Page 32 [32]
CAPITA ARGVMENTORVM CONTRA
Rarfus hoe honoris & attoritatis non debetur Prophetis & Apoftolis , nifi in his voluminibus , que in
Canonem recepit Ecclefia. Verifimile cft enim Paulum variis de rebus feripfiffe Epiftolas, qua tamen fi pro»
dirent, non ftatim illas cogeremur ample&i tanquam oracula Sancti Spiritus. Quanto minus hæc auctoritas,
quæ folis Canonicis Libris debetur, tribuenda elt huic ignoto Interpreti, & uni de numero multorum, quos
Auguftinus fatetur fuifle parum eruditos. sth i i
Sed hanc recepit Ecclefia Romana. Ne id quidem fimpliciter verum eft. Obfervet qui volet quid legat
Ecclefia Romana : comperiet multa difonare, Hæc videtur fuifle Gallorum , quæ quumjam tæderet infini¬
te varietatis, locum obtinuit. Nec ita recepta eft, ut nefas fit in ea commonftrare quod melius reddi po¬
terat. 3 eae
Sunt zquiores qui ftudium hoc meum non damnent quidem, fed indignantur Interpretem, quem tot an¬
nis honoravit Ecclefia , alicubi parum civiliter fuiffe traétatum. Hac in parte nonnullam agnofco culpam ,
vel hoc argumento , quod pofterioribus editionibus multa fum moderatus , utique facturus idem , fi in prima
ftatim editione fuiffem admonitus. . Sed quid facias iftis , qui petulantiam non ferendam arbitrantur , ficubi
excidit mihi , Interpretem lafcivire copia ? Humanum eft quod illi impingo, non impingo falfi aut impieta¬
tis crimen , & arbitror fuifie virum bonum. ;
Damnant quod elenchis variis & annotationibus commonftrans foloecifmos ac locos incommode redditos ;
conatus fim illum in contemtum adducere. Ea mens mihi nunquam fuit , fed huc ftolidis & improbis cla¬
moribus plurimorum ada@us fum. Si quis requirit argumentum , in prima editione nullus eft additus index
hujufmodi. Negligi poterant iftorum latratus , fi fe intra domefticos parietes continuifient , fed eruperuntin
frequentes fcholafticorum conyentus , in ſacras ac publicas conciones , in aulas ac menfas fummorum Princi¬
pum. Er quo non? Ncc erat modus , negue finis. Nec erant plebeji, qui fabulam hanc agebant , fed pla¬
ne tragica perfona reverendi , Dominicani, Francifcani , Carmelite , Cartufiani: preter religionis majefta¬
tem etiam doétoris titulo multitudini imperitas venerabites : quidam etiam mitra confpicui. Itraque fi quid
mihi excidit in Indicibus dictum liberius , horum improbiflima petulantie magis erat imputandum quam
mihi.
Alicubi dixi quofdam turpiter aut pudendo errore lapfos. Dicere poteram infigniter aut manifefto errore
Japfos. Sed ifti putant turpiter & fcelerate ſemper idem valere. Ego repiter dixi, pio Indecenter: ac mihi
videturomnis in Scripturis erroreffe pudendus. Alioqui curbeatus Hieronymus, aliis landantibus priores in Ab¬
diam eommentarios , fcribit fe erubuifle. Sinon eft pudenduserror, quiper imprudentiam committitur , Hie¬
ronymus & illos commentarios fedulo bonoque animo feripferat. i
Videbant & prifci doétores folæcifmos in hoc Interprete, cujus verfionem fi caftigavit Hieronymus, non
emendavit nifi fenfus, orationis vitia negligens. Si piaculum eft indicare foloecifmum aut fenfum incommo¬
de redditum, quanto gravius crimen erit idem facere in Veteri Teftamento, quod ut ipfi afleverant, totum,
aut pene totum, ex Hebræorum & Chaldæorum fontibus nobis tradidit Hieronymus. Atqui complures ex¬
ftiterunt , qui hic non verba tantum reprehendunt , verum etiam fenfus ex diametro pugnantes. Nec hos
quifquam vocat in jus, Ur enim de Capnione fileam, tale quiddam aulus eft Lyranus & Burgenfis, Et ut
ad vivos veniam, Paulus Epifcopus Sempronianenfis, R. D. Thomas Cardinalis Cajetanus in utrumque Te¬
ftamentum , Felix in Pfalterium, Auguftinus Eugubinus in Pentateuchum. Ab hisinnumera loca proferun¬
tur, in quibus libere diffentiunt ab interpretatione Hicronymi. Et horum labores cum plaufu , ut æquum
eft , excipiuntur. In me leviora molientem totus infurrexit orbis. Sed hoc fere uſu venit omnibus ad res præ¬
claras viam aperientibus. Terrifica {unt prima excetræ fibila.
Poteram & ego diffimulare foloecifmos : fed diffimulare offendiculum , ad quod impingunt Scripturarum
enarratores, non eft civilitas , fed iniquitas. Interpres vel hoc colore fatis excufatus eft à folæcifinis , quod
Audio quofdam adeo fuperftitiofos , ut nibil patiantur immutari à verbis Euangeliftarum in vertendo. Qua¬
fi vero ifthuc vertere fit, ac non potius pervertere. Duabusrebus conftatoratio , verbis ceu corpore , & fententia
velut anima. Si utrumque reddi poteft, non obfto quo minus fiat : fi non potet, præpolterum fuerit , In¬
terpretem , verborum tenacem ,à fententia recedere, i
Si prorfus contendunt verbum effe verbo reddendum, cur totiesà verbis recedit hic Interpres , aliquoties
nulla invitatus commoditate ? Silicet,, utique ſemper hoc ſpe&andum crit Interpreti, ut fententiam bona fide
verbis quam aptiflimis efferat.
Nec conſtat, nec probabile eft, hanc, qua vulgoutimur, editionem , ullius Synodi auctoritate fuifle com¬
probatam. Neque probabile eft, in Synodis hac fola patres ufos fuifle, que ex Grecis, Latinis ac Barbaris
conftabant; quorum alius Grace citabat, alius Ambrofium fequebatur, alius Cyprianum , aut alium quem¬
piam , fed tantum ufu publico receptam.
De Septuaginta non veretur pronunciare Hieronymus , illos vertie verbis ambiguis quod non intellige¬
bant : & alicubi converfionem illorum mendacium appellat. Nec paucis locis nominatim indicat manife¬
ite lapfos in reddenda Scripturæ fententia. Cur igitur putemus facrilegium efe , fi quis ab hoc ignoto
diflentiat ?
Utitur hac jam , ut diétum eft, annis aliquot Ecclefia Romana: ut ifthuc largiamur, at non utitur fola :
nam & Hicronymum legit , & Ambrofium : & cantus ecclefiafticus fæpenumero difcrepat ab hac editione.
Nec fic utitur , ut decernat, nihil illic efie, quod poft reddi melius.
Diu ufa cft Ecclefia veteri converfione Veteris Teftamenti , quæ quod Septuaginta Græce verterant , ad
verbum reddit fermone prorfus abfurdo : quod palam fuerit, f quis legat Auguttinum De /oguutionibas. Nec
ideo refpuit commodiorem interpretationem , quæ priori fubftituta eft per Hieronymum , ut arbitrantur , &
ex parte verum eft.
Quod fi quis omnino contendat, nufquam ab Interprete diflentiendum effe : Primum excufet ca loca NUDI
quibus oftendimus illum palam vel dormitafe, vel lapfum eflè, vel ita infcite reddidifle Greca, ut ob illius
incommodam interpretationem fummates Theologi , qui tantum Latine (ciebant, aut nonconfaluerunt Gre¬
cos codices , infigniter lapli fint: jam enim non aufim dicerc, turpiter. Hæc fi notiora funt quam ut nega¬
xi poffint, fateamur Interpretem hominem fuiffe , ne quid dicam acerbius.
_ Evamfi pleraque funt hujufmodi, ut probabile fit, vitio librariorum induéta fuiſte : proinde ut interpreta¬
tionem approber Ecclefia, certe depravationem non approbat.
Neque quicquid receptum clt in ufum ecclefiafticum , continuo receprum eft judicio. Quædam cafu irre¬
punt, ad que connivet Ecclefa, præfertim fi non videantur ad fidei morumque periculum pertinere. Imo
fieri poteft, ut in hoc genere quedam ad tempus ignoret Ecclefia