Page 65 [65]
1 beologie
EYATPEAION KATA MATOAION.
4
2 BA OS yevecews [nos Xps8 jg
Z AuG, ys ruc. “ACpaap eyey¬
KS vase To) Iowdn. louan dÈ iyewinoe
AW roy larve. laxab de ey eyvnoe TOY ‘Is¬
dav nal ts adder@ss AUTE. ‘Id
das St eyewyoe tov Dopèe Kai Tov
Zapo ix TÄS Oducre, dapes dè tyiv¬
Vire TÒv Espop. Hop de peace
roy Ape. “Apa dÈ èyéyyyee rov "Auwa. Auda dè
ML \ Te 1 NO a I \ l
eyeyoe TOY Ndacéwy. Naacowy de EVEWVHTE TOY LOAM.
Sarpa dè eytwnae rev Book èx ths Para. Boo deeyev¬
vice Tov OCHS ta rie Psh. “ORI N eyewnoe ro) leccai.
Tecra! deeyewnoe roy AaGld roy Bacirzn. Anbld dé i Pa¬
cineds eyévynos Toy Loropavre és Tis TS Ovpis. Donropov
J: éyewyoe Toy Pobogu. ‘Pobogu de eyevyce Tev Aio.
Abio
VANGELTU M fecundam Mattheum |
Edayyerioy Gieece fonat bonum nuncinm. Quan¬
quam Homerus in Odyffea hoe verbo eft ufus,
pro premio quod dari folet Jetum adferenti nun.
cium, [gitur Hiftoriam Eyangelicam , nec Pro¬
phetiam vocavit, nec aliud fimile è fed tem no¬
vam novo yocabulo fignayit, quemadmodum
& Chriſtus Apoftolis vocabulum innovarat. `
2 Liber generationis) Nominativus et abfolute pofitus, ceu
Vice tituli. Nam Matthæus & Marcus prophetico more ingreffi
(i cam Hiftoriam : fiquidem Prophetæ folent a titulo ex¬
ja filii Amos. Et, Verba Hieremia filii Helcie.
Ita & Marcus : Initium Evangelii Fefu Chrifi. Quanquam vi¬
deo Herodotum ad confimilem modum fuam exorſum Hiftoriam :
dekis yde s & Lucianum li¬
bellum de Aſtrologia : “Aupi re douar, dupi re Fav estpar i
yeaPa. Utappareat gentis etiam fuiffe confuetudinem. Quan¬
quam hic titulus non eft univerfi argumenti: nec enim comple¬
Gitur fummam Hiftorie Eyangelice , fed initium ac fontem
duntaxat.
3 Fili David , filit Abrabam) vi Aa6}d, vit ’ACpedp, Gra¬
cus fermo nonnihil habet ambiguitatis t poteft enim hic effe fen¬
fus , filii David, qui David fuit filius Abrahe : poteft & fic ac¬
cipi , ut intelligatur Chriſtus efe filius utriufque. Porro filium
vocat nepotem, quemadmodum fratres vocant Hebræi, non fo¬
lum iifdem prognatos parentibus , fed & alias ex eadem generis
ferie propagatos. Illud obiter adnotandum , Mattheum genea¬
logie recenfionem accommodafle iis quibus fevipfit hoc Evan¬
gelium. Scripfit enim Hebræis, nimirum ut creditur Hebraice ,
quorum affectibus fciebat fore gratitlimum, fi perfpexiflent Chri¬
ftum effe filium Abraham ac David, quorum memoriam apud il¬
los erat facrofan&a, & ad quos de Chrifto præcefferat pollicita¬
tio. Contra Lucas, quia gentibus fcripfit Evangelium, ab Adam
ad ipſum uſque Deum porrigit genealogie feriem : ut intelli¬
gerent Chrifti gratiam, non ad Judæos folum, fed ad univerfum
quoque mortalium genus pertinere. Indicavit hoc & Chryfofto¬
mus. Porro Dayid priorem nominat : non folum ob id quo com¬
modius citrague repetitionem genealogiæ feries texeretur, quam
caufam reddidit divus Hieronymus : verum etiam quod hujus effet
apud Hebræos & recentior & celebrior memoria , quod adfert
Chryfoftomus.
q Genuit Ifaac] tyewnre tov ‘Icade, - Græcus Interpres,
quiQquis is fuit. Nam autore Hieronymo conftabat olim hoc
Evangelium' a Matthwo feriptum Bebraice fuiſſe , quod tamen
Chryſoſtomus non audet aſſeverare : fed dicitur , inguit; quod
quamtumyis conftet, cgo tamen malim exftare quam conſtare.
Etiamfi fant qui putent a Joanne verfum in linguam Græcam.
Etenim quantum ipfe memoria confequor , nufquam * Hierony¬
mus evidenter indicat fe vidifle Matthei Evangelium Hebraice feri¬
ptum, maxime cum profiteatur, fe quatuor Evangelia ad Græcam
Veritatem emendafle , cumque in hoc unum feripferit commen¬
taria. Tum quod in hoc Eyangelio non pauca citentur ex libris
Veteris Teftamenti, que videantur ab ipfis fontibus diffidere. Ut
vel hæc occafio compulfùra fierit Hieronymum ad archetypum
Matthæi confugere: maxime cum id alis in locis ftequenter non
admodum gravi de caufà foleat gaudeatque facere, Porro quis
ex Hebraico fermone verterit in Grecum, ne id quidem ullo mo¬
“Hpsdsrs AAttaparces isopins
* Fefellit Erafmum memoria» hoc enim diferte habet Hierony¬
mus, in Catalogo Scriptorum Ecclefiafticoram , ad vocem Mat¬
theus. De re ipla vid. Diflertationem de IV. Evangelifis Har¬
moni® Evangelica fubjectam,
A
B
C
D
1EvANGELIÙUM SECUNDUM MATTHÆUM.
Chrifti fili David, 3 fili Abra¬
Tfaac autem genuit Jacob. Jacob
autem genuit Judam & fratres
cjus. Judas autem genuit Phares
& Zaram se Thamar. Phares
autem genuit Efrom. Efrom au¬
tem genuit Aram. Aram autem genuit Aminadab.
Aminadab autem genuit Naaffon. Naaffon autem ge¬
{nuit Salmon. Salmon autem genuit Booz e Rachab.
|Boozautem genuit Obed e Ruth. Obed autem genuit
Jeſſe. Jeſſe autem genuit 6 David regem. David autem
rex genuit Solomonem 7 ex ca quæ fucrat uxor Uri.
Solomon autem genuit Roboam. Roboam autem
S
do cognitum; Adeo vacabat illa ætas omni ambitione. Sed ut
cœperam , quifquis fuit Interpres , Hebraicis nominibus diligen¬
ter fuos addidit articulos ¿ ut quoniam barbarica funt vocabula ,
nec ulla cafuum inflexione yariantur , Lector hoc modo fexum &
cafüm poffet diftinguere, rò» ‘Irege ix ths Odp Jam illud
minutius yideri poterat, quam utadmoneretur , nif nunc potif¬
fimum in eo negotio verfaremur , variare Grecos codices, in
quibufdam addi » écart, in plerifque non addi , iy6ys¬
ge, non éyewgrev. Siquidem Attici perpetuo addunt, five fequa¬
tur confonans , five vocalis, Iones contra, Argumento eft illud
apud Aviftophanem in Pluto , at partis, 5 dacw , copes,
Etenim fi geri legas,non conftabit metri ratio. Pofterioris ex¬
emplum eft illud Homericum, lear aparipe , pro qripncey
a&puripe. Et quod paflim eft apud Gracos, c6 ore pro ¿gy
dze. Proinde non eft quod eares magnopere moyeat Ledtorem,
five repériat additum », five fecus. Etiamfi nos communem Gra¬
corum linguam in hoc fecuti fumus, addito y , quoties fequitur vo¬
calis, omiffo ; quoties fequitur confonans : prefertim cum videre+
mus in hoc plerofque Gracorum codices conſentire.
5 De Thamar] ix tis Oduag. De Rahab , ix tis “Payee.
Mirum cur Interpreti Latino magis placuerit præpofitio de quam
ex. Quis enim dicitur genuiffe aut fulcepiffe filium de ila, ae
non potiusex ila? Non quod nefciam alicubi reperiti de pofi¬
tum pro ex apud probatos Autores. Verum & yitandum arbis
tror, quod'eft inufitatum: & ftultum fierit, fi quis putet hoc paf
fim licere, quod uno aut altero loco fibi permifit Scriptor aliquis.
Quis enim ferat fi quis dicat, Cognos de litteris tuts, cum Lati¬
ne dicamus , Cognovi ex litteris tuis. Cxterum Greci , quoniam
non habent quo adfpirent yocalem , nifi in principio diétionis, He¬
braicam adfpirationem 1, quomodo pofliint, exprimunt per x, fic
AN) Payes. Er ad eundem modium hodieque fonant Judai,
ficuti narrant, Hifpani eam litteram. Certe Rachab fcriptum
comperi in Bibliotheca ilutrifimæ Ð. Margaret, foemine fupra
fexus modum omni virtutum genere cumulata, planeque dignæ
& Maximiliano patre, & Philippo fiare , & G
Férdinandoque nepotibus: quorum alterum eo felicitatis
vor Numinis, ut vix ab homine fit optanda major felicitas : alter
fic ornatus elt omnibus heroicis vereque regiis dotibus, ut nulla
poft accidere tam ingens fortuna, qua veris & propriis illius bo¬
nis non yideatur inferior. Atque utinam exemplum Margarete
vel viri imitentur, malintque, quod datur vacui temporis a neso=
tiis, le@ione bonorum yoluminum confimere, quam lufibus aut
inanibus fabulis terere. Codex elt infignis, totus aureis conferi¬
ptus litteris. Seryarur Mechliniæ , fi quis forte volet fidei mex
periculum facere. Indicavit & hoc Hieronymus alicubi. Theophy~
la&us dubitare videtur, an hc fuerit Rhaab quæ exceperit explo¬
ratores Hebræos Hierichonte. Sic enim loquitur, putant quidam,
6 David regem ] Interpres addidit articulum 7òv fezidia, vel¬
uti difcernens eum ab alio quopiam David, qui non fuerit rex,
vel hoc agens, ut hic infignite rex intelligatur : cum alios multos
reges commemoret, nulli tamen adſcribens regii cognominis hoa
norem. At mox cum David repetit, inculcat ad eundem modum
regis cognomen articulo premiò, ut recentem illius ac celebrem
apud Judæos. memoriam tituli quoque honore commendaret.
Porro fi ideo addidit articulum , quod hic primus omnium rex