Page 79 [79]
OCR
Ane Dye modele Se TO Kuplw ndo opus oe. Eyd dè ipo Vul y Z Soros ws" porre êv TA Spay “ors Spovos es) #6! O28. Mare ty THY, rr varomédiby tse ray modlav O TS Wire els "leporum, Gri monis és) E peyors BæTIAgwS. Mire èy TH KEOUAG os Gone > Ori S dÜvatr pv Th Asuniy i penaway Tomo. eu) 32 6 Adyos Vudy 4 Va) Va) SEE TO DE repond Fira te iS movape est. “Huse care Ore topé O Ob aud dvr) ODPRAUS na) dovr dvi oddvros. ‘Bye dé eyo Suir, Lf durs io TA Top: NA dele dé farine em) shv debrdy os idées sp Vo wira xl TV ANNA. Ka) TO Seroyal cos upihaverry woe) roy r=) Tie o8 raGey, doe aith xo) To ipecriov. Ka) osis ge dyyopeloz pinioy Èv, Days per wire do. TA wiÅ rit fraryi fuo racha, obnoxius erit t3 concilio : 13 quifquis autem dixerit fatue, obnoxius erit 2 ge henne incendio. Ttaque fi obtuleris munus tuum ad aram , & illic recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adverfum te : Relinque illic munus tuum coram altari , & abi, prius 21 reconcilieris fratri tuo, & itum veniens offer munus tuum. 22 FJabeto benevolentiam cum adverfario tuo cito, dum Jes in via cum illo : nequando te tradat adverfarius judici, & judex te tradat miniſtro, & in carcerem conjiciaris. Amen dico tibi, non exibis illinc, donec perfolveris 24 extremum quadrantem. Audiftis quod di&um fuerit antiquis , Non committes aduldaoudi. “Hutoore br eppedy 5 Ayawyoes rov mANgiov as, o) pioneers rov txbpov os. ‘Eyod dè atya Vus, yar ATE TSS en dpss Judy eVnoyetre 78 HO po Lee Juas, nans rore Tods Hisodras Vus, #4) rposeiyeole Unie cay earnpenCovray vudic 10) dvaxovroy Vucis. OBOS yevycbe jo) Tot mergis vty rod ev ovpavois | Ori rey HArov oro civeewéAnes Sar) Tovnpovs xo) dyælods , zæ) Bpixe theum decima fexta legere yidetur 2/43 » diftinguens iram opportunam ab intempeltiva, & negans affe&um penitus eximi nobis , fed cohiberi duntaxat ac regi. His confentanea {cribit TheophylaCtus. xerit'uxofem alterins ad concupifcendum eam, 25 jam adulterium cum ea commifit in corde ſus. Quod fi oculus tuus dexter 26 obftaculo tibi fuerit, crue illum , 8 abjice abs te: expedit enim tibi, ut pereat unum membrorum tuorum , ac non 27 totum corpus tuum conjiciatur in gehénnam. Et Gi dextera tua manus obftiterit ubi, amputa cam , & 5 DO minem tardum objurgans appellet tardum , ita non fit convicium, 1 quis hominem impium emendare cupiens appellet flulzum. In fingulis igitur fübaudiendum eft , fi quis iratus dixerit racha, fi Non erat opushic diſtinguere iram juftam ab injufta, aut iram catnis ab ira animæ, aut iram qua irafcimur homini, & qua irafcimur hominis vitio, {i fentiamus Dominum hic loqui de ira vulgari, qua eft motus animi tendens ad ultionem doloris, nimirum primus ad ho- | micidium gradus. Alioqui & judex, qui cum iva punit nocentem; ; peccat, autcerre impertectus eft, quum hic Chriftus doceat perfeca. Verum ut redeamus ad particulam eix7, id eft, fine canfa; quam diyus Hieronymus negat efle in veris exemplaribus, quid hic'adferent qui contendunt hanc tranflationem ab Hieronymo fuifle caltigatam? Quod damnat, relitum eft, quod reli&um eft, ad. fenfiim pertinet, non ad yerba, que videtur alicubi neglexiffe. Auguſtinus Retra. lib. 1. cap. xIx, teftatur in Græcis codicibus non addi fize caufa. Nam in fermone habito in monte, vult etiam in ceteris duabus partibus fubaudiri , qui dixerit ; racha , fine cauſa, qui dixerit , fatue, ſine cauſa. 18 Qui dixerir fratri Juo racha] Apud Hebræos contumeliæ vox eft, quafi Latine dicas cerebroſum, aut cerebro carentem five vacuum. In Pſalmo quarto exponitur p per vanitatem : Decidam merito ab inimicis meis inanis. Atque in hac quidem fententia eft Hieronymus, qui perinde valere putat racha, acli Græce dicas xeyòs. Quin & Greci hominem. nibili páros appellant, a velte derrita rejiculaque fumpto convicio. Quod indicat & di vus Auguftinus Commentariorum , quos in hunc edidit locum, li bro primo. * At videtur racha magis ẹfle vox indignantis, velut interje&io. Alioqui quid interet inter racha & fatuum? Confenraneum enim Chriſtum gradus quofdam, oltendere > quorum primus fit irafci, fecundus fono aliquo incerto motum animi fignificare , tertius in manifetum convicium prorumpere. Atque ita fentit Auguſtinus eo loco quem paulo ante adduxi , addens feid a Judæo quopiam ‘accepifle, Racha’ Hebrais interjectionis inftar effe, eaque voce nihil certi, ſed tantum animi indignationem SigniChryfoftomus homilia decima fexta tradit, racha non elle gravioris aut atrocis convicii , fed ab impatientia ftomaloquentis proficifci: quomodo ſeryis nonnunquam ſtomachofius loquentes dicimus : Ab: tu, Dic illi tu. Quin & Syriacæ linguæ teftimonium adducit, in qua racha ponatur pro eo quod eft #4. Sic enim fervis loquimur, & hisquos contemnimus. Cum Chryfoftomo concordat Theophyla&us. Nonaulli fic diinguunt inter rachz & fatuum, ut differentia peccati non fit in diétis , fed in animo dicentis. Nam Dominus fuo more doétrinam fuam attemperans ad captum fimplicium , hoc modo propofuit exemplum iræ leyis , , quæ nondum decrevit ultionem Ica ire gravioris per racha, & ire graviflime , quae proxima fit homicidio, per fatne. Alioqui plerunque gravius peccat, qui tacitus iraſcitur, quam qui conyiciis debacthatur, Nec defunt qui recha doceant efle legendum , non racha, quod Chaldwis fonet tocho. Eam yocem nolunt effe interjectionem, fed fimpliciter fignificare vacuum. Nec effe convicium, aut fi eft, leyius eſſe convicium, quod competat in eum, qui careat eruditione, aut alia re, quam “fibi quifque parare valeat ſua induftria, cum fatui conyicium pertineat ad impietatem. Quod attinet ad ditionem racha, firecha legendum eft , guum in codicibus Grecis ac Latinis fummus fit Interpres, quum oportet antiquiſſimum fuiſſe, quifquis fuit, nam quidam autumant fuiffe Joannem Evangelitam. Deindesquum Dominus fit ufos vulgari lingua, quæ Syro Chaldæoque fermone corrupta fuir, fi Chaldei pro racha dicunt rocho > quid mirum, fi Dominus pro recha dixit racha? Neque enim confequitur , fic fribitur in yeteris Teftamenti yoluminibus, igitur fic pronunciavit Chriftus, tametfi Gracci codices rhaca habent,non racha, Quod attinet ad diltinétionem farsi , conftat Græce ſcriptum Hope, quid Hebraice feripferit Mattheus nobis incertum , qua. voce Paulus ufus eft de difeipulis Domini: que Salta funt mundi elegit Deus: non utique fignificans impios , fed humiles & imperitos juxta mundum, & ipfe Paulus agnofcit fiulte vocabulum , non quod vere ftultus efler, fed quod ftultorum {it de feipfis magnifice pra» dicare, quod tamen non eft impietatis, fed ineptum potius, fi modo yera predicent. Jam ut non eft conyicium, fi quis ho s [quis iratus dixerit farne. “Quidam philofophantur in di@ione fratris, quafi fratres non fint nili qui communem agnofcunt patrem, Ego arbitror hic nomine fratris omnes homines intelligi. |Etenim quum Dominus precipiat, ut maledicentibus impiis benediC [camus , cui concedit dicereşfatve „ duntaxat juxta fenfim quem indicavimus, _ 19 Concilio] Non et Pern, quod & ipm fignificat concis lium , fed cuyedpics > quod confeffum judicum fignificat, id quod indicatum eft & a Chryfoftomo, ` In hujufmodi confeffibus , velut Athenis in curia Martis , graviores caufæ folent agitari. Nam in judicio , quod interdum ab uno peragitur, multa fpes eft elabendi, ad fynedrion non nifi gravis caufa defertur, jamque non tam de damnando reo quam de fupplicii modo deliberatur, 20 Gehenne ignis ] cis yéeway Tg mupos, id eft, ad gehennam ignis. Sed Hebraice magis quam Grace aut Latine dictum eft; \gehenne ignis, Pro gehenna incendio, five gehenna ardente. Pors ro apud Hebræos gehenna DIVNA fonat vallis ennom, de quo inferius plura dicemus capite decimo. 24 Reconciliari fratri tuoj Palam eft hic yerbi modum errore libariorum füifle mutatum > reconciliari pro recorcilisre, im D perativi modi, diaaadyas. Unde nos vertimus recorcilieris, ne perinde facilis effet deprayatio. Certe reconciliare legitur & in pervetuftis Latinorum exemplaribus, yelut in Paulino, Et in Cor fendoncenfi manifeftum rafuræ yeltigium indicabat, & illic {cris ptum fuifle reconciliare, Omittam meye abi potius yertena dum fuiſſe, quam vade. Nec effe offeres, ſed mporpspe, ideit, offer, five adfer. È 22 Efto confentiens | "led ebyody , id elt, Efo benevolus, fiye 5 quod addit Hieronymus , benignus, etiamfi non videam quid Genignus vefpondeat ad edvedy. Nonnulli verterunt concors, quema admodum indicat Auguftinus. 23 Et adverfario| dvridizw. Non abfolute fonat adverfarium s fed adverfutium cauſe , five litis. Siquidem a&torem fentit, qui reum facit, & in jus trahit. Rurfus autem timore ne fore te vertit, cum rectus fit, ze indo, aut fimpliciter, ze. Pre terea COTE quod hic vertit miniftro , nonnunguam carzifia cem wanftulit, alias exaélorem, E(t autem is qui exfequitur judi. E cis fententiam. 24 Noviffimum quadrantem | toyeeroy zedpavem. Cur non pos tius extremum quam zovifimum à Nec enim de temporis agitur ordine , fed de fumma.: Deinde apparet hic quoque Romanam vocem ufùrpatam ab exteris, id quod in plerifque fit, fed depravate, Eft autem quadrans nummulus , quarta pars aflis, quam a tribus uuciis Plinius rizzcium vocat Gulielmus Budæus immortale fuæ gentis decus, utpote vit non folum omniam quos unquam Gallia genuit eruditiflimus » Verum etiam diligentifimus, eundem effe putat , qui Ciceroni dicitur teruncius, Atque eum nummum yulgo ceu minutum contemptui fuiffe > proverbio quo{que teftatum eft, id quod in Chiliadibus.noftris adnotayimus. 25 Mochatus eff eam) Ut diffimulem interim 3 quod toties jam vertit quía pro quod + ut demus mechari Latinis efè receptum : nam & Catullus mæchari dixit, & Terentius mæchum , mæchatur illam? Proinde fi mæchari hoc loco fignificat adulterium committere, vertendum erat ad hunc modum , Qui viderit uxorem fiye matronam ad concupi[eendam eam, jam adulterinm cum illa commifia. Sin meechari ‘ pofitum ef pre quovis illicito concubitu, quemadmodum aliquoties inyenitur, pro machatus eft dicendum erat fiupravit eam, five, ut Suetonius loquitur, adtlteravit cam. 26. Scandalizat te) Mivam eft Grecam yocem ufque adeo placuifle, cum dicere licuerit, offenderit, five obftaculo aut offendi= culo fuerit. Nam quod zeae, id eft, exime, five extrahe , ver | tit erze, reprehendi non potet, | 27 Quam totum corpus tuum | Hujufinodi fermonis character apud Græcos invenitur, & apud nonnullos Latinos; fed Græci£ | fantes. Verum id, cum additur è, ut fubaudias pe@aror. Ac ITS fecus haber, ze? m7 caor, EF non torum, &c Atque itidem #3 29
