OCR
Angelicam , id demum Chriftiani Theologi munus eft. Quod fi quisobftrepet, hee effe craffiula & idiotica, nihilalind huic refponderim , nifiquod hac crak fa Chriftus pracipue docuit,, hac inculcant Apoftoli, hee quantumvis idiotica, tot germane Ch riftianos, tot infignium Martyrum examina nobis prodiderunt. Hee, inquam, illitterata, ut ipfis videtur, Philofophia, {ummos Orbis Principes, tot Regna, totGentes, in {uas pertraxit leges, idquodnulla Tyrannorum vis 5 nulla Philofophorum poterat eruditio. Neque vero repugno , quo minus fapientiam iftam , fi videtur, loquanturinter perfcétos. Athoc certenomine confole. tur fefe humile Chriftianorum vulgus, quod iftas fubtilitates, anfciverunt Apoftoli, viderint alii, certenon ‘Apoftoli docucrunt. Hac, inquam, plebeja, fi praeftarent pro el ſua ſorte Principes, fiin concionibusinculcarent Sacernondo. dotes, fi pueris inflillarent Ludimagiftri, potius quam cue- erudita illa, ex Ariftotelis & Averrois depromta fonvw. tibus: nonfic'perpetuis pene bellistumultuareturundique res Chriftiana, non tam infano ftudio > per fas nefafque congerendi divitias ferverent omnia , non tot litibus ubique perftreperent facra pariter ac profana. Denique , non titulo tantum & cerimoniis differremus abhis, qui Chrifti Philofophiam non profitentur. Siquidem in his tribus hominum ordinibus præcipue fitum eft Chriftianæ Religionis vel inftaurandæ, velaugendæ negotium, in Principibus, & qui horum gerunt vices, Magiftratibus : in Epifcopis, & horum Vicariis, Sacerdotibus: &iniis , qui primam illam ætatem adomnia fequacem , inftituunt. Quos fi omiffo fuo negotio contingat ex animo confpirare in Chriftum, nimirum, videremus haud ita multisannis verum quodwie dam, & y ut Paulus inquit, yv4crov Chriftianorum geep i nus paflimemergere, quod Chriſti Philofophiam non So cerimoniistantum, & propofitionibus , fed ipfo peétonum, ve totaquevitareferret. His armis longe citius pellicekoceh, rentur ad Chrifti fidem, Chriftiani nominis hoftes, Se quam minis aut armis. Utomnia jungamus preefidia, ` nihil ipfa veritate potentius. Platonicus noneft, qui Platonis libros non legerit, & Theologuseft, nonmodo Chriftianus, qui Chrifti litteras non legerit? Qui diligit, inquit, me , fermonesmeos fervat, hanc ipfe no tam preeferipfit.. Proinde fi vere ex animo fumus Chriftiani, fivere credimusillum eccelo miflum > ut ea nos doceret , quæ Philofophorum fapientia non poterat, fi vere ex{pectamusab eo, quod nulli Principes quantumvisopulenti, donare queunt: cureft nobis quidquam hujuslitteris antiquius? Curomnino quidquam videtur eruditum, quod ab hujus decretis diffidet? Cur in his adorandis litteris idem, ac pene dixerim , plus nobis permittimus, quamin Cæfareis legibus, aut Medicorum libris fibi permittunt Interpretes profani? ut perinde quafi in re ludicra yerfemur: ita quidquidin buccam venerit, commentemur, detorqueamus, involvamus. Coeleftia dogmata, ceu Lydiam regulam , ad noftram pertrahimus vitam: & dum omnibus modis fu-| gimus, neparum multa {cife videamur, quidquid uf | quam eft profanarum litterarum huc provehentes, id Pphiloſo- quod eſt in Chriſtiana Philoſophia præcipuum, non diphia cam, corrumpimus : ſed quod negari non poteſt, ad o: paucos homines contiahimus rem, qua Chriftus nihil voluit effe communius. HocPhilofophix genus in affectibusfitum verius, quam in fyllogifmis, vica eft magis quam difputatio , afflatus potius quam eruditio ,! transformatio magis quam ratio. Doćtos efle vix paucis contigit: at nullinon licet effe Chriftianum, nulli non licet effe pium , addam audacter illud, nullinon licet effe Theologum. Jam facile defcenditinanimosomnium, quod maxime fecundum naturam eft. Quid autem aliud eft Chrifti Philofophia, quam ipfe renafcentiam vocat, quam inftauratio bene condite natura ? Proinde quamquam nemo tradidit hac abfolutius, nemo efficacius, quam Chriftus, tamen permulta repenirelicetin Ethnicorum libris, quae cum hujusdoétrina confentiant. Nulla fuit umquam tam crafla factio Philofophiz, que docuerit pecuniam hominem red | iftis honoribus aut voluptatibus finem boni conftituetit. Viderunt Stoici, neminem effe fapientem, nifi bo~ Sic. numyirum, viderunt nihil effe vere bonum aut honeftum, præter veram virtutem, nihil horrendum aut malum, præter unam turpitudinem. Injuriam non efle penfandam injuria, multis modis apud Platonem do- È cet Socrates: itemcumimmortalis fitanima , nonefle Sera deplorandos, qui cum fiducia bene aéte vitæ hinc de- “^ migrantinvitam feliciorem: prætereaanimam omnibus modis abducendam ab affectibus corporis, & ad ea traducendam, quee vere funt, cum non videamur. Nullam remnobis {uavem efle pofle, que nonaliquo modo contemnatur, in Politicis {cripfi Ariftoteles, una 4 virtuteexcepta. Nihil in vita homini fuave cfe polle, ale nifi adfit animusnullius mali fibiconfcius, unde ceu € fonte fcatet vera voluptas, fatetur & Epicurus. Quid non magnam hujus doctrine partem preeftitere non pauci, præcipue Socrates , Diogenes, & Epictetus? At eadem cum tanto plenius & docuerit & præftiterit Chriftus „annon prodigii fimile, hc a Chriftianis vel cos ignorari , vel negligi, vel etiam rideri? Si {funt que pro- Ses. plus pertinent ad Chriftianifmum, hisantiquatis, illa E fequamur : fin hac fola funt que yere Chriftianum ` poffunt efficere,cur hæc propemodum magis pro obfo| letis &abrogatis habemus, quam libros Mofaicos ? Primum autem eft {cire quid docuerit, proximum eft præftare. Nequeenim obid, opinor, quifquam fibi Chriftianuseffe videatur, fi ſpinoſa, moleftague verborum \perplexitate, deinftantibus, de relationibus , de quidditatibusac formalitatibus difputet, fed fi quod Chriftus docuit & exhibuit, id teneat, exprimatque. Non quod horum ftudium damnem, quiin argutiis hujuf= modi non fine laude exercuerunt ingenii fui vires: nolim enim offendiquemquam , fed quod exiftimem CS vere, ni fallor, exiftimo, puram ac germanam illam Chrifti Philofophiam nonaliunde felicius hauriri quam ex Huangelicislitteris, quam ex Apoftolicislitteris, in quibus fi quis pic philofophetur, orans magis quam argumentans, & transformari ftudens potius quamatmati, is nimirum comperiet , nihil effe , quod ad hominis felicitatem , nihil quodad ullam hujus vite funétionem pertineat, quodin hisnon fit traditum, diſcufſum, & abſolutum. Sivequid diſcere cupimus, curalius au@or magis placet, quam ipfe Chriftus? Sive vivendi formam requirimus, cur aliud nobis prius eft exemplum, quam archetypus ipfe Chriftus? Sive pharmacum aliquod adyerfus moleftas animi cupiditates defideramus , cur alibi putamus remedium effe preefentius? Siyecupimus refidem ac languefcentem animum expergefacere le&ione, quelo, ubi reperias igniculos æque viE |vos&cfficaces? Sive vifum eftanimum ab hujusvitæ moleftiisavocare, cur aliæ magis placent delitiæ ? Cur Litters ftatim malumus ex hominum litteris Chrifti fapientiam komidifcere, quam ex ipfo Chrifto? qui quod pollicitus ſe- 242 ſe ſemper nobiſcum fore ufquead confummationem feculi, in his litteris præcipue præftat, in quibus nobis etiamnum yivit, {pirat, loquitur, pene dixerim, efficacius quam cum inter homines verfaretur. Minus videbant, minusaudiebant Judi, quam tuvides & audisinBuangelicis litteris, tantum ut oculos & auresad= feras, quibus ille cerni & audiri poflit. Quid tandem. hoc rei eft? Litteras ab amiculo feriptas, fervamus, exofculamur, circumferimus, iterum atque iterum reF|legimus: & tot funt millia Chriftianorum, qui cum alioqui docti fint, Euangelicos& Apoftolicos libros ne legerint quidem umquam in omni vita. Mahumetei Homi {ua tenent dogmata, Judæi &hodieab ipfis cunabulis ze. fuum edifcunt Mofen. Cur nos non idem præftamus Chrifto? Qui Benediéti profitentur inftitutum,regulam ab homine, cogue pene idiota, & idiotis feriptam, tenentedifcuntimbibunt.Qui Auguftiniani funt ordinis, auétoris fui regulam callent. Francifcani Franciſci fui traditiunculas adorant , ampleétuntur, & quoquo terrarum fe contulerint, fecumcircumferunt, tutos fe non credunt,nifilibellusadfitinfinu. Curilli plustribuunt regule ab homine fcripte , quamuniverfi Chriftiani fuse Epicu= THS,