OCR Output

CAP. ARGUM. CONTRA MOROS. QUOSD. AC INDOCTOS.

ee cloquenter traGtarunt res myfticas, & hoc nomine fummam per univerfam Ecclefiam laudem funt cone
ecuti. :
_ Mihi videtur ad propagandum Chrifti Enangelium pertinere, ut cafto puroque fermone tradatur, quatenus
licet. Recte loquendi ratio, omnium cft communis : at varia res eft barbaries, & intelle&u difficilis , quippe
recedens à fermone naturali. Ur nihil e dilucidius fermone re&o, ita nihil facilius.

Quod fi quis neget in hac interpretatione inefle foloscifmos , non illos quidem hauftos ex Apoftolico fermo¬
ne , fed ex vulgifece, confulat indicem meum , & mox, opinor, mutabit fententiam.

Ibidem videbit, quotlocis hallucinati fint Interpretes etiarn magni nominis, tantum ob fermonis vitium: Ne
quis putet nullum aliud effe incommodum, nifi quod parum munda fit oratio.

Porro quanquam haud inficiamur, in Apoftolorum & Euangeliftarum Greco fermone nonnulla efe preter
rationem grammaticam , tamen non erat caufa , cur nos tantum foleecif{morum prodigioforum adderemus:

Kt fortaflis quod illis temporibus conducebat, ur Apottolorum oratio eflet incenditior, nunc expediar mu¬
rari: quando nec Apoſtolico cultu nuncutuntur Epifcopi , fed in omnibus fplendor acceflit EccleG&. Olim
expediebat Apoftolos co ſermone uti, qui latiffime a , & a literatis pariter ac illiteratis intelligebatur ,
quandoquidem & Chriftum Syriace loquutum apparet: nunc ea ratio adeo locum non habet, ut is, qui La¬
tine didicerunt, nova balbutiendi ratio fit difcenda ob Interpretis non Apoftolorum folæcifmos. Proinde ut
olim abufi ſant Apoftolica lingua quam repererunt vulgo maxime communem è ita nunc conducibile fuerit;
facras Literas co fermone tradi, qui ſit omnibus Latine dois communis. Convenit cnim id cè communifti=
mum, quod eft reGtifimum. Quod diétum eft de fermone Apoltolico , idem valet in oratione yeterum In¬
terpretum , quum fermo Romanus adhuc efet promifcuæ multitudini communis. ¬

Si ob cam caufam divinos Libros expedit inerudite verti , quo poflint à pluribus intelligi, potifimum ver=
tendi eflent in linguam Gallicam aut Germanicam. Nunc ita verfi funt quidam , ut aliquoties nec ab erudi¬
tis, necab imperitis intelligantur. e

Si non licet Chriftianis recte loqui , cur Auguftinus in libris De doétrina Chriftiana , Grammaticam rete
loquendi magiftram , ponit inter artes neceflarias ad facrorum Voluminum intelligentiam ? cur tot Gramma¬
ticorum fcholis plena funt omnia? cur tot laboribus excruciatur ætas illa rudis, an ut difcat mendofe logui?

Ut nihil aliud {fit commodi , certe hoc boni habet fermonis clegantia; quod fimplex fit & naturalis: quum ine=
mendate loquendi fexcentæ fint fpecies.

Tametfi nos in fermone Apoftolorum , quod crebro jam diximus, ne fyllabam quidem mutamus, imo fer¬
monem illorum , yitio librariorum aut alioqui depravatom,, reftituimus. Proindene quis clamet, hic corri¬
git Euangelium , hic emendat Precationem Dominicam : fed, hic codices Euangeliorum à mendis repurgat.
Nec magis objurgandus fum, quam qui feopis everrit fordes è templo. Non enim quicquid in templo cft,
continuo fanétumeft. |

Jam fi quicquid hic: vertit Interpres , Spiritui Sanéto libet adferibere , & ob id nefas efle quicquam hine
demutare, cur audet reprehendere Hieronymus quod apud hunc legitur , nunc verba taxans , nunc fenten¬
tram, nunc fubmoyens quod adjectum affirmat ? id autem non raro facit , etiam in his libris , quos edidit
multo poft editam utriafque Tettamenti verfionem. Cur audent diverfum legere Cyprianus, Ambrofius &
Auguftinus ? Cur aliud in ſolenni cultu legunt , aliud canunt per orbem terrarum Ecclefæ , præfertim in
Pfalmis ? $ :

Hieronymus in Prefatione ad Defiderinm , plurimum intereffe putat inter Vatem & Interpretem : 7%, in¬
Quit, Spiritus ventura pradicit , hic eruditio G verborum copia , ca qua intelligit , transfert: & tamen hic Hierony¬
mus agit de Septuaginta, quorum auétoritas pene fuit facrofantta ,, & quosipfe Hieronymus fatetur fuiffe ple¬
nos Spiritu Sanéto. At nemo novit quis hic fuerit Interpres: nam innumeros fuiffe teftatur Auguftinus, at¬
que eos admodum tenuiter eruditos.

Arbitror nihilo plus honoris huic Interpreti deberi quam Septuaginta, quorum editionem non raro fequun¬
tur & Apoftoli, fed horum tranflationem mutavit Ecclefia, fimul arque nacta eft meliorem.

Vtrum autem volunt huic uni hoc honoris haberi , an Interpretibus omnibus ? fi huic uni, caufam adfe¬
yant, cur huic potius quam cateris: fi dcbetar omnibus , cxteris nimirum antiquatis fata eft injuria.

Non idem honoris debetur Interpreti & Euangelifte , alioqui quifquis concinnat aut defcribit codicem Eu¬
angelicum ; ħoc honoris fibi poftulabit. Verfantur omnes in re Ewangelica , fed difpari funétione. Imo
divus Hieronymus Interpretum operam, qua nobis facros Librosin aliam linguam transfuderunt , confert cum
ftudio M. Tullii, quo quadam Xenophontis, Platonis ac Demofthenis opufcula Latinis dedit.

Si Deus per Cajapham , virum malum , edidit prophetiam veriffimam , quid vetat quo minus pér homi¬
nem linguis inftraétum, etiamfi non adfit peculiaris afflatus Spiritus , recte vertantur Libri faci.

< Quotes Hieronymus, Gracos orthodoxos fequutus , adducit au&oritarem Symmachi , Theodotionis
& Aquilae, hereticorum Judaifantium ? & nobis invidemus , fi quis quid commonitret. In Daniele, Theo¬
dotionis editio praelata eft tranflationi Septuaginta : indicat hoc Hieronymus enarrans caput hujus Prophe¬
tee quartum. à

Quod fi juxta Hieronymum optimus Interpres et , qui linguas & rem optime teneat , opinor me neutra in
re hoc certe Interprete videri inferiorem : ne nihil de meipfo dicam gloriofe. Tamerfì videtur hic Interpres
magis incogitantia peccaffe , quam imperitia , multaque tribuifle vulgo idiotarum , quibus ifta tum fertbe¬
bantur. i

Porro fi prorfus in Interprete requirunt afflatum Spiritus Sancti , quid obfiftat quo minus & nobis adfit
communis omnium Chriftianorum Spiritus , qui folet uberius opitulari iis , qui fuam quoque induftriam
adjunxerint. 3

Sunt qui miris modis attollunt hujus Interpretis fanétimoniam , pietatem & eruditionem , eumque tantum
non fupra Seraphicos fpiritus collocant, quum interim fi quis percunétetur , Gallus fuerit an Sarmata , Ju¬
deus an Chriftianus, vir an mulier, nihil habituri fint quod expedite refpondeant, quando ne nomen quidem
hominis quifquam novit. Verum, hæc exaggerant, quo mihi moveant invidiam. È

Donemus illi vertenti adfuiffe Sanétum Spiritum, aut Hieronymo hujus verfionem emendanti. Credimus
cundem Spiritum adfuifle omnibus Ecclefie dottombus , & tamen fas eft ab illorum fententia recedere , fi
quis melius aliquid repererit. 1 rec BE

At peculiarem illum Spiritus aMatum in ſolis canonicis Libris credere neceffe cft, in quibus nihil eft quod
à vero diferepct, criamfi fenfui humano interdum fecus videatur. Verum , hic diftinguendum eft quod feri¬
pfit Propheta, aur Apoftolus , ab co quod vertit Interpres, aut depravavit feriba. Rurfus diftinguendum eft
inter vitium fermonis, & vitium fententia. Aliquod vitium fermonis eflein fersptis Pauli, nihilo contume¬
liofius eft inApoftolum, quam fi dicatur geftafle pertufam tunicam. Rur¬