etiamfi fpeciem haber criminis. Contra, qui prorfus
alieni ab his, horum tota vita nihil aliud eft quam uni¬
cum peccatum, utita loquar. At hominum vulgus cir¬
caramosac frondes occupatum,radices negligit, qaum
circa has verfari debuerit & prima & exaciitlima dif
quifitio. Sunt qui fibi (copum propofùere, vel divitias,
vel gloriam mundanam , vel dignitatem apud homines, |
&ad {uum quifque {copum refpicientes multa in fpe¬
ciem pia faciunt, largiuntur eleemofynas, exftruunt |
monaiteria , pugnant pro patria. Verum hujufmodi be- |
nefactis, an offendant Deum, alii viderint, certe nul¬
lam ineunt apud Deum gratiam. Contra, quiper fi-|p
dem illuſtra, & caritate flagrantes , ad hos {copos
omnes aétiones yitz dirigunt, etiam quum cibo potu-|
que reficiunt corpora, quum lufu relaxant animos, de- ;
nique quum dormiunt, Chriftum fibi demerentur. Por¬
ro comperiuntur homines eo nati ingenio, utneminem
Juventexanimo, ſed omnia ſuis commodis metiantur,
& tamenab enormibus criminibus videnturalieni, hoc
eft, non indulgent ebrietati {cortisve, orant vacant¬
que facris. Quid multis? tum fibi pii videntur, tumi
aliis. Hoc morbi genere non aliud eft infanabilius, quo
magis oportet prudentem auditorem hujufmodi cu¬
randisadhibere vigilantem animum. Fruftra vero fibi
blandiuntur, quafi Deumament propter ipfum, ain
proximum autnon ament, aut fi amant, non ament
propter Deum, fedfui commodi gratia. De his duo¬
bus fontibus potiffimum erudiendi funt Principes ac
Preefules, qui nihil rete faciunt, niſi Deo & Reipu-|
blicee gerant Magittratum. Fides itaque depellit omnes}
illasexcufatiunculas, quascomminifci folet hominum |
militia. Si quid largiar pauperibus, mihideerit. Si fi-|
nefraude exercucro negotiationem aut opificium , pro!
lucro reportavero damnum. Hujufmodi plane diffidunt
promiflis divinis, fata curam tuamin Dominumox ipfe
te enutriet: & , Non vidi juftum derelittum: & ,Primum
quarite regnam Dei, & bacomnia adjicientur vobis. An
credunt Deum effe vanum, ut qua pollicitus eft non!
præftet? Anexiftimant illum impotentem, ut prefta¬
xenonqueat? Anputant illum dormitantem, ut {uo¬
rum curam negligat? Hæc eadem fides confolabitur
pios, fiillorum benefaétis mortalium ingratitudo non
refpondeat. Fidelis eft cuicrediderunt, is reddet for¬
tem cum ufura ineftimabili. Verum fere fit, ut qui talia
caufantur, non parum multa perdant luxu, libidine &
alea, quibus & illud lucri perit, quodcapere poterant,
nifi cariushaberent otium quam lucrum. Tales, nimi¬
rum, impudenterdicunt, nifi fraudarem , non liceret
vivere. Jam caritas, ut dictum eft, adduo fe porrigit,
ad Deum , & proximum. Hic occurrunt tres perſonæ,
Pater, Filius, & Spiritus Sanctus, unus Deus, qui eft
fuper omnia vifibilia & invifibilia diligendus. Minus(
autem hunc diligit, qui diffidit promiflis, qui præcepta
negligit, qui quidquam illi velæquat,vel præponit: hoc
eft, qui vitam fuam cariorem habeat quamillum, qui¬
que minus metuat illum offendere , quam mori vel mil¬
lies. Perfona proximi late patet. Hic confiderandum
erit, an pracftiterimus quod debemusuxoribus,, paren¬
tibus,, liberis, preeceptoribus, difcipulis, Paftoribus,
Principi, Magiftratui, cognatis, amicis, acbene me¬
ritis; breviter, omnibus Chriftianis. Quin & fibi quif¬
que proximuseft, & nemo gravius læditur quam a fe
ipfo. Læfifti famam proximi, confitere. Sed effutifti
tuum ipfius probrum, vel temulentia, vel levitate lin¬
guæ , deplora , bifariam left proximum, & teipfum,
& cum apud quem effutifti.. Per hac omnia circumfe¬
renti cogitationem, facile fuccurret, fi quid admifſum
erit pœmtentiadignum. Porro memoriam adjuvabit,
firecolat fecum,,, ubi interca locorum vixerit, quibus
in negotiis verfatus fit, &apud quosvixerit. Sic enim
aliud ex alio veniet inmentem. Suntqui ex ſeſe petant
confitendi locos. Nam ommne peccatum aut animo aut
aliquo quinque fenfuum commiuttitur.Ad animum per¬
tinet fides & caritas in Deum ac proximum, atque his
contraria vitia, præfertim illa {piritualia, livor, odium,
ulcifcendi libido, {uperbia, hypocrifis, maleyolentia.
ficiſcitur, tamen quæ ad luxum, libidinem, violen¬
tam, contumeliam pertinent, ad fenfus & membra
corporis referuntur. Multa peccant oculi, multaau¬
res, multa venter & gula , multa manus, fed omnium
plurima lingua. Quidquid enim ab omnibus membris
varie geritur, hoc illa fola peccat. Hæc blafphemias
effundit in Deum, hæc malcdicit proximo, hæc diri¬
mit amabilem pacem, & excitat funebriabella, hac
conciliat turpes amores, & diftrahit fanétas amicitias,
hæcadulatione, obtrećtatione , libidinofis fabulis infi¬
cit puros animos , hæc fine gladiis & venenis jugular
fratrem & amicum. Quid multis? Hæc hærefes docet,
& ex Chriſtianis facit Antichriſtos. Hæc , arbitror,
{ufficere laicis, ad examinationem confcientiæ, fimo¬
do cognofcantSymbolum Apoftolicum, & fummam
Euangelica dottrina. Jam ut his qua copiofilime tra¬
dita fune a Theologis de circumftantiis, omiflione &
reftitutione,nonnihil adjiciam,admonendi potius quam
docendi gratia: Peccant, qui quo cognofcant focios
confitentis , de his circumftantiis percontantur, unde
perfonæ quoque poffint agnofci. Nullus autem debet
aliorum commiffà prodere Sacerdoti, fi quo paéto vi¬
[tari poflit: nam aliquoties vitari non poteft, quin pro¬
das perfonam ; veluti fi qua cognita fuit a patre, aut
fi
guis Principem fuum inftigavit ad bellum injuftum.
Hic fuadent querendum Sacerdotem, cui perfona
fus in peccatis quæ libidine committuntur , quidam li¬
bidinoſa quadam curiofitate percontantur quæ non
oportet. Nam ut qui rem habuit cum muliere, reéte
addit, ancum uxorealiena commiferit adulterium an
cum facra virgine inceſtum, an cum proftibulo fcor¬
tationem, an cum cælibeftupram, ancum virgine ra¬
ptum, ita non eft neceffe referre omnes coëundi for¬
mas, quæ peccati fpeciem non mutant. Verum hic
frequenter omittunt circum ftantiasmagisad rem perti¬
nentes, quam vulgaresiftæ pertinent.
Diftinguunt adulterium a ftupro fimplici, fed fre¬
quenter ex circumitantiis ftuprum eft multo capitalius
adulterio. Levius enim peccat, qui cafu per occafio¬
nemincidit inadulterium, quam qui probam ac fim¬
plicem virginem, ex probis prognatam, deftinatam ho¬
nefto matrimonio, malitiofis artibus diu follicitatam
tandem vitiat, acdeinde jactato etiam facinore reddit
infamem, atque aliis quoque proftituit, quod aulicis
quibufdam etiam facetum videtur. Irem leviuspeccat,
qui rem cafu repertam in loco facro, clam tollit quum
egeat, quam quicitra necefiitatem inopiz noctu cum:
ferroingreflusdomumalienam , compilat {crinia profa¬
ni ; aut quipauperemf{poliat, cui uxor cum multis li¬
beris ægre alebatur. Neque enim fpectandum eft tan=
tum tempus, locus & perſona, verum etiamanimi ma¬
litia, tentationis magnitudo: deinde ad quam multos
unius peccatinoxa perveniat, veluti , fi quis occidat yi¬
ram,a cujus confiliis pendebat tota Refpublica , codem
facinore læfit multos, aut fi quis Principem ad tyranni¬
dem inftiget. Porro peccatum omiffionis atque etiam
transgreflionis, magna pars hominum æftimat ex con¬
ftitutionibus hominum : velut fi quis die Dominico
non audierit facrum , aut in die Veneris yefceretur car¬
nibus. Atgraviorcsfuntomifliones, quæ adverfantur
præceptisdivinis. Velut f quis naus occafionem ju¬
vandi proximi, neglexit. ltem gravius peccat qui ïn¬
videt proximo , quam qui non temperat ab efu carnium
[die Veneris. Gravioreftautemomiflio, fi pratermif=
ſum officium conjunétum eft cum magno proximi ma¬
lo. Occidit enim qui proximum de vita periclitantem,
quum liccat non fervar. Rurfus quam inlocum omifti
officii fuccedit malitia. Diesautem Dominicus, ut ex¬
empli caufa dicam, in hoc datus eft, ut homo per otium
cxaminet confcientiam fam, feque Deo concilier, ut
pis contemplationibus, ut precationibus aut audien¬
dis concionibus, ut fanétis colloquiis aut lectionibus
oe caritatem in Deum & proximum. Hic bispec¬
cant, qui totam diem ineptis lufibus , {cortis , temulen¬
nee ob{ceenis fabulis, aut rixis etiam ac pugnis trans¬
Tom, V. mit¬