OCR Output

Petri
megalio.

125

126

Damafeum & Samariam pro mamillis fubaGurus?
H:xe fermonisabfurditas fecit , ut Hæretici negarent
hanc Prophetiam ad Chriftum pertinere. Sin adhibes
allegoriam, pulcreguadrabit ad Euangelicam Hifto¬
ram , que narrat tres Magos ultro veniſſe Bethlehem 5
ut muneribus oblatis agnoſcerent Regem novum, qui
non copiis nec armis, fed virtute cœlefti, & gladio
fermonis Euangelicifubigeretuniverfamorbem, Per=
niciofuseft verborum fenfus, nifi adhibeas allegoriæ
remedium : quod genusillud : Bears qui fe caftraverunt
propter regaum Der. & illud Pauli: Hoc enin faciens,
carbones igneos congeres fuper caput ejus. Auguftinus &
illud hujus efe generis opinatur: Nifi quis ederit car¬

ctum eft, conducetrerum naturalium cognitio: tum
in Poeticis allegoriis per ætatem preelufifie, aut etiam
ab omni genere rerum ducendis ac tractandis fimilibus,
qua de re & nobis olim libelluseditus eft. Sunt qui No¬
vi quoqueT eftamenti hiftoriam ad allegoriam trahunt:
quod egofane vchementerapprobo , cum aliquoties fit
necefarium, frepiflime feftivum & elegans , fi quis
modo {cite rem traétet. Nam mihi videtur Ambro¬
fius in hanc partem, utillius pace dixerim, immodicus
eflenonnumquam: veluticum Petrum ad prunas cale¬

facientem fe, negat corporis frigus (enfife, cumid tem¬
pous frigus effe non poflet, fed mentis hoc fuiffe frigus;
eleganter hoc,quod ait inallegoria verfans : Sed fi; gus

cem videret : ubi negabatur ignis confumens: cæte¬
raque in hanc fententiam. Verum nihil vetat > quo
minus & narrationis conftet fides. Addit autem uf
tempusconfideremus, frigus effe non poterat. ac paulo poft:
Frigusergo mentis non corporis. Etenimlicetinea regio¬
ne fatis tepeat colum illis menfibus, tamen nox in æ¬
ftuantiffimis etiam plagis fuum frigus habet. Huic G¬
millumum eft, quod fubjicitde negatione Petri, magis
argute quam vere patrocinans el, quem Chriftusad hoe
ipfum labi paffus eft, ut ipfe refipifcens , miferante
Chrifto, confirmaret fratres fuos: & tamen adeo no¬
vum yideri vult, potuiffe peccare Petrum, ut pecca¬
tum illius nec ab Euangeliftis comprehendi potuerit;
perinde quafi fatis idoneum fit argumentum, illos non
adfecutos, de quo yarienarrarint, cum idem plurimis
accidat locis. Deinde cum apud Matthæum ac Mar¬
cum prodenti puellæ , refpondet : Nefeio quid dicas:
huc detorquet, quafinonnegarit Dominum , feda mu¬
liebri proditione fe fepararit. Quod fi maxime quis
urgeat, illumabnegaffe, quod cefet denumero corum 5
quituerant cum Jefu Galilæo;aut,uta Marco fcriptum
eft, Nazareno: tamen huc ver badefleétit, quafi ne¬
gaflet fe nofle Galilaum, aut Nazarenum » quem Dei
Filium noverat. Rurfum, quod apud Marthæum ha¬
betur: Noz novi hominem: eodem torquet quafi difci¬
pulus hominis non eflet, qui difcipulus Dei veliet ha¬
beri. Nam quod confirmande rei gratia adducit ex
Paulo: Paulus Apoftolus non abhominibus , neque per ho¬
minem, fed per Fofum Chriflur © Deum Patrem, etiam¬
finonnefciam fecus ab aliis explicari : mihi videtur,
non naturam fignificafle Paulus, quam Chrifto non
ademit: fed infirmius quiddam & humilius intelligi yo¬
luiffe hominis vocabulo: yeluticum ait: A7 fecundum,
hominemhac loquor? Videtur hoc Ambrofii commen¬
tum taxare Hieronymus in Commentariolis quos fcri¬
pfitin Matthaum : Scio quofdam, inquit, pii affectus
erga Apoftolum Petrum, locum hunc ita interpretatos, ut

dicerent Petrum non Deum negaſſe, ſed bominem, & eſſe

volum fit, prudens lector intelligit : fic defendunt Apo¬
folum ut Deum mendaci reum faciant. Si enim ifle non
negavit ergo mentitus oft Dominus, qui dixerat : Amen
dicotibi, quia hac notte, antequam gallus cantet, ter me
negabis. Cerne guid dicat: me negabis non hominem. Has
ctenus ille. Atque hee quidem licet plaufibiliter & ar¬
ute dicerentur in fchola declamatoria, tamen in re¬
f Sacris neque ludendum eft, neque decet argutari ,
neque expedit torquere quidquam: ne dum falfa defen¬

gici fententiam , veritatis oratio : mhil autem Chrifto
negue fimplicius, negue verius, Fortaffis hujus gener
ris eſt, quod Auguſtinus in Homilia quadam de mulie¬
rein adulterio deprehenfa , quinque viros, & fextum
Virum non virum adallegoriamaccommodat meo ju¬
dicio coaĉtius, Item innumeris paflim philofophantur,
de numero trigefimo, fexagefimo , & centefimo, rem
BHebraicam ad Græcos aut Latinos numeros accom¬
modantes. Jam de quinque millibus hominum fatiatis,
de panibus, de duobus pifcibus, de talentis decem,
quingue, & uno, de farinæ fatis tribus : non quod ne¬
gemalicubiin numerislatere myfterium, fed quod in
quibufdamad{cita, detortaque videantur adferri: &
tamen has commentatiunculas aliquoties bafim effe
volumus, cuiferia dogmata fuperftruamus. Simpli¬
ciffimum eft, quod idem yeriflimum efe puto, decem,
quingue, & unum pofita effe, pro plurimo,mediocri,&
minimo. Eftubi fummam parabole fatis fit attigifle,
Ctiam in tis, in quibusallegoria vitari non poteft: velut
in parabola patrisfamilias, adverfus noéturnum furem
vigilantis, quze nihilaliud delineat, quam ejus diei fubi¬
tum & inopinatum adventum. Sunt qui faftidiant o~
mnes allegorias, tamquamrem arbitrariam , fomnii¬
que fimillimam. A quibus ut yehementer diffentio ,
cum videam abique his plerofque fenfus, aut abſurdos
ele, aut perniciofos, aut futiles, leves ac frigidos :
cumque conftet Chriftumallegoriisufum, & Paulum
aliquot Veteris Inftrumenti locos perallegoriam inter¬
pretari : itanon poflum nonimprobare quorumdam in¬
cpiumallegorifmum, qui finguntipfi, quod explicent
allegoria. Viator feflus infedit tergo ingentis draco¬
nissarboris truncum effe ratus, is excitatus devoravit
miferam. Viator eft homo, draco mundus, qui fibi
innitentes perdit. Aliaque his magis frivola, juftis vo¬
luminibus prodita funta quibufdam > miroque ftudio
leguntura nonnullis. Satis eftea, quæ reperiunturin
facris litteris ad allegoriam accommodare, fi res ita
poftulet, ut ipfi nihil affingamus. Audivi quemdam
‘Theologum Parifienfem, qui de filio prodigo parabo¬
lam in quadraginta dies protraxit, ut æquaret quadra¬

lis, quafi nunc in diverforio vefcereturartocrea e lin¬
guis confećta , nunc præteriret molam aguatilem,nunc
luderet alea , nune ceffaretin ganea, nuncaliudatque
aliud ageret, & ad cjufmodi confi&as nænias, Pro¬
phetarum & Euangeliorum verbadetorquebat. Atque
interimimperitæ multitudini, & craflulis magnatibus
Deus effe videbatur. Nec fine caufa ridet Hierony¬
museos, qui Poetarum fabulas ad Chriftum dêtor¬
quent: nifi {i quid ad mores commode defle&tetur:vel=
utifabula Protei in inconftantes, Phaethontis in teme¬
rarios, Tantali in avaros & parcos, Midæ in divites
ftolidos, Danaesin jus pecuniacorruptum, Ixionis &
Danaidum in fruftra laborantes. Quandoquidem du¬

commenti fint. Nullum autem familiarius docendi
genus, nec efficacius, quam per fimilium collationem :
nam Chriftus parabolas a rebus vulgatiffimis fumit,qui
faam doétrinam quam maxime popularem effe voluit.
Quis enim non vidit jaci femen in terram? quis non
confpexit pifcatores jacientes retia ? quis nefcit pal¬
mitesamputatos exarefcere? Atquehæc vulgata mire
novat „ad ſuam Philofophiam accommodans. De Sco¬
tidarum argutiffimis {ubtilitatibus, paucorum eft dif
ferere , in his promptum eft quibuslibet philofophari.
Vides exorientem folem, exhilararis: quid voluptatis
fi cordis oculis exoriatur Sol ille Juttitia ?
Moletta res eft morbus corporis , quanto moleftior
animi morbus? Horres contagium peftis corporalis,
multo magis vitanda morum peftilentium contagio.
Reseleganstibi videtur, hortus omni florum & arbo¬
rum generevernans: quale fpećtaculum animusinno-=
centia virens, ac virtutum omni genere exuberans?
| Vides ferpentem,habes exemplum Chriftianse pruden¬
|tiaervides columbam, habesimaginem Chriftiana fim¬
‘plicitatis: videscervum , habes fymbolum, admonens >

avide