Angelicam , id demum Chriftiani Theologi munus
eft. Quod fi quisobftrepet, hee effe craffiula & idio¬
tica, nihilalind huic refponderim , nifiquod hac crak
fa Chriftus pracipue docuit,, hac inculcant Apofto¬
li, hee quantumvis idiotica, tot germane Ch riftianos,
tot infignium Martyrum examina nobis prodiderunt.
Hee, inquam, illitterata, ut ipfis videtur, Philofo¬
phia, {ummos Orbis Principes, tot Regna, totGen¬
tes, in {uas pertraxit leges, idquodnulla Tyrannorum
vis 5 nulla Philofophorum poterat eruditio. Neque
vero repugno , quo minus fapientiam iftam , fi videtur,
loquanturinter perfcétos. Athoc certenomine confole.
tur fefe humile Chriftianorum vulgus, quod iftas fubti¬
litates, anfciverunt Apoftoli, viderint alii, certenon
‘Apoftoli docucrunt. Hac, inquam, plebeja, fi praeftarent pro
el ſua ſorte Principes, fiin concionibusinculcarent Sacer¬
nondo. dotes, fi pueris inflillarent Ludimagiftri, potius quam
cue- erudita illa, ex Ariftotelis & Averrois depromta fon¬
vw. tibus: nonfic'perpetuis pene bellistumultuareturun¬
dique res Chriftiana, non tam infano ftudio > per fas
nefafque congerendi divitias ferverent omnia , non tot
litibus ubique perftreperent facra pariter ac profana.
Denique , non titulo tantum & cerimoniis differremus
abhis, qui Chrifti Philofophiam non profitentur. Si¬
quidem in his tribus hominum ordinibus præcipue fi¬
tum eft Chriftianæ Religionis vel inftaurandæ, velau¬
gendæ negotium, in Principibus, & qui horum gerunt
vices, Magiftratibus : in Epifcopis, & horum Vica¬
riis, Sacerdotibus: &iniis , qui primam illam ætatem
adomnia fequacem , inftituunt. Quos fi omiffo fuo ne¬
gotio contingat ex animo confpirare in Chriftum, ni¬
mirum, videremus haud ita multisannis verum quod¬
wie dam, & y ut Paulus inquit, yv4crov Chriftianorum ge¬
ep i nus paflimemergere, quod Chriſti Philofophiam non
So cerimoniistantum, & propofitionibus , fed ipfo peéto¬
num, ve totaquevitareferret. His armis longe citius pellice¬
koceh, rentur ad Chrifti fidem, Chriftiani nominis hoftes,
Se quam minis aut armis. Utomnia jungamus preefidia,
` nihil ipfa veritate potentius. Platonicus noneft, qui
Platonis libros non legerit, & Theologuseft, nonmo¬
do Chriftianus, qui Chrifti litteras non legerit? Qui
diligit, inquit, me , fermonesmeos fervat, hanc ipfe no¬
tam preeferipfit.. Proinde fi vere ex animo fumus Chri¬
ftiani, fivere credimusillum eccelo miflum > ut ea nos
doceret , quæ Philofophorum fapientia non poterat, fi
vere ex{pectamusab eo, quod nulli Principes quantum¬
visopulenti, donare queunt: cureft nobis quidquam
hujuslitteris antiquius? Curomnino quidquam videtur
eruditum, quod ab hujus decretis diffidet? Cur in his
adorandis litteris idem, ac pene dixerim , plus nobis
permittimus, quamin Cæfareis legibus, aut Medico¬
rum libris fibi permittunt Interpretes profani? ut per¬
inde quafi in re ludicra yerfemur: ita quidquidin buc¬
cam venerit, commentemur, detorqueamus, involva¬
mus. Coeleftia dogmata, ceu Lydiam regulam , ad no¬
ftram pertrahimus vitam: & dum omnibus modis fu-|
gimus, neparum multa {cife videamur, quidquid uf |
quam eft profanarum litterarum huc provehentes, id
Pphiloſo- quod eſt in Chriſtiana Philoſophia præcipuum, non di¬
phia cam, corrumpimus : ſed quod negari non poteſt, ad
o: paucos homines contiahimus rem, qua Chriftus nihil
voluit effe communius. HocPhilofophix genus in af¬
fectibusfitum verius, quam in fyllogifmis, vica eft ma¬
gis quam difputatio , afflatus potius quam eruditio ,!
transformatio magis quam ratio. Doćtos efle vix paucis
contigit: at nullinon licet effe Chriftianum, nulli non
licet effe pium , addam audacter illud, nullinon licet
effe Theologum. Jam facile defcenditinanimosomni¬
um, quod maxime fecundum naturam eft. Quid au¬
tem aliud eft Chrifti Philofophia, quam ipfe renafcen¬
tiam vocat, quam inftauratio bene condite natura ?
Proinde quamquam nemo tradidit hac abfolutius, ne¬
mo efficacius, quam Chriftus, tamen permulta repe¬
nirelicetin Ethnicorum libris, quae cum hujusdoétri¬
na confentiant. Nulla fuit umquam tam crafla factio
Philofophiz, que docuerit pecuniam hominem red¬
iftis honoribus aut voluptatibus finem boni conftitue¬
tit. Viderunt Stoici, neminem effe fapientem, nifi bo~ Sic.
numyirum, viderunt nihil effe vere bonum aut hone¬
ftum, præter veram virtutem, nihil horrendum aut ma¬
lum, præter unam turpitudinem. Injuriam non efle
penfandam injuria, multis modis apud Platonem do- È
cet Socrates: itemcumimmortalis fitanima , nonefle Sera
deplorandos, qui cum fiducia bene aéte vitæ hinc de- “^
migrantinvitam feliciorem: prætereaanimam omni¬
bus modis abducendam ab affectibus corporis, & ad ea
traducendam, quee vere funt, cum non videamur. Nul¬
lam remnobis {uavem efle pofle, que nonaliquo mo¬
do contemnatur, in Politicis {cripfi Ariftoteles, una 4
virtuteexcepta. Nihil in vita homini fuave cfe polle, ale
nifi adfit animusnullius mali fibiconfcius, unde ceu €
fonte fcatet vera voluptas, fatetur & Epicurus. Quid
non magnam hujus doctrine partem preeftitere non
pauci, præcipue Socrates , Diogenes, & Epictetus? At
eadem cum tanto plenius & docuerit & præftiterit
Chriftus „annon prodigii fimile, hc a Chriftianis vel cos
ignorari , vel negligi, vel etiam rideri? Si {funt que pro- Ses.
plus pertinent ad Chriftianifmum, hisantiquatis, illa E
fequamur : fin hac fola funt que yere Chriftianum `
poffunt efficere,cur hæc propemodum magis pro obfo¬
| letis &abrogatis habemus, quam libros Mofaicos ? Pri¬
mum autem eft {cire quid docuerit, proximum eft præ¬
ftare. Nequeenim obid, opinor, quifquam fibi Chri¬
ftianuseffe videatur, fi ſpinoſa, moleftague verborum
\perplexitate, deinftantibus, de relationibus , de quid¬
ditatibusac formalitatibus difputet, fed fi quod Chri¬
ftus docuit & exhibuit, id teneat, exprimatque. Non
quod horum ftudium damnem, quiin argutiis hujuf=
modi non fine laude exercuerunt ingenii fui vires: no¬
lim enim offendiquemquam , fed quod exiftimem CS
vere, ni fallor, exiftimo, puram ac germanam illam
Chrifti Philofophiam nonaliunde felicius hauriri quam
ex Huangelicislitteris, quam ex Apoftolicislitteris, in
quibus fi quis pic philofophetur, orans magis quam ar¬
gumentans, & transformari ftudens potius quamatma¬
ti, is nimirum comperiet , nihil effe , quod ad hominis
felicitatem , nihil quodad ullam hujus vite funétionem
pertineat, quodin hisnon fit traditum, diſcufſum, &
abſolutum. Sivequid diſcere cupimus, curalius au@or
magis placet, quam ipfe Chriftus? Sive vivendi for¬
mam requirimus, cur aliud nobis prius eft exemplum,
quam archetypus ipfe Chriftus? Sive pharmacum ali¬
quod adyerfus moleftas animi cupiditates defideramus ,
cur alibi putamus remedium effe preefentius? Siyecu¬
pimus refidem ac languefcentem animum expergefa¬
cere le&ione, quelo, ubi reperias igniculos æque vi¬
E |vos&cfficaces? Sive vifum eftanimum ab hujusvitæ
moleftiisavocare, cur aliæ magis placent delitiæ ? Cur Litters
ftatim malumus ex hominum litteris Chrifti fapientiam komi¬
difcere, quam ex ipfo Chrifto? qui quod pollicitus ſe- 242
ſe ſemper nobiſcum fore ufquead confummationem
feculi, in his litteris præcipue præftat, in quibus no¬
bis etiamnum yivit, {pirat, loquitur, pene dixerim, ef¬
ficacius quam cum inter homines verfaretur. Minus vi¬
debant, minusaudiebant Judi, quam tuvides & au¬
disinBuangelicis litteris, tantum ut oculos & auresad=
feras, quibus ille cerni & audiri poflit. Quid tandem.
hoc rei eft? Litteras ab amiculo feriptas, fervamus,
exofculamur, circumferimus, iterum atque iterum re¬
F|legimus: & tot funt millia Chriftianorum, qui cum
alioqui docti fint, Euangelicos& Apoftolicos libros ne
legerint quidem umquam in omni vita. Mahumetei Homi
{ua tenent dogmata, Judæi &hodieab ipfis cunabulis ze.
fuum edifcunt Mofen. Cur nos non idem præftamus
Chrifto? Qui Benediéti profitentur inftitutum,regulam
ab homine, cogue pene idiota, & idiotis feriptam, te¬
nentedifcuntimbibunt.Qui Auguftiniani funt ordinis,
auétoris fui regulam callent. Francifcani Franciſci fui
traditiunculas adorant , ampleétuntur, & quoquo ter¬
rarum fe contulerint, fecumcircumferunt, tutos fe non
credunt,nifilibellusadfitinfinu. Curilli plustribuunt
regule ab homine fcripte , quamuniverfi Chriftiani
fuse