OCR
189 1 À D y oreinfcétabituraliorum vitia, ipfe vitiis obnoxius ? Aut qui perfuadebit aliis pietatem effefetandam, fi confpexerint illius vitam cum pietate pugnare ? Adhxc, fit a mundi huJus Magiftratibus, & fecularium negotiorum funétionibus liber, &expeditus. Siquidem , ut in malitiofam animam non introît divina fapientia, ita nec in occupatam. Nec purum modo requirit domicilium Spiritus ille ccelettis , verum etiam ommibus fordidiscuris vacuum. Quid deinde fupereft ? ut purusab opinionibus vulgi ftultis, purus a dogmatis Heereticis, purus ab omni labe mentisac morum , purus ab omni ambitione fecularium bonorum , folutus omni follicitudine negotiorum carnalium, noétes ac dies totus verfeturin lege Domini, hoc eft, inlitteris Divinis. Hianc penitusimbibat, hanc edifcat: nec edifcat folum , fed meditetur, hoc eft, in habitumanimi, in aflectus, in mores, ac vitam trajiciat. Abhacdiu difcat, quod poftea doceat. Quid deinde futurum eft ? Id fi feceritmeus Doctor, inquit: Erir tamquam ligaum plamatam juxta decurfis agiarum , quod fruttum doctrine falutaris dabit in tempore fo. Lignum erit nullis fortunæ ludibriis cefùrum. Lignum vivum, lignum multo gratiæ cæleftis fucco in iguum, femper adhzerens facro illidivinarum litterarum flumini, quod olim ingreflus Ezechiel , miratur non pofie tranfvadari. Immeniæ profunditatis eft , cujus fundum nullum attingere potefthominis ingenium. Satiseft tibi, quod inde tan-| tum hauris, quantum licer. Er quorfum tandem evadet hoc | admirabile lignum? Primum ipfo innocentis vitæ virore te-/ C ftabitur fefe arborem effe vivam. Deinde paulatim tacitis in Chriftoadolefcens incrementis, explicat ramos caritatis, crumpitin gemmas, & jam nunc præ {e fert, qualem fruétum fit editurus. Mox, editis floribus, certiorem de fe {pem præbet. Sub hæc totus cœleftium verborum frondibus conveflitur. Poftremo, fiuétum edit. Nec enim foliorum viror€ inanem modo fruétus fpem præbetintuentibus: quemadmodum ficus illa, cui in Euangelio maledixit Jefus, allexerat efarientem frondibus{uis, at fuétum non dedit. Hujufmodi ficus, funt Doétores quidam, qui verba! pietatishabent, qui titulum,, qui cultum pietatis habent, a fructu veræ pietatis alieni. Super cathedram Mofis a runt, quædicunt, facite: quæ faciunt, ea nolite facere. Oratione docent pietatem , moribus dedocent pietatem. | Siprofeffionis titulum audias, fi veftitum infpicias, fi lo-| quentem aufcultes , novum quemdam pietatis frustum ex-| {pećtes. Sinvitam ipfam excutias, deprehendis tibi verbal data, & juxta Græcorum proverbium, exfpettato thefuuro sl carbones offendis. His arboribus potiffimum indignatui| Chriftus, qui fpeciem pietatis oftentant, a pietatis operi-| basalieni, qui docent non furandum, & tamen furantur:) quidocentnonadulterandum, & tamenadulterantur: qui exfecrantur idolum, & tamen ipfi facrilegium committunt. Ficusilla, de qua modo diximus, fru¢tum fuaviffimum , Chriftoquelonge gratiflimum procul intuenti, pollicebatur, propiusintuentemfruftrata eft. Non male dixit rubo, unde nemo fruétum ex{pectat: nonmaledixit falici, que nullum promittit fructum,utipfo genere fterilis.Ficuimale dixit,quee &ipfo nomine, & foliorum luxuria;fru&us {pem facit, & fructus omnium gratiffimi. Epifcopi nomen audio, ficum audio. Ornatum Epifcopalem video, nimirum,folia confpicor: adfruétum accurro. Quidreperio: longe aliud quam quod titulus & in fignia promiferant. Aleatorem repeTio, {cortatorem reperio, potorem reperio, populi prado-| nem reperio, bellatorem & fatrapam reperio. Quam credis| excandefcere Chriftum , ubi fic deluditur è Hos Paulusappellat parseres dealbatos, & Chriftus Sepulera dealbata foris 3 nitidos, intusvitiis corruptos. Foliafuntigitur, quecumque| E adcerimonias, & {peciem pietatisattinent. Quod fi mavis| folia doétrinam pictatis interpretari , fortaffe nonnullos si peries Epifcopos, quibus nec frondes fint ullæ, fedvelu arbores aridæ, veterum tantum Epifcoporum titulos, tamquamanathemata quepiam fu ftinent. Si de venatu, fi de re equeftri,fi de militia, fide cenfufermo, mira facundia: fide Chrifto, videntur fubitoinalium tranflati mundum. Sedad noftram arborem redeamus, quæ fructum dat, hoc eft,non dibi difcit divinas litteras, fedaliis quoque libenter communicat: &dat, non cfundit. Difpenfat verbum divinum. Novit quando, quibus, & quomodo loquendum., -Alius | ST VR 190 [egétconfolatione, aliusexhortatione, alius objurgatione, aliusadmonitione, alius doétrina: ut cuique viderit expe= dire, itadifpenfat verbidivinimunus. Nam iddemum eft dare. Dat autem & fuum fruétum, & in fuo tempore. Quid eft fuum fruétum ? Quid habemus, quod non acceperimus ? Et quomodo noſtrum eft, quod alterius beneficio contigit? Verum hic noftrum vocat, non quod nobis firadferibendum , fed quodalienum non fit. Nam virtutes ita Deo ferimus acceptas, utnihilominus noftræ fint. Non dat fruétum fùum , qui verba recitat populo , qua ipfenecamat, nec fequitur. Alienafunt qua docent hujufmodi, que ritu canalisin ortum transfundunt frugiferum ipfi fteriles. Non e radice tua prodiitiftefruétus. Ficus mihi porrigis, nonin amat, quod docet, qui vultu, qui moribus exprimit, quod præcipit , is denique fùum dat fru&um. Qui fammam quamanimoconcepit, inalios oratione transfundit, fuum dat frudtum. Fortaffis hic locus non nihil pertinet ad Sacerdotes quofdam, vel parum attentos, vel parum eruditos, qui facros Pfalmos fedulo recitant non intelle\étos. Hi nimirum folia dumtaxat oftentant, fruétu vajcant. An non idem hoe palam reflatus eft Paulus, {cri bens Corinthiis? Nam fi orem, inquit, fpiritus quidem mens oral, mens ausem mea fine frutiueft. Quirecitatverba facra, eaque fidelibus, aut ctiam infidelibusinterpretatur , velad Idoétrinam , velad exhortationem, velad confolationem , lis fruétum fuum dat. Non dedit fruétum fuum vitisilla, de (qua per Prophetam queftus eft Deus: Exfpeitavi ur faceres nvas, © fecit labruftas. Propriushominis fruétuseit, bene mereri de omnibus, quippe qui non fibi natus fit , fed pauiæ, fedamicis. Cum hominem audio, hoceft, animal placidum, cum Chriftianum audio, ex vitis foliis ex{pecto beneficentiam , exfpecto pietatisoficium. Atcum vie deo quadruplatorem, bellatorem , calumniatorem > fraudatorem, labrufcas offendi pro uvis. Nec otiofa funt huJusarboris folia, qua Johannes in Apocalypfi icripfit deputata ad fanitatem Gentibus. Praebent umbram gratiflimamci, quædixit: Subumbra illins quem defiderabam fedi, & fructus ojus dulcis gutturi meo. Fructus ipfos conyeftiunt atque communiunt, &ab æftusfimulatque imbriuminJuria defendunt. Unde ftultiffime craffuli quidam loquendi curam in totum negligunt: Quid mihi cum verbis , inquiunt, fi dé re conftat? Primum qui percipies fententiam, nificognita fermonis proprietate? Deinde fi lingua difeenda eft, non paulo prochvius eft unamaut duas linguas eleganter perdifcere, quam tot fpecies folæciffandi? Unica eft linguaemendata, paucis annis perdifci poteit. Atcori{ermonis mille fùntdifcrimina. Poftremopermultum refert „quibus verbis bonam efferas fententiam. Aliud verbum alio fplendidius, aliud alio fignificantius, aliud alie ardentius, aliud alio jucundius. Neque minus eftmomen~ ti inſchematis verborum & fententiarum. Hinc fieri videmus, ut cædem res, quas veterescum ſumma verborum majeftate, ac decore explicarunt, fic ut mire afficiant auditorumanimos, recentiorum explicate verbis frigeant, jaceant, fordeant, ut prorfusnegeseafdem effe, Cujus rei fi quis forte requirit exemplum , commodum occurrit illud : Petrusſeditin Antiochia & Romæ , Paulus convertit Græciam. Nonne plurimum gratiæ fimul & dignitatis addidit huic fententiæ, qui {chematibusad hunc modum piétura~ vit? Antiochus & Remus concedunt tibi, Petre, regni folium, Tyrannidem tu, Paule, Alexandrinam inyafitti Greciam. Atquanto jam putidiora redduntur ifta, quoties bar= baris, fordidis, factitiis, immo prodigiofis verbisnon explicantur, {ed involvuntur ? Neque vero hæc dixerim , quod Rhetoricis flofculis velim lafcivire Doétorem Ecclefafticum. Nonpoftulo, ut adfint deliciæ. Atrurfumnon fero fordes. Nolim Chrifti doétrinam eloquentiæ lenociniocorrumpi. Atcontranolim, eamdem verborum & figurarum fordibus pollui. Dabit igituruna cum optimis foliisfruétum optimum , ut dicere poflit cum Propheta: Dedit mihi Dominus linguam eruditam ut (ciam fuftentare eum qui lapſus eff verbo. Ex juxta Hieremiam dicet: Dedit Dominus verba (ua in oremeo, ut evellam ed eſtruam & diſperdam, & diſſipem, & edificciz plantem. Dabitautem in tempore {uo. Sunt qui ante legitimum tempus fafcipiant docendi munus, & docereconanturalios, quod iph cor duna