifcitur. Audiftis quod diétum fuerit ,
Oculum pro oculo, & it
ego dico vobis, 35 ne refiftatis malo: {ed quifquis
impegerit alapam in dexteram tuam maxillam 36
obverte illi & alteram. Et ci qui te velit in jus tra¬
here, ac tunicam tuam tollere, permitte illi & 37
pallium. Et qui te adegerit ad 3% miliarium unum,
abito cum illo 39 duo. Peteñti abs te dato, & cu¬
a pien¬
35 Noz reſiſtere malo ] wn avrisnyat 7 movnpo. Malum vel
ad rem refeïri poteft, vel ad hominem, praterea poteft ablati¬
Clvus efè inftrumenti. Nolite refiflere cuiquam , malo, hoc eft;
injuria , «five yerfutia. Hic fenfus placuit Chryfoftomo, quum
ait, refiflendum homininon malo, fed patientia, noz enim ignem Igat
exflingui, fed aqua. Mirum ek autem’ hic additus articulus quan
vim habeat, 7 rovspa , quafi certum malum fignificet. Nifi
forte voci appofitiva adjunetus eft: quafi dicas, e? qui malus eſt.
Quidam interpretantur nomine zati ſignificatum diabolum, guo¬
tum eft Theophylaétus. Quis autem fic loquitur ? Dico tibi non
abire , pro eo quod eft , jubeo ne #fquam abeas. Deinde quid
| facient huic loco, qui lites, qui bella calculis omnibus approbant
\ inter Chriftianos 2 Chriftus abfolute vetuit refifti malo, nimiruny
vulgari via , ut malum malo repeliatur , hoc eft, conyicium con¬
yicio, yulnus yulnere, bellum bello, cades cede, Imo quid præ¬
texent ii, qui beneficium maleficio repenfant 2 Illud leviculum 3
| quod osis vertit, ſi quis , pro quifquis : nifi forte legit, el TI
mn quod spéYos, id elt, verte , five obverte, tranitulit prabe.
| Auguftinus alicubi legit para.
| 36 Prebe ci €F alteram] Hæc Chrifti hyperbole, mea fenten¬
tia, nihil aliud docet, quam fummam patientiam, animique mo¬
derationem, utque tantum abfimus a cupiditate vindiétæ , ut ul¬
tro parati fimus alteram potius imju ‘iam admittere, quam malun
malo penfemus. Atque hoc fortaffe fenfit Auguftinus, cum alias,
| tum in libello de mondacio, & libro vigefimo ndo contra
|Fauftum , feribit illam praeparationem alteriu maxille fn corde fa¬
|ciendam, non in eorpore. Nec enim hoc fenfit Chriftus, obver¬
|tendam finitram malam ei qui dextram percufferit, fed ea nos
voluit efe lenitate, ut ad alteram’ injuriam accipiendam fimus
| paratiores, quam ad retaliandam priorem. Neque vero continuo
cum mendacio conjunétum videri debet quicquid habet hyperbo¬
len. Quam & aljas annotavit, præter Origenem, Hieronymum,
|& Chryfoftomum , divus Augultinus in divinis literis. Quod ge¬
[nus illud in libro Judicum: Camelis corum non erat numerus, CS
erant ficut arena, gue eft in littore mavis. Rurfùm illud in Pl¬
‘mis: <Adfcendunt in calos , ES defcendunt ulque in aby(fum:
E nempe, de undis maris viciffim attollentibus fefe, ac fubfidenti¬
\bus. Certe fchema hoc palam annotavit Auguftinus in epiftola
jad Marcellinum quinta, oftendens, fi quis tropum fermonis reji¬
[Cial » magis conyenire , ut in finiftvam primus itus dicatur ex¬
ceptus, quod in hanc magis, quam in dextram, fertur impetus fe¬
jrientis. Idem admonet in Luca non fieri ullam finiffre, dextra¬
|ve mentionem : ut intelligamus hoc loco Gniflram ac dextram ni¬
[bil aliud effe , quam unam & alteram : quemadmodum in alia
quadam parabola quingue talenta pofuit pro pluimis dotibus ,
dus pro mediocribus, unum pro minimis. Coterum animad¬
| vertendum ef , ut fubito mutarit numerum, Zigo autem dico vo¬
bis : fed quifquis percufferit te in maxillam, &c. Non ob aliud,,
niſi quod hic numerus accommodatior eft ad infigendum animo
{eed dicitur, dum quifque fibi dici pùtat, quod dicitur.
37. Et pallium] xai 7d iver, Hic vette diftinxit veftimenti
| genus, Siquidem z7 tunica , veltis eft interior , ipcértoy cx¬
Nifi quod ipá¬
(70) Fapud Gracos interdum pro quovis veftimenti genere poni¬
‘tur, Unde ređe monet Auguftinus hunc cfle fenfum, fè quis toliat
unan aliquam veflem , concede illi potius fi quid alind habes ue
ftium quam contendas. Alioqui præpofterus effet fermo. Pallium
enim, que fumma veftis eft , primum detrahitur, deinde tu¬
nica. `
38 Mille pafus] piros à», id eſt, miliarium unum. Alioqui
non refpondet quod fequitur.
39 Alia duo\ Ne illud quidem , alios duos.
Atque hic rurfus
ti; quemadmodum docuit de maxilla , & velte.
u:
=
»