OCR Output

139 Des. ERASMI

reds, nihil ducerent efficacius.. Quod fi quod uf¬
quam effet hujufmodi genus incantamenti, fi qua vis
harmoniæ, que verumhabeat ‘Evsriaruò fi qua Py¬
tho vere flexanima , eam mihi cupiam in præfentia fup=
petere, quo rem omnium faluberrima omnibus perſua¬
deam. Quamquam illud potius oprandum, ut Chri¬
ftus ipfe, cujus negotium agitur, ita citharæ noftræ
chordas temperet, ut hæc cantilena penitus afficiat ac
moveat animos omnium. Ad quod quidem efficien¬
dum, nihil opus Rhetorum epicherematis, aut epi¬

4 phonematis. Hoc quod aptamus, nonalia res certius
preeftet, quam ipfa veritas, cujus quofimplicior, hoc
efficacior eft oratio. Ac primum quidem non libet in
præfentia refricare querelam illam, non omnino novam
fedheunimium juftam: & haud {cio, anumquam ju¬
ftiorem, quam hifce temporibus, cum tam ardenti¬
bus animis in fua quifque ftudia mortales incumbant ,
Philofo- hanc unam Chrifti Philofophiam a nonnullis etiam
phiu . Chviftianisrideri, a plerifque negligi, a paucis tracta¬
E ri, fedfiigide: nonenim dicaminfincere. Atin cæte¬
ris difciplinis omnibus, quas humana prodidit induftria,

ROTERODAME 140

A| quantomajorecumfruétu. Nihilenimhicnecefeeft,
ut tot anxiis difciplinis inftruétus accedas. Simplex &
cuivis paratum cft viaticum , tantum fac adferaspium
ac promptum animum, &inprimis fimplici puraque
præditum fide. Tantum efto docilis, & multum in hae
Philofophia promovifti. Ipla fappeditat doctoremSpi¬
ritum, quinulli fefe lubentiusimpertit, quam fimpli¬
cibus animis: Illorum difciplinæ, præterquam quod
falfam promittunt felicitatem , multorum ingenia fub¬
movent,ipfa, videlicet, præceptorum difficultate. Hæc ,
omnibus ex æquo fefeaccommodat, fubmittit fe par¬
yulis, ad illorum modulum fefeattemperat, laéte il¬
losalens, ferens, confovens, fuftinens, omniafaciens,
donee grandefcamusin Chrifto. At rurfum itanon de¬
B jeftinfimis, utfummis etiam fit admirabilis. Imo quo
Jongius in huyus opes progreffus fueris, hoc iongiusil¬
lius majeftate fubmoveris. Parvis pufilla eft, magnis
plusquam maxima. Nullamhæc ætatem , nullum fe¬
xum, nullam fortunam, nullam sejicit conditionem.
Sol hic non perinde communis & expofitus eft omni¬
|busatque Chrifti dotrina. Non arcet omnino quem¬

nihil eft ram abditum ac retrufum, quod non perve¬
ftigaritingeni fagacitas : nihil tam difficile, quod non
expugnarit labor improbus. Qui fit autem, ut hanc
unamPhilofophiam, nonhisquibus par et animisam¬
pleétamur, quotquotipfo etiam cognomine Chrifti no¬
men profitemur? Platonici, Pythagorici, Academici,
Stoici , Cynici Peripatetici, Epicurei, fuæ quifque fe¬

quam, nifi quisfemet arceat, ipfe fbi invidens. Vehe¬
menter enim ab lis diffentio , quinolint ab idiotisle¬
gi Divinas litteras, in vulgi linguam transfufas, five
quafi Chriftus tam involuta docuerit, ut yix a paucu¬
lis Theologis pofint intelligi, five quafi Religionis
Chriſtianæ præfidium in hoc fitum fit , fi nefciatur.
Regam mytteria celare fortafle fatiuseft : At Chriftus

moritertenent, prohisdigladiantur illi, vel emoritu¬
Ticitius, quam auctoris fui patrocinium deferant. At
cur non multo magis tales animos præftamus Aućtori
noftro & Principi Chrifto? Quis non vehementer fœ¬
dum cenfeat Atiftotelicam profitenti Philofophiam,
nefcire quid vir ille fenferit de caufis fulminum; de pri¬
ma materia , de infinito è que nec cognita felicem, nec
ignorata redduntinfelicem.Et nos tot modis initiati,tot
facramentisadaéti Chrifto, non fædum ac turpe pu¬
tamusillius nefciredogmata, quee certiffimam omni¬
bus præftent felicitatem? Nam quorfum attinet hic
contentione rem exaggerare, cum hoc ipfum impiæ

utomnes mulierculæ legant Euangelium , legant Pau¬
linas Epiftolas. Atque, utinam ! hæcin omnes omnium
linguas eflent transfula, utnonfolum a Scotis & Hy¬
bernis, fed a Turcis quoque & Sarracenis legi cogno¬
{cique poflint. Primùs certe gradus eft , utcumque co¬
gnofcere. Efto, riderent multi, at caperentur aliquot.
Utinam hinead ttivamaliquid decantet agricola, hinc
nonnihil ad radios fuos moduleturtextor, hujufmodi
fabulisitineristadium levet viator. Ex his fintomnia
Chriftianorum omnium colloquia. Tales enim ferme
fumus, quales funt quotidiana noftra confabulatio¬
nes, Adfequatur quifque quod poteft, exprimat quif¬

Ariftotele,, & hujus do&rinam cum illorum, utmo¬
deftiflimedicam, præceptiunculis conferre velle? Af¬
fingant illi fue fe&x principibus, quantum poflunt,

Chri- aut quantum liber: Certe folus hic e coelo profectus
fus eft Doétor, folus certa docere potuit, cum fit eterna
fapientia : folus falutaria docuit unicushumana falutis
auctor : folusabfolute preeftitir, quidquid umquamdo¬

cuit: folus exhibere poteft, quidquid promiffit. Si quid

a Chaldxis aut AEgyptiis adfertur, id ob hoc ipſum
acriusavemus cognofcere, quod e peregrino fit orbe
deportatum, & pretiiparseft e longinquovenifle, &
feepenumero infomniis homunculi, ne dicam impo¬
ftoris, tamanxie diftorquemur, non folum nullofru¬

cu, fedmagno temporisdifpendio, ut ne quidaddam
gravius: tametfi jam hoc ipfumut nihil accedat gra¬
Vifimum eft, At qui fit,ut hujufmodi cupiditas non

item Chriflianostivilletanimos, quibus perſuaſum ef,

id quod res eft, hane doétrinam non ex {Egypto Sy¬

Pre Tave, ſed ex1pſo veniſſe cœlo? Cur non ita nobiſcum
E cogitamus omnes? novum &admirabile Philoſophiæ
AA genus fit, oportet, quod ut traderet mortalibus; is
Ghri- qui Deuserat, factusefthomo: quiimmortalis, fastus
fima. eftmortalis: qui incorde Patris erat, fe fe demifit in
terras. Magnum quiddam & baud quaquam triviale fit
oportet, quidquid illud eft, quod ille tamadmirandus

pofttot infignes Prophetas, doéturus advenerit. Cur
non hic pia curiofitate fingula cognofcimus, difquiri¬
mus, excutimus? Preefertim cum hoc fapientiae genus,
tam eximium, ut femel flultam reddiderit univerfam
hujus mundi fapientiam, ex paucis hifce libris, velut
€ limpidiffimis fontibus, hautire liccat „longe minore
negotio, quam ex tot voluminibus {pinofis , €x tam im¬
menfis, {que inter fe pugnantibus Interpretum com¬
mentariis , Ariflotelicam dodtrinam , utne addam.

denti, qui prior eft, invitet fequentem , non def peret.
Cur profefioncm omnium communem ad paucos con¬
trahimus? Neque enim confentaneum eft, cum baptiſe
mus ex equo communis fit Chriftianorum omnium,
in quo prima Chriftiane Philofophize profeffio eft,
cum facramenta cactera , denique , cum premium illud
immortalitatis ad omnes ex æquo pertineat, fola do¬
gmata in pauculos iftos cfe releganda , quos hodie vul¬
gus Theologosaut Monachos vocat, quos ip{os tamen,
tametfi minima quepiam portio funt. ad populum
Chriftiani nominis, tamen hos, inquam ,ipfosoptarim
majorem in modum efle quodaudiunt. Vereor enim ne
paves Theologosreperire liceat, qui multumabfint a
E ({uo titulo, hoc eft, qui terrena loquantur, non divi¬
na; & inter Monachos, qui Chrifti paupertatem &
mundi contemtum profitentur, plus quam mundum re¬
peries. Is mihi vere Theologuseft,, qui non fyllopif rere
mis arte contortis, fed affectu, fed ipfo vultuatque 2°!
oculis, fedipfa vita doceat adfpernandas opes: Chri-5
ſtiano non efe fidendum hujus mundi prefidiis, fed
tum oportere pendere de cœlo, non efe retaliandam
linjuriam, bene precandum male precantibus, bene
merendum de male merentibus: bonos omnes velut. ~
ejufdem corporis membra diligendos ac fovendos ex
aquo: malostolerandos, fi corriginequeant: qui fuis
exfuuntur bonis, quidepelluntur poffeftionibus, qui
lugent, hos beatos effe, non deplorandos : mortem
optandam ctiam piis, ut quæ nihil fit aliud quam tra¬
jeétusadimmortalitatem: hac ginquam, & hujufimo¬
di, fi quis afflatus fpiritu Chrifti prædicet, inculcet,
ad hæc hortetur;invitet, animet, isdemum vere Theo¬
\logus eft, etiam fi foflor fueritauttextor. Exc fiquis
& ipfis praeftet moribus, isdeniquemagnus eft Doctor.
Qua ratione intelligant Angeli, fortafle fubtilius dif¬
MerataliusvelnonChiiftianus, atillud perſuadere, ut
j hic